Για αιώνες, οι χάρτες θεωρούνταν απλά εργαλεία πλοήγησης. Ωστόσο, ορισμένοι αρχαίοι και μεσαιωνικοί χάρτες έχουν δημιουργήσει ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της ιστορίας: Πώς κατάφεραν κάποιοι χαρτογράφοι να απεικονίσουν περιοχές που, σύμφωνα με την παραδοσιακή ιστορία, δεν είχαν ακόμη εξερευνηθεί;

Ένα από τα πιο γνωστά παραδείγματα είναι ο χάρτης του Πίρι Ρέις, που δημιουργήθηκε το 1513. Ο χάρτης περιλαμβάνει τμήματα του Ατλαντικού Ωκεανού και της Νότιας Αμερικής και έχει προκαλέσει συζητήσεις, καθώς ορισμένοι υποστηρίζουν ότι παρουσιάζει λεπτομέρειες που φαίνονται εντυπωσιακά ακριβείς για την εποχή.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει προκαλέσει και η θεωρία ότι στον ίδιο χάρτη εμφανίζεται η ακτογραμμή της Ανταρκτικής πριν από την ανακάλυψή της. Οι περισσότεροι ιστορικοί, όμως, θεωρούν ότι πρόκειται για διαφορετική γεωγραφική περιοχή και ότι η ερμηνεία αυτή δεν στηρίζεται σε επαρκή στοιχεία.

Ένα ακόμη διάσημο παράδειγμα είναι ο Χάρτης του Πτολεμαίου, βασισμένος στα έργα του Έλληνα γεωγράφου Κλαύδιος Πτολεμαίος τον 2ο αιώνα μ.Χ. Το έργο του περιείχε χιλιάδες γεωγραφικές θέσεις και αποτέλεσε βάση για τη χαρτογραφία πολλούς αιώνες αργότερα.

Υπάρχουν επίσης χάρτες που δείχνουν άγνωστες για την εποχή περιοχές ή παράξενες απεικονίσεις, όπως ο Χάρτης του Ορόντιους Φινάους, ο οποίος έχει συνδεθεί από ορισμένους με υποτιθέμενη απεικόνιση της Ανταρκτικής χωρίς πάγους.

Οι ειδικοί εξηγούν ότι πολλοί αρχαίοι χαρτογράφοι βασίζονταν σε παλαιότερες πηγές, χαμένους χάρτες, ταξιδιωτικές περιγραφές εμπόρων και ναυτικών, αλλά και σε υπολογισμούς που συχνά ήταν πιο εξελιγμένοι από όσο φανταζόμαστε.

Το πραγματικό μυστήριο ίσως δεν είναι ότι κάποιοι γνώριζαν κρυφούς κόσμους, αλλά το πόσο προηγμένη ήταν η γνώση των αρχαίων πολιτισμών στη γεωγραφία, την αστρονομία και τη ναυσιπλοΐα.

Ακόμη και σήμερα, αυτοί οι χάρτες συνεχίζουν να τροφοδοτούν τη φαντασία, καθώς βρίσκονται στο όριο ανάμεσα στην επιστημονική ανακάλυψη, την ιστορική έρευνα και τον θρύλο.