Ορθοδοξία
Σε σχεδόν κάθε ορθόδοξη εικόνα του Χριστού, αλλά και σε σταυρούς, πρόσφορα και λειτουργικά αντικείμενα, εμφανίζονται τα γράμματα ΙC ΧC ΝΙΚΑ. Δεν πρόκειται για διακόσμηση. Αποτελούν μία από τις πιο παλιές και ισχυρές ομολογίες πίστης της Ανατολικής Εκκλησίας.
Τα ΙC ΧC είναι συντομογραφία του ονόματος Ἰησοῦς Χριστός στα ελληνικά. Το ΙC σχηματίζεται από το πρώτο και το τελευταίο γράμμα της λέξης Ἰησοῦς (Ι και Σ, με το Σ να αποδίδεται ως C, τη λεγόμενη σεληνοειδή μορφή που χρησιμοποιούνταν στα μεσαιωνικά ελληνικά).
Το ΧC προέρχεται αντίστοιχα από το Χριστός (Χ και Σ). Πάνω από τα γράμματα τοποθετείται συχνά μία μικρή γραμμή (τίτλος), που δηλώνει ότι πρόκειται για ιερό όνομα.
Το ΝΙΚΑ δεν είναι συντομογραφία. Είναι ολόκληρη λέξη από το ρήμα νικάω και σημαίνει «νικά» ή «είναι νικητής». Έτσι, η πλήρης φράση ΙC ΧC ΝΙΚΑ μεταφράζεται: «Ιησούς Χριστός Νικά» ή «Ιησούς Χριστός είναι Νικητής».
Η επιγραφή διακηρύσσει τη νίκη του Χριστού επί του θανάτου, της αμαρτίας και του διαβόλου. Δεν πρόκειται για στρατιωτική θριαμβολογία, αλλά για θεολογική αλήθεια: ο Σταυρός δεν ήταν ήττα, αλλά τρόπαιο.
Η Ανάσταση δεν είναι απλώς αίσιο τέλος, αλλά οριστική ήττα του θανάτου. Όπως λέει ο ίδιος ο Χριστός στο Ευαγγέλιο του Ιωάννη: «Θαρσεῖτε, ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον».
Η χρήση της φράσης συνδέεται ιστορικά με το όραμα του Μεγάλου Κωνσταντίνου πριν από τη μάχη στη Μιλβία Γέφυρα το 312 μ.Χ., όπου είδε τον Σταυρό με την επιγραφή «Ἐν τούτῳ νίκα».
Από τον 8ο αιώνα και μετά καθιερώθηκε ως σταθερό στοιχείο στη βυζαντινή τέχνη, στα νομίσματα, στους τοίχους ναών και κυρίως στις εικόνες.Σήμερα τη συναντούμε παντού: γύρω από τον σταυρό στις εικόνες της Σταύρωσης, στο φωτοστέφανο του Παντοκράτορα, στη σφραγίδα της προσφοράς που χρησιμοποιείται στη Θεία Λειτουργία, σε φυλαχτά και σε τάφους. Κάθε φορά που την βλέπουμε, η Εκκλησία επαναλαμβάνει την ίδια αλήθεια: ο Χριστός νίκησε και η νίκη Του παραμένει ζωντανή.
