Δεν στεγάζονται όλες οι βιβλιοθήκες σε επιβλητικά κτίρια με ατελείωτα ράφια.

Σε διάφορες γωνιές του κόσμου, η αγάπη για το βιβλίο έχει πάρει ιδιαίτερα ασυνήθιστες μορφές, με κινητές βιβλιοθήκες που ταξιδεύουν πάνω σε ζώα, οχήματα που μετατράπηκαν σε αναγνωστήρια και συλλογές που λειτουργούν ακόμη και χωρίς τοίχους.

Στην Κολομβία, ο δάσκαλος Λουίς Σοριάνο δημιούργησε το περίφημο Biblioburro, μεταφέροντας βιβλία πάνω στις ράχες δύο γαϊδουριών, της Άλφα και του Μπέτο. Με αυτόν τον τρόπο, η κινητή βιβλιοθήκη φτάνει σε απομακρυσμένες αγροτικές περιοχές, προσφέροντας βιβλία και εκπαιδευτικό υλικό σε παιδιά που δεν έχουν εύκολη πρόσβαση σε βιβλιοθήκες.

Μια παρόμοια ιδέα εφαρμόζεται στην Κένυα, όπου καραβάνια από καμήλες μεταφέρουν βιβλία σε νομαδικές κοινότητες της ερήμου. Οι κινητές βιβλιοθήκες επιτρέπουν σε ανθρώπους που ζουν σε περιοχές χωρίς μόνιμες εγκαταστάσεις να αποκτούν πρόσβαση στη γνώση και την εκπαίδευση.

Ακόμα πιο πρωτότυπη είναι η περίπτωση της Αργεντινής. Το «Weapon of Mass Instruction» είναι ένα τροποποιημένο όχημα που μετατράπηκε σε κινητή βιβλιοθήκη και διαθέτει περίπου 2.500 βιβλία. Στόχος του εγχειρήματος είναι να χρησιμοποιηθεί το βιβλίο ως σύμβολο ειρήνης και εκπαίδευσης.

Βιβλία μπορεί κανείς να βρει ακόμα και στην παραλία. Στην Αλμπένα της Βουλγαρίας λειτουργεί υπαίθρια βιβλιοθήκη στην ακτή, με χιλιάδες τίτλους σε διαφορετικές γλώσσες. Τα βιβλία είναι τοποθετημένα σε ειδικές κατασκευές που έχουν σχεδιαστεί ώστε να αντέχουν στις καιρικές συνθήκες, επιτρέποντας στους λουόμενους να συνδυάσουν το διάβασμα με τις διακοπές τους.

Στο Τελ Αβίβ, η ιδέα της βιβλιοθήκης αποκτά ακόμη πιο διαφορετική διάσταση. Η λεγόμενη Garden Library λειτουργεί σε πάρκο χωρίς τους κλασικούς τοίχους και τις πόρτες μιας συμβατικής βιβλιοθήκης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο τρόπος ταξινόμησης των βιβλίων, καθώς δεν βασίζεται αποκλειστικά σε συγγραφείς ή θεματικές ενότητες, αλλά και στα συναισθήματα που μπορούν να προκαλέσουν.

Και για όσους αγαπούν τις μικρές συλλογές, υπάρχει στο Μπακού του Αζερμπαϊτζάν ένα μουσείο αφιερωμένο αποκλειστικά στα μικροσκοπικά βιβλία. Η συλλογή περιλαμβάνει εξαιρετικά μικρούς τόμους, με ορισμένους να έχουν διαστάσεις μόλις λίγων χιλιοστών.

Από τις ερήμους της Αφρικής και τα χωριά της Λατινικής Αμερικής μέχρι τις παραλίες και τα πάρκα, αυτές οι ασυνήθιστες βιβλιοθήκες αποδεικνύουν ότι η πρόσβαση στη γνώση δεν χρειάζεται απαραίτητα ένα παραδοσιακό κτίριο. Μερικές φορές, αρκεί ένα γαϊδούρι, μια καμήλα, ένα παλιό όχημα ή ακόμη και μια παραλία για να δημιουργηθεί ένας διαφορετικός δρόμος προς το βιβλίο.