Υγεία
Η έλλειψη βιταμίνης Β12 ή φυλλικού οξέος μπορεί να επηρεάσει την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων, το νευρικό σύστημα και τη γενικότερη λειτουργία του οργανισμού, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν σταδιακά και να επιδεινωθούν εάν η ανεπάρκεια παραμείνει χωρίς αντιμετώπιση.
Και οι δύο βιταμίνες είναι απαραίτητες για τη φυσιολογική σύνθεση του DNA και την παραγωγή υγιών ερυθρών αιμοσφαιρίων.
Όταν τα επίπεδά τους είναι χαμηλά, μπορεί να αναπτυχθεί μεγαλοβλαστική αναιμία, κατά την οποία τα ερυθρά αιμοσφαίρια είναι μεγαλύτερα και δεν λειτουργούν φυσιολογικά.
Πώς προκαλείται η έλλειψη
Η ανεπάρκεια Β12 μπορεί να σχετίζεται με ανεπαρκή πρόσληψη από τη διατροφή, προβλήματα απορρόφησης, ορισμένες παθήσεις του πεπτικού συστήματος ή φάρμακα.
Η μετφορμίνη και οι αναστολείς αντλίας πρωτονίων είναι μεταξύ των φαρμάκων που μπορούν να επηρεάσουν τα επίπεδα της Β12.
Η Β12 βρίσκεται κυρίως σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης, όπως το κρέας, τα ψάρια, τα αυγά και τα γαλακτοκομικά, ενώ μπορεί να υπάρχει και σε εμπλουτισμένα τρόφιμα.
Άτομα που ακολουθούν αυστηρά vegan διατροφή χωρίς συμπληρώματα ή εμπλουτισμένα τρόφιμα έχουν αυξημένο κίνδυνο ανεπάρκειας.
Το φυλλικό οξύ βρίσκεται σε πράσινα λαχανικά, όσπρια και άλλα τρόφιμα. Η έλλειψή του μπορεί να οφείλεται σε περιορισμένη διατροφή, αυξημένες ανάγκες, προβλήματα απορρόφησης ή ορισμένα φάρμακα.
Τα συμπτώματα που μπορεί να εμφανιστούν
Η ανεπάρκεια Β12 ή φυλλικού οξέος μπορεί να προκαλέσει έντονη κόπωση, αδυναμία, μειωμένη ενέργεια, δύσπνοια, πονοκέφαλο, ταχυκαρδία ή αίσθημα παλμών, καθώς και ωχρότητα.
Μπορεί επίσης να εμφανιστούν απώλεια όρεξης, πεπτικές ενοχλήσεις, κόκκινη ή επώδυνη γλώσσα και άφθες στο στόμα.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται τα νευρολογικά συμπτώματα. Η έλλειψη Β12 μπορεί να προκαλέσει μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα χέρια και τα πόδια, μυϊκή αδυναμία, προβλήματα ισορροπίας και συντονισμού, αλλά και διαταραχές μνήμης και συγκέντρωσης.
Τέτοια συμπτώματα μπορούν να εμφανιστούν ακόμη και χωρίς να έχει αναπτυχθεί αναιμία.
Σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί επίσης να εμφανιστούν αλλαγές στη διάθεση, σύγχυση ή άλλα προβλήματα που αφορούν τη λειτουργία του εγκεφάλου.
Γιατί η έλλειψη Β12 χρειάζεται έγκαιρη αντιμετώπιση
Η παρατεταμένη ανεπάρκεια Β12 μπορεί να προκαλέσει βλάβες στο νευρικό σύστημα. Ορισμένες από αυτές μπορεί να μην αποκατασταθούν πλήρως εάν η έλλειψη παραμείνει χωρίς θεραπεία για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Γι’ αυτό η διάγνωση δεν βασίζεται μόνο στα συμπτώματα.
Συνήθως απαιτούνται εξετάσεις αίματος για τον έλεγχο των επιπέδων Β12 και φυλλικού οξέος, αλλά και της αιμοσφαιρίνης και των χαρακτηριστικών των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Αν διαπιστωθεί ανεπάρκεια, διερευνάται παράλληλα η αιτία της.
Πώς αντιμετωπίζεται
Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία και τη σοβαρότητα της ανεπάρκειας. Για τη Β12 μπορεί να χρησιμοποιηθούν συμπληρώματα από το στόμα ή ενέσεις, ιδιαίτερα όταν υπάρχει πρόβλημα απορρόφησης ή νευρολογικά συμπτώματα.
Η ανεπάρκεια φυλλικού οξέος αντιμετωπίζεται συνήθως με συμπληρώματα φυλλικού οξέος και αλλαγές στη διατροφή, εφόσον χρειάζονται.
Πριν από τη χορήγηση φυλλικού οξέος είναι σημαντικό να έχει ελεγχθεί η Β12, καθώς το φυλλικό οξύ μπορεί να βελτιώσει την αναιμία ενώ μια υποκείμενη ανεπάρκεια Β12 συνεχίζει να επηρεάζει το νευρικό σύστημα.
Η αντιμετώπιση επομένως δεν αφορά μόνο την αναπλήρωση των βιταμινών, αλλά και τον εντοπισμό του λόγου για τον οποίο μειώθηκαν τα επίπεδά τους.
