Η πυξίδα θεωρείται ένα από τα πιο αξιόπιστα όργανα προσανατολισμού. Βασίζεται στο μαγνητικό πεδίο της Γης και, υπό φυσιολογικές συνθήκες, η βελόνα της δείχνει προς τον μαγνητικό βορρά.

Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένα σημεία στον κόσμο όπου η συμπεριφορά της γίνεται απρόβλεπτη, δίνοντας την εντύπωση ότι «τρελαίνεται».

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η αιτία δεν είναι κάποιο ανεξήγητο μυστήριο, αλλά η παρουσία ισχυρών τοπικών μαγνητικών πετρωμάτων ή γεωμαγνητικών ανωμαλιών που επηρεάζουν προσωρινά τη βελόνα της πυξίδας.

1. Οι «Μαγνητικοί Λόφοι» (Magnetic Hills)

Σε διάφορες χώρες, όπως ο Καναδάς, η Ινδία και η Αυστραλία, υπάρχουν οι λεγόμενοι «Μαγνητικοί Λόφοι».

Εκεί πολλοί επισκέπτες παρατηρούν ότι τα αυτοκίνητα φαίνεται να κινούνται… ανηφορικά χωρίς κινητήρα, ενώ οι πυξίδες παρουσιάζουν μικρές αποκλίσεις.

Στην πραγματικότητα, τα περισσότερα από αυτά τα σημεία είναι οπτικές ψευδαισθήσεις που δημιουργούνται από τη μορφολογία του εδάφους. Ωστόσο, σε ορισμένες περιοχές υπάρχουν και τοπικές μαγνητικές επιδράσεις λόγω της γεωλογικής σύστασης.

2. Το Τρίγωνο των Βερμούδων

Το πιο διάσημο «μυστηριώδες» σημείο του πλανήτη έχει συνδεθεί επί δεκαετίες με ιστορίες εξαφανίσεων πλοίων και αεροσκαφών.

Αν και κατά καιρούς έχει υποστηριχθεί ότι οι πυξίδες εκεί αποτυγχάνουν, οι επιστήμονες εξηγούν ότι η περιοχή δεν παρουσιάζει μοναδικές μαγνητικές ιδιαιτερότητες πέρα από τις φυσιολογικές μεταβολές του γήινου μαγνητικού πεδίου.

Η σύγχρονη ναυσιπλοΐα δεν θεωρεί το Τρίγωνο των Βερμούδων πιο επικίνδυνο από άλλες πολυσύχναστες θαλάσσιες περιοχές.

3. Η ζώνη της μαγνητικής ανωμαλίας του Κουρσκ (Ρωσία)

Η περιοχή αυτή φιλοξενεί ένα από τα μεγαλύτερα κοιτάσματα σιδηρομεταλλεύματος στον κόσμο.

Η τεράστια συγκέντρωση μαγνητικών ορυκτών μπορεί να επηρεάσει τις μετρήσεις ειδικών οργάνων και, τοπικά, να προκαλέσει αποκλίσεις στις πυξίδες.

4. Νησί Μπαφίν (Καναδάς)

Καθώς πλησιάζει κανείς προς τον μαγνητικό Βόρειο Πόλο, η λειτουργία μιας κλασικής πυξίδας γίνεται ολοένα και λιγότερο αξιόπιστη.

Η βελόνα αρχίζει να «γέρνει» προς τα κάτω αντί να παραμένει οριζόντια, γεγονός που δυσκολεύει τον προσανατολισμό.

Για τον λόγο αυτό, στις πολικές αποστολές χρησιμοποιούνται ειδικές πυξίδες και συστήματα δορυφορικής πλοήγησης.

5. Περιοχές με ηφαιστειακά πετρώματα

Ηφαιστειακές περιοχές στην Ισλανδία, στη Χαβάη και αλλού περιέχουν συχνά πετρώματα πλούσια σε μαγνητικά ορυκτά.

Αν μια πυξίδα βρεθεί πολύ κοντά σε τέτοιους σχηματισμούς, μπορεί να παρουσιάσει προσωρινή απόκλιση από τον πραγματικό μαγνητικό βορρά.

Είναι τελικά μυστήριο;

Παρότι αρκετές από αυτές τις περιοχές έχουν συνδεθεί με θρύλους και θεωρίες συνωμοσίας, οι γεωφυσικοί εξηγούν ότι οι περισσότερες αποκλίσεις οφείλονται σε φυσικά φαινόμενα, όπως η σύσταση των πετρωμάτων, οι τοπικές γεωμαγνητικές ανωμαλίες και η θέση σε σχέση με τον μαγνητικό Βόρειο Πόλο.

Αυτό δεν μειώνει το ενδιαφέρον τους. Αντίθετα, αποδεικνύει ότι ο πλανήτης μας εξακολουθεί να κρύβει εντυπωσιακά φυσικά φαινόμενα, τα οποία πολλές φορές μοιάζουν ανεξήγητα, μέχρι να τα δει κανείς μέσα από το πρίσμα της επιστήμης.