«Μυγάκια» και λάμψεις στα μάτια: Πότε είναι προειδοποιητικά σημάδια

Τα ξαφνικά «μυγάκια» και οι λάμψεις που εμφανίζονται στο οπτικό πεδίο δεν είναι πάντα αθώα συμπτώματα και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να αποτελούν ένδειξη ρωγμής ή ακόμη και αποκόλλησης του αμφιβληστροειδούς.

Τα μικρά στίγματα, οι γραμμές ή οι μορφές που μοιάζουν με ιστούς αράχνης και κινούνται μαζί με το βλέμμα συνδέονται συχνά με αλλαγές στο υαλοειδές, το διαφανές ζελατινώδες υλικό που βρίσκεται στο εσωτερικό του ματιού.

Με την ηλικία, το υαλοειδές μπορεί να συρρικνωθεί και να απομακρυνθεί από τον αμφιβληστροειδή. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται οπίσθια αποκόλληση υαλοειδούς (PVD) και μπορεί να προκαλέσει τόσο «μυγάκια» όσο και λάμψεις, ιδιαίτερα στην περιφέρεια της όρασης.

Στις περισσότερες περιπτώσεις η PVD δεν οδηγεί σε σοβαρή επιπλοκή. Ωστόσο, η έλξη που ασκεί το υαλοειδές στον αμφιβληστροειδή μπορεί σε ορισμένους ανθρώπους να προκαλέσει ρωγμή. Αν μέσα από τη ρωγμή περάσει υγρό κάτω από τον αμφιβληστροειδή, μπορεί να προκληθεί αποκόλληση, μια κατάσταση που μπορεί να απειλήσει την όραση.

Πότε τα «μυγάκια» χρειάζονται άμεσο έλεγχο

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν τα συμπτώματα εμφανίζονται για πρώτη φορά ή αλλάζουν απότομα.

Άμεση εξέταση από οφθαλμίατρο απαιτείται όταν:

• εμφανιστούν ξαφνικά πολλά καινούργια «μυγάκια»,
• ξεκινήσουν απότομα λάμψεις ή αναλαμπές φωτός,
• υπάρξει ξαφνική αύξηση των ήδη υπαρχόντων συμπτωμάτων,
• συνυπάρξει θόλωση ή άλλη αλλαγή στην όραση,
• τα συμπτώματα εμφανιστούν μετά από τραυματισμό ή επέμβαση στο μάτι.

Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί η εμφάνιση μιας σκοτεινής σκιάς ή μιας εικόνας σαν «κουρτίνα» που καλύπτει τμήμα του οπτικού πεδίου, καθώς και η ξαφνική απώλεια όρασης. Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται άμεση οφθαλμολογική εκτίμηση και όχι αναμονή για ένα συνηθισμένο ραντεβού.

Τι έδειξε μελέτη σε 1.010 ασθενείς

Το πόσο σοβαρά είναι τα συμπτώματα δεν μπορεί να καθοριστεί με ασφάλεια μόνο από την εικόνα που βλέπει ο ασθενής.

Σε προοπτική μελέτη 1.010 ανθρώπων που προσήλθαν για νέα «μυγάκια» ή λάμψεις, οι 896 διαγνώστηκαν με οπίσθια αποκόλληση υαλοειδούς. Από αυτούς, 89 είχαν ρωγμή στον αμφιβληστροειδή και 8 είχαν ήδη αποκόλληση αμφιβληστροειδούς. Δηλαδή, περίπου το 9,9% των ασθενών με PVD παρουσίαζε ρωγμή ή αποκόλληση κατά την αρχική εξέταση.

Η ίδια έρευνα έδειξε επίσης ότι νέες ρωγμές μπορεί να εμφανιστούν και μετά την πρώτη εξέταση. Για τον λόγο αυτό, όταν έχει διαγνωστεί PVD, η επανεξέταση και η άμεση αναφορά νέων ή επιδεινούμενων συμπτωμάτων έχουν σημασία.

Γιατί εμφανίζονται οι λάμψεις

Οι λάμψεις δεν προέρχονται απαραίτητα από κάποια εξωτερική πηγή φωτός. Μπορεί να δημιουργούνται όταν το υαλοειδές ασκεί έλξη στον αμφιβληστροειδή.

Αντίστοιχα, τα «μυγάκια» μπορεί να οφείλονται σε μικρές ίνες ή συσσωματώματα μέσα στο υαλοειδές, τα οποία δημιουργούν σκιές πάνω στον αμφιβληστροειδή. Ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται αυτές τις σκιές ως μικρές κηλίδες, γραμμές, δακτυλίους ή μορφές που κινούνται μέσα στο οπτικό πεδίο.

Η διαδικασία είναι συχνότερη όσο μεγαλώνει η ηλικία, όμως η εμφάνιση νέων συμπτωμάτων μπορεί να συμβεί και νωρίτερα.

Πώς ελέγχεται ο αμφιβληστροειδής

Για να διαπιστωθεί αν υπάρχει ρωγμή ή αποκόλληση, ο οφθαλμίατρος συνήθως διαστέλλει την κόρη με ειδικές σταγόνες και εξετάζει λεπτομερώς τον αμφιβληστροειδή, συμπεριλαμβανομένων των περιφερικών τμημάτων του.

Η εξέταση είναι σημαντική, καθώς μια ρωγμή δεν μπορεί να αποκλειστεί απλώς επειδή η όραση παραμένει σχετικά καθαρή ή επειδή τα συμπτώματα φαίνονται ήπια. Σε ορισμένες περιπτώσεις η ρωγμή μπορεί να αντιμετωπιστεί με λέιζερ, ενώ μια αποκόλληση μπορεί να χρειαστεί χειρουργική αντιμετώπιση.

Τα «μυγάκια» που υπάρχουν για μεγάλο χρονικό διάστημα και παραμένουν σταθερά συνήθως διαφέρουν από ένα ξαφνικό νέο επεισόδιο. Η απότομη εμφάνιση ή σημαντική αύξησή τους, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από λάμψεις ή αλλαγές στην όραση, είναι ο λόγος για τον οποίο συνιστάται άμεσος οφθαλμολογικός έλεγχος.