Φάρμακα
Μια νέα θεραπευτική επιλογή για συγκεκριμένη κατηγορία ασθενών με προχωρημένο καρκίνο του μαστού ενέκρινε ο Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA), ανοίγοντας τον δρόμο για συνδυαστική θεραπεία που χορηγείται αποκλειστικά από το στόμα.
Η έγκριση αφορά τον συνδυασμό imlunestrant και abemaciclib, δύο φαρμάκων της Eli Lilly, για ενήλικες με τοπικά προχωρημένο ή μεταστατικό καρκίνο του μαστού που είναι θετικός στους υποδοχείς οιστρογόνων (ER-positive), αρνητικός για HER2 και φέρει συγκεκριμένη μετάλλαξη στο γονίδιο ESR1.
Προϋπόθεση είναι επίσης η νόσος να έχει παρουσιάσει εξέλιξη μετά από τουλάχιστον μία γραμμή ορμονοθεραπείας.
Η μετάλλαξη ESR1 έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μπορεί να εμφανιστεί κατά τη διάρκεια της ορμονοθεραπείας και να συμβάλει στην ανάπτυξη αντοχής στα συγκεκριμένα φάρμακα.
Το imlunestrant δρα στον υποδοχέα των οιστρογόνων, ενώ το abemaciclib αναστέλλει τις πρωτεΐνες CDK4 και CDK6, οι οποίες συμμετέχουν στον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων. Ο συνδυασμός τους στοχεύει έτσι τη νόσο μέσω διαφορετικών μηχανισμών.
Τι έδειξε η μελέτη
Η απόφαση του FDA βασίστηκε στα αποτελέσματα της μελέτης EMBER-3, στην οποία συμμετείχαν συνολικά 874 ασθενείς με ER-positive, HER2-negative τοπικά προχωρημένο ή μεταστατικό καρκίνο του μαστού.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχαν τα αποτελέσματα σε υποομάδα 159 ασθενών με μετάλλαξη ESR1.
Σε αυτούς τους ασθενείς, ο συνδυασμός imlunestrant και abemaciclib συνδέθηκε με διάμεση επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου 11,1 μήνες, έναντι 5,5 μηνών με imlunestrant μόνο.
Παράλληλα, συρρίκνωση των όγκων καταγράφηκε στο 35% των ασθενών που έλαβαν τον συνδυασμό, έναντι 15% στην ομάδα της μονοθεραπείας.
Ο FDA επισημαίνει πάντως ότι τα δεδομένα για τη συνολική επιβίωση δεν ήταν ακόμη ώριμα κατά την ενδιάμεση ανάλυση. Επομένως, τα διαθέσιμα αποτελέσματα δεν αρκούν ακόμη για να τεκμηριωθεί όφελος στη συνολική επιβίωση.
Γιατί έχει σημασία η μετάλλαξη ESR1
Το ESR1 είναι το γονίδιο που σχετίζεται με τον υποδοχέα των οιστρογόνων.
Όταν εμφανιστούν συγκεκριμένες μεταλλάξεις, τα καρκινικά κύτταρα μπορούν να συνεχίσουν να λαμβάνουν ορμονικά σήματα ακόμη και όταν χρησιμοποιείται θεραπεία που στοχεύει την ορμονική οδό.
Η ανίχνευση της μετάλλαξης μπορεί να γίνει μέσω εξέτασης αίματος που αναζητά DNA του όγκου στην κυκλοφορία. Ο FDA έχει εγκρίνει και το Guardant360 CDx ως συνοδό διαγνωστικό τεστ για τον εντοπισμό των συγκεκριμένων μεταλλάξεων ESR1.
Με αυτόν τον τρόπο οι γιατροί μπορούν να εντοπίσουν ασθενείς που ενδέχεται να είναι κατάλληλοι για τη συγκεκριμένη θεραπευτική επιλογή.
Οι ανεπιθύμητες ενέργειες
Η νέα θεραπεία δεν στερείται ανεπιθύμητων ενεργειών. Η σημαντικότερη που καταγράφηκε με το abemaciclib ήταν η διάρροια, ενώ η θεραπεία συνοδεύεται επίσης από προειδοποιήσεις για ουδετεροπενία, ηπατοτοξικότητα, διάμεση πνευμονοπάθεια ή πνευμονίτιδα και φλεβική θρομβοεμβολή.
Ο FDA αναφέρει επίσης προειδοποίηση για εμβρυοτοξικότητα, γεγονός που αποτελεί σημαντικό στοιχείο κατά τη χορήγηση της θεραπείας σε ασθενείς αναπαραγωγικής ηλικίας.
Η νέα έγκριση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία αναπτύσσονται περισσότερες θεραπείες που στοχεύουν ειδικά τους όγκους με μεταλλάξεις ESR1.
Ήδη στις 4 Σεπτεμβρίου 2026 ο FDA είχε δώσει επιταχυνόμενη έγκριση στο camizestrant σε συνδυασμό με αναστολέα CDK4/6 για διαφορετική κατηγορία ασθενών με HR-positive, HER2-negative προχωρημένο ή μεταστατικό καρκίνο και ανίχνευση μετάλλαξης ESR1 κατά τη διάρκεια συγκεκριμένης αρχικής θεραπείας.
Οι εξελίξεις αυτές δείχνουν τη μετατόπιση της θεραπείας προς πιο στοχευμένες επιλογές, με την επιλογή της αγωγής να συνδέεται ολοένα περισσότερο με τα συγκεκριμένα μοριακά χαρακτηριστικά του όγκου.
