Υγεία
Νέα μελέτη προειδοποιεί πώς ο ιός Chikungunya ενδέχεται σύντομα να εξαπλωθεί στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική.
Ο συγκεκριμένος ιός συνήθως εντοπίζεται σε τροπικές και υποτροπικές περιοχές, όπως η Κεντρική και Νότια Αμερική, η Καραϊβική, τα νησιά του Ινδικού Ωκεανού, η Νότια και Νοτιοανατολική Ασία και η Αφρική.
Επιστήμονες από το Zhejiang Chinese Medical University στο Χανγκζού της Κίνας αναφέρουν ότι η κλιματική αλλαγή δημιουργεί τις ιδανικές συνθήκες για δύο είδη κουνουπιών-φορέων σε μεγάλες πόλεις.
«Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τη chikungunya κυρίως αλλάζοντας τις περιοχές όπου μπορούν να επιβιώσουν τα κουνούπια-φορείς της», εξήγησε ο δρ Γιανγκ Γου, ένας από τους συγγραφείς της μελέτης.
«Στη μελέτη μας, το ασιατικό κουνούπι τίγρης ήταν ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς εξηγούσε περισσότερο από το 70% της προβλεπόμενης εξάπλωσης του ιού.
Επειδή αυτό το κουνούπι αντέχει καλύτερα σε ψυχρότερες συνθήκες σε σύγκριση με το κουνούπι του κίτρινου πυρετού, η αύξηση της θερμοκρασίας μπορεί να του επιτρέψει να εγκατασταθεί σε περιοχές που παλαιότερα ήταν υπερβολικά ψυχρές.
Όταν εγκαθίστανται κατάλληλοι πληθυσμοί κουνουπιών, αυξάνεται και η πιθανότητα τοπικής μετάδοσης της chikungunya».
Παρότι ο ιός σπάνια είναι θανατηφόρος, μπορεί να προκαλέσει παρατεταμένους πόνους στις αρθρώσεις και αναπηρία — με τη λέξη «Chikungunya» να σημαίνει «να λυγίζει κανείς από τον πόνο» στη γλώσσα Kimakonde.
Η chikungunya είναι ασθένεια που καταγράφηκε για πρώτη φορά το 1952 και προκαλείται από ιό που μεταδίδεται μέσω κουνουπιών Aedes.
Παρά το γεγονός ότι φέτος έχουν καταγραφεί περίπου 33.000 κρούσματα, η chikungunya παραμένει μία από τις πιο παραμελημένες τροπικές ασθένειες στον κόσμο, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.
Σήμερα, τα περισσότερα ξεσπάσματα της νόσου εμφανίζονται σε τροπικές και υποτροπικές περιοχές.
Ωστόσο, έως το 2100 αυτό ενδέχεται να αλλάξει, σύμφωνα με τη δρα Γε Σου, μία από τις συγγραφείς της μελέτης.
«Αυτή τη στιγμή, 139 χώρες ή περιοχές — που αντιστοιχούν στο 21,3% της χερσαίας επιφάνειας της Γης — θεωρούνται ζώνες κινδύνου για τον ιό chikungunya», ανέφερε.
«Όμως δείχνουμε ότι, βάσει των μοντέλων κλιματικής αλλαγής, ο ιός θα επεκταθεί ακόμη περισσότερο προς τον βορρά, κυρίως στη βορειοανατολική Βόρεια Αμερική, την κεντρική Ευρώπη και την Ανατολική Ασία».
Στη μελέτη τους, οι επιστήμονες μοντελοποίησαν πώς θα αλλάξει η γεωγραφική εξάπλωση του κουνουπιού του κίτρινου πυρετού (Aedes aegypti) και του ασιατικού κουνουπιού τίγρης (Aedes albopictus) — των δύο γνωστών φορέων του ιού — καθώς αυξάνονται οι θερμοκρασίες.
Ανησυχητικά, τα μοντέλα δείχνουν ότι η βόρεια-κεντρική Ευρώπη, η βορειοανατολική Βόρεια Αμερική και η ανατολική Ασία αναμένεται να εξελιχθούν σε «μελλοντικές εστίες» του ιού.
«Το κοινό δεν χρειάζεται να πανικοβληθεί, όμως τα συστήματα υγείας πρέπει να προετοιμαστούν εγκαίρως», δήλωσε η δρ Σου.
«Για παράδειγμα, οι υγειονομικές αρχές μπορούν από τώρα να παρακολουθούν τα κουνούπια Aedes, να εκπαιδεύσουν τους γιατρούς ώστε να αναγνωρίζουν γρήγορα τη chikungunya, να ενισχύσουν τα μέτρα καταπολέμησης των κουνουπιών και να οργανώσουν σχέδια άμεσης αντίδρασης πριν εμφανιστούν επιδημίες.
Αυτά τα μέτρα είναι ιδιαίτερα σημαντικά στις εύκρατες περιοχές, όπου η ασθένεια δεν αποτελούσε έως σήμερα συνήθη ανησυχία για τη δημόσια υγεία».
«Ο περιορισμός της περαιτέρω υπερθέρμανσης του πλανήτη και οι επενδύσεις στη βασική προετοιμασία θα μπορούσαν να μειώσουν τον κίνδυνο η μελλοντική εξάπλωση να οδηγήσει σε μεγάλες επιδημίες».
Αν και η μελέτη δεν κατέταξε το Ηνωμένο Βασίλειο στις μελλοντικές εστίες υψηλού κινδύνου, στοιχεία δείχνουν ότι τα κρούσματα ήδη αυξάνονται εκεί.
Το 2024 καταγράφηκαν 112 επιβεβαιωμένα και πιθανά κρούσματα chikungunya σε ταξιδιώτες που επέστρεψαν στην Αγγλία, την Ουαλία και τη Βόρεια Ιρλανδία — σχεδόν 1,5 φορά περισσότερα σε σχέση με το 2023.
Σύμφωνα με την UKHSA, η πλειονότητα των περιστατικών συνδεόταν με ταξίδια στην Ινδία, ενώ ακολουθούσαν το Πακιστάν και η Βραζιλία.
Η υπηρεσία ανέφερε:
«Προς το παρόν δεν υπάρχει κίνδυνος τοπικής μετάδοσης της chikungunya στο Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι έχουν εγκατασταθεί στη χώρα χωροκατακτητικά είδη κουνουπιών.
Ωστόσο, τα χωροκατακτητικά κουνούπια θα μπορούσαν ήδη να εγκατασταθούν σε ορισμένες περιοχές του Ηνωμένου Βασιλείου, ενώ η κλιματική αλλαγή είναι πιθανό να αυξήσει ακόμη περισσότερο την καταλληλότητα αυτών των περιοχών».
