Ενεργειακά ποτά: Οι κίνδυνοι για παιδιά και εφήβους

Τα ενεργειακά ποτά έχουν πλέον περάσει στην καθημερινότητα αρκετών παιδιών και εφήβων, προκαλώντας την ανησυχία των παιδιάτρων. Πρόκειται για προϊόντα που περιέχουν διεγερτικές ουσίες, κυρίως καφεΐνη, ενώ συχνά περιλαμβάνουν ζάχαρη, ταυρίνη και γκουαρανά, που αποτελεί επιπλέον πηγή καφεΐνης.

Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής επισημαίνει την ανάγκη ενημέρωσης και πρόληψης, καθώς η κατανάλωση ενεργειακών ποτών από ανηλίκους έχει καταγραφεί σε σημαντικό ποσοστό.

Τι δείχνουν οι έρευνες

Σε εθνικά αντιπροσωπευτική μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2026 και αφορούσε 40.768 μαθητές από την Ε΄ Δημοτικού έως τη Γ΄ Γυμνασίου, το 26,3% ανέφερε κατανάλωση ενεργειακών ποτών τουλάχιστον σε εβδομαδιαία βάση.

Ακόμη υψηλότερα είναι τα ποσοστά στους μεγαλύτερους εφήβους. Η έρευνα ESPAD-Ελλάδα 2024 του ΕΠΙΨΥ, στην οποία συμμετείχαν 6.810 μαθητές Α΄ Λυκείου από 488 σχολεία, έδειξε ότι το 45% των 16χρονων είχε καταναλώσει τουλάχιστον μία φορά αλκοόλ μαζί με ενεργειακό ποτό.

Το 27,6% ανέφερε ότι είχε κάνει τον συγκεκριμένο συνδυασμό τουλάχιστον τρεις φορές. Στην Αττική τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 43% και 25%.

Παλαιότερη έρευνα του ΕΦΕΤ, σε 4.562 εφήβους ηλικίας 16 έως 18 ετών, είχε καταγράψει κατανάλωση ενεργειακών ποτών στο 43,9%. Το 17% των χρηστών είχε αναφέρει ότι είχε δοκιμάσει ενεργειακό ποτό για πρώτη φορά ήδη από το δημοτικό.

Οι επιπτώσεις που εξετάζουν οι παιδίατροι

Η καφεΐνη αποτελεί διεγερτική ουσία του κεντρικού νευρικού συστήματος και μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο, την εγρήγορση και τη συμπεριφορά παιδιών και εφήβων.

Σύμφωνα με την Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής, συστηματική ανασκόπηση 57 μελετών, με περισσότερους από 1,2 εκατομμύρια νέους, εντόπισε συσχετίσεις της κατανάλωσης ενεργειακών ποτών με μικρότερη διάρκεια και χειρότερη ποιότητα ύπνου, άγχος και ψυχολογική δυσφορία, καθώς και άλλες συμπεριφορές κινδύνου.

Οι ειδικοί διευκρινίζουν ότι μεγάλο μέρος των συγκεκριμένων δεδομένων είναι παρατηρητικό και επομένως πρόκειται για συσχετίσεις και όχι για απόδειξη αιτιότητας.

Παράλληλα, έχουν καταγραφεί οξείες αυξήσεις της αρτηριακής πίεσης και μεταβολές στον καρδιακό ρυθμό και την ηλεκτροφυσιολογία. Ανασκοπήσεις του 2026 επισημαίνουν επίσης πιθανές αρρυθμίες ή ηλεκτροκαρδιογραφικές διαταραχές σε περιπτώσεις υψηλής πρόσληψης καφεΐνης.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται, σύμφωνα με τους ειδικούς, σε παιδιά με γνωστή ή μη διαγνωσμένη καρδιακή ευπάθεια, αλλά και σε συνθήκες έντονης άσκησης, ζέστης, αφυδάτωσης ή έλλειψης ύπνου.

Ο συνδυασμός με αλκοόλ

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η κατανάλωση ενεργειακών ποτών μαζί με αλκοόλ.

Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής υπογραμμίζει ότι «η καφεΐνη δεν “ξεμεθά” και δεν μειώνει τη συγκέντρωση αλκοόλ στο αίμα».

Όπως εξηγεί, η καφεΐνη μπορεί να κάνει έναν έφηβο να αισθάνεται πιο ξύπνιος, χωρίς όμως να αποκαθιστά την κρίση, τον χρόνο αντίδρασης ή τον κινητικό συντονισμό.

Τι συστήνουν οι ειδικοί

Οι συστάσεις που εκδόθηκαν το 2025 από την American Academy of Pediatrics και άλλους επιστημονικούς οργανισμούς κατατάσσουν τα ροφήματα με καφεΐνη ή άλλα διεγερτικά στα ποτά που θα πρέπει να αποφεύγονται από παιδιά και εφήβους ηλικίας 5 έως 18 ετών.

Παράλληλα, η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει ειδική προειδοποίηση για ποτά με υψηλή περιεκτικότητα σε καφεΐνη.

Οι παιδίατροι ζητούν συστηματική ενημέρωση παιδιών, γονέων, σχολείων και αθλητικών φορέων, αλλά και μεγαλύτερη προστασία των ανηλίκων από την προώθηση προϊόντων με διεγερτικές ουσίες.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η Ένωση: «Η “ενέργεια” που υπόσχεται ένα κουτάκι δεν αντικαθιστά τον ύπνο, τη σωστή διατροφή και την ξεκούραση. Τα ενεργειακά ποτά δεν είναι απαραίτητα για κανένα παιδί ή έφηβο».