Υγεία
Η άνοια δεν εκδηλώνεται αποκλειστικά με προβλήματα μνήμης. Αλλαγές στον τρόπο που ένα άτομο μιλά, σκέφτεται, παίρνει αποφάσεις ή διαχειρίζεται καθημερινές δραστηριότητες μπορεί επίσης να αποτελούν ενδείξεις ότι χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.
Η εμφάνιση ενός από αυτά τα συμπτώματα δεν σημαίνει ότι κάποιος πάσχει απαραίτητα από άνοια. Ιδιαίτερη σημασία έχει εάν οι αλλαγές επιμένουν, εξελίσσονται με τον χρόνο και επηρεάζουν την καθημερινότητα.
Ποια σημάδια χρειάζονται προσοχή
Τα συμπτώματα διαφέρουν ανάλογα με τη μορφή της άνοιας. Η νόσος Αλτσχάιμερ αποτελεί μία από τις αιτίες άνοιας και δεν ταυτίζεται με αυτήν.
Τα 10 βασικά σημάδια που αξίζει να αξιολογηθούν είναι:
1. Προβλήματα μνήμης που επηρεάζουν την καθημερινότητα
Το άτομο μπορεί να ξεχνά πρόσφατες συζητήσεις, να επαναλαμβάνει συνεχώς τις ίδιες ερωτήσεις ή να παραλείπει σημαντικά ραντεβού. Διαφορετικό είναι το να ξεχνά περιστασιακά ένα όνομα ή μια πληροφορία.
2. Δυσκολία στον προγραμματισμό και την επίλυση προβλημάτων
Απλές δραστηριότητες που παλαιότερα γίνονταν χωρίς δυσκολία, όπως η οργάνωση λογαριασμών ή η εκτέλεση μιας γνώριμης συνταγής, μπορεί να γίνονται πλέον ιδιαίτερα δύσκολες.
3. Δυσκολία σε οικείες δραστηριότητες
Μπορεί να εμφανιστούν προβλήματα στη χρήση συσκευών, στην προετοιμασία ενός γεύματος ή στην ακολουθία μιας γνώριμης διαδρομής.
4. Αποπροσανατολισμός σε χρόνο και τόπο
Η απώλεια της αίσθησης της ημερομηνίας, η σύγχυση σε μια γνώριμη περιοχή ή η αδυναμία εξήγησης του πώς κάποιος έφτασε σε ένα συγκεκριμένο σημείο αποτελούν ενδείξεις που χρειάζονται διερεύνηση.
5. Μεταβολές στις οπτικές και χωρικές ικανότητες
Δυσκολίες στην εκτίμηση αποστάσεων, στην ανάβαση μιας σκάλας ή στην κατανόηση όσων βλέπει κάποιος μπορεί να συνδέονται με γνωστική διαταραχή και δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στην ηλικία ή στην όραση.
6. Αλλαγές στην ομιλία και τη γλώσσα
Η συχνή απώλεια του ειρμού μιας συζήτησης, η δυσκολία εύρεσης καθημερινών λέξεων ή η αδυναμία παρακολούθησης μιας συζήτησης μπορεί να αποτελούν προειδοποιητικά σημάδια.
7. Αντικείμενα σε ασυνήθιστα σημεία
Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να βάζει τα κλειδιά σε ένα εντελώς ασυνήθιστο μέρος και στη συνέχεια να μην μπορεί να θυμηθεί πώς έφτασαν εκεί.
8. Μειωμένη κρίση
Αλλαγές στον τρόπο διαχείρισης χρημάτων, στις καθημερινές αποφάσεις ή ακόμη και στην επιλογή ρούχων ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες μπορεί να υποδεικνύουν πρόβλημα.
9. Απομάκρυνση από κοινωνικές δραστηριότητες
Ένα άτομο μπορεί να σταματήσει σταδιακά χόμπι που αγαπούσε ή να αποφεύγει συναντήσεις, επειδή δυσκολεύεται να συμμετέχει σε συζητήσεις και κοινωνικές δραστηριότητες.
10. Αλλαγές στην προσωπικότητα και τη διάθεση
Νέα και επίμονη καχυποψία, έντονο άγχος, ευερεθιστότητα ή συμπεριφορά που διαφέρει αισθητά από τον μέχρι τότε χαρακτήρα του ατόμου είναι επίσης στοιχεία που πρέπει να αξιολογηθούν.
Πότε πρέπει να απευθυνθείτε σε γιατρό
Δεν εμφανίζουν όλοι οι άνθρωποι τα ίδια συμπτώματα, ενώ σε ορισμένες μορφές άνοιας τα προβλήματα μνήμης μπορεί να μην είναι το κυρίαρχο χαρακτηριστικό.
Αν παρατηρείται σταδιακή και επίμονη επιδείνωση που επηρεάζει την καθημερινή λειτουργικότητα, είναι σημαντικό να ζητηθεί ιατρική αξιολόγηση, κατά προτίμηση από νευρολόγο.
Χρήσιμο είναι να καταγραφούν συγκεκριμένα περιστατικά, η χρονική στιγμή που ξεκίνησαν και τυχόν αλλαγές στην πορεία τους. Στην εξέταση μπορεί επίσης να βοηθήσει η παρουσία ενός ανθρώπου που γνωρίζει καλά την καθημερινή συμπεριφορά του ασθενούς.
Ο γιατρός μπορεί να αξιολογήσει τη μνήμη και τις υπόλοιπες νοητικές λειτουργίες, να εξετάσει τη φαρμακευτική αγωγή και να αναζητήσει άλλες καταστάσεις που μπορεί να προκαλούν παρόμοια συμπτώματα, όπως η κατάθλιψη, οι διαταραχές του θυρεοειδούς, η έλλειψη βιταμίνης Β12, προβλήματα ακοής ή ανεπιθύμητες ενέργειες φαρμάκων.
Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να χρειαστούν αιματολογικές εξετάσεις, απεικονιστικός έλεγχος του εγκεφάλου ή περαιτέρω αξιολόγηση από ειδικό.
Η ξαφνική σύγχυση χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση
Διαφορετική περίπτωση αποτελεί η αιφνίδια εμφάνιση σύγχυσης, μέσα σε ώρες ή λίγες ημέρες. Σε μια τέτοια κατάσταση απαιτείται άμεση ιατρική εκτίμηση, καθώς μπορεί να οφείλεται σε λοίμωξη, φαρμακευτική επίδραση ή άλλη οξεία πάθηση.
Εάν η σύγχυση εμφανιστεί ξαφνικά μαζί με πτώση της γωνίας του στόματος, αδυναμία σε χέρι ή δυσκολία στην ομιλία, χρειάζεται άμεση κλήση στο 166 ή το 112, καθώς τα συμπτώματα μπορεί να παραπέμπουν σε εγκεφαλικό επεισόδιο.
