
Σκαρφαλωμένη μέσα στο άγριο τοπίο του Ακρωτηρίου Χανίων, στο βάθος του Αυλακιού, βρίσκεται η Μονή Καθολικού, ένα από τα πιο ξεχωριστά θρησκευτικά μνημεία της Κρήτης.
Περιτριγυρισμένη από απόκρημνους βράχους και δύσβατες πλαγιές, η παλιά μονή δημιουργεί στον επισκέπτη την αίσθηση ότι βρίσκεται σε έναν τόπο απομονωμένο από τον σύγχρονο κόσμο.
Η ιστορία της ξεκινά στα μέσα του 11ου αιώνα, όταν ο Άγιος Ιωάννης ο Ξένος επέλεξε την περιοχή για να ασκητεύσει και να δημιουργήσει έναν χώρο αφιερωμένο στην προσευχή και την πνευματική ζωή. Η απομονωμένη θέση, μακριά από κατοικημένες περιοχές, προσέφερε στους μοναχούς τις συνθήκες ησυχίας που αναζητούσαν.
Η μορφή που έχει σήμερα το μοναστηριακό συγκρότημα διαμορφώθηκε κυρίως κατά τον 17ο αιώνα. Ανάμεσα στα χαρακτηριστικά του ξεχωρίζουν ο σπηλαιώδης ναός του Αγίου Ιωάννη, τα πέτρινα κελιά, το καμπαναριό και το μεγάλο τοξωτό γεφύρι που ενώνει τα δύο τμήματα του συγκροτήματος πάνω από το φαράγγι.
Η θέση της μονής, όμως, που αρχικά αποτελούσε πλεονέκτημα για την απομόνωση των μοναχών, εξελίχθηκε σε μειονέκτημα. Οι επιδρομές πειρατών στις παράκτιες περιοχές της Κρήτης δημιούργησαν σοβαρούς κινδύνους και οδήγησαν τους μοναχούς στην απόφαση να εγκαταλείψουν σταδιακά την περιοχή.
Η μοναστική κοινότητα μετακινήθηκε σε ασφαλέστερο σημείο της ενδοχώρας και συνδέθηκε με τη δημιουργία της Μονής Γουβερνέτου. Η Μονή Καθολικού έμεινε έτσι χωρίς μόνιμη μοναστική παρουσία και με το πέρασμα των αιώνων μετατράπηκε σε ένα εντυπωσιακό συγκρότημα ερειπίων.
Η επίσκεψη στη Μονή Καθολικού αποτελεί σήμερα μια ξεχωριστή εμπειρία για όσους αγαπούν την ιστορία και την πεζοπορία. Η πρόσβαση γίνεται από μονοπάτι που ξεκινά από τη Μονή Γουβερνέτου και κατηφορίζει προς το φαράγγι.
Όσο ο επισκέπτης πλησιάζει, το φυσικό τοπίο γίνεται ολοένα πιο επιβλητικό, ενώ τα πέτρινα κατάλοιπα της παλιάς μονής εμφανίζονται ανάμεσα στους βράχους. Ο συνδυασμός της ιστορικής ατμόσφαιρας, της ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής και του άγριου κρητικού τοπίου κάνει τη Μονή Καθολικού έναν από τους πιο ιδιαίτερους προορισμούς του Ακρωτηρίου.