Υγεία
Οι αεροπορικές πτήσεις συνδέονται συνήθως με την άνεση και την ταχύτητα των μετακινήσεων, όμως για όσους εργάζονται καθημερινά μέσα στα αεροσκάφη υπάρχει ένας παράγοντας που δεν είναι ορατός: η αυξημένη έκθεση στην κοσμική ακτινοβολία.
Νέα μελέτη, η οποία εξέτασε περισσότερα από 12,7 εκατομμύρια πιστοποιητικά θανάτου στις ΗΠΑ από το 2020 έως το 2024, αναδεικνύει ένα ενδιαφέρον εύρημα. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι συγκεκριμένες μορφές καρκίνου που έχουν συσχετιστεί στο παρελθόν με την ιονίζουσα ακτινοβολία εμφανίζονταν αναλογικά συχνότερα στους θανάτους πιλότων και μελών πληρώματος καμπίνας.
Στους αεροσυνοδούς το ποσοστό έφτασε περίπου το 6,9%, ενώ στους πιλότους το 6,7% για τους συγκεκριμένους καρκίνους. Στην κατηγορία περιλαμβάνονταν, μεταξύ άλλων, ο καρκίνος του μαστού, η λευχαιμία, όγκοι του εγκεφάλου, ο καρκίνος του προστάτη και το μελάνωμα.
Το ενδιαφέρον είναι ότι αντίστοιχο μοτίβο δεν εντοπίστηκε στους μηχανικούς και τεχνικούς αεροσκαφών, οι οποίοι εργάζονται γύρω από τα αεροπλάνα αλλά παραμένουν στο έδαφος.
Η «αόρατη» ακτινοβολία στα μεγάλα ύψη
Η πηγή της ακτινοβολίας δεν βρίσκεται στους κινητήρες ή σε κάποιο εξάρτημα του αεροσκάφους. Προέρχεται από το διάστημα.
Η Γη δέχεται συνεχώς κοσμική ακτινοβολία, όμως η ατμόσφαιρα λειτουργεί ως φυσική ασπίδα, περιορίζοντας σημαντικά την ποσότητα που φτάνει στην επιφάνεια.
Όταν ένα αεροσκάφος ανεβαίνει σε ύψος περίπου 10-12 χιλιομέτρων, το προστατευτικό στρώμα της ατμόσφαιρας γίνεται πολύ μικρότερο. Ως αποτέλεσμα, η έκθεση των επιβατών και, κυρίως, όσων βρίσκονται συνεχώς στον αέρα αυξάνεται.
Σημαντικό ρόλο παίζει επίσης η διαδρομή. Το μαγνητικό πεδίο της Γης προστατεύει περισσότερο τις περιοχές κοντά στον Ισημερινό, ενώ η προστασία μειώνεται όσο πλησιάζουμε προς τους πόλους. Έτσι, οι πτήσεις σε μεγάλα γεωγραφικά πλάτη μπορεί να συνεπάγονται μεγαλύτερη έκθεση.
Παράλληλα, οι δόσεις επηρεάζονται από το υψόμετρο, τη διάρκεια της πτήσης και την ηλιακή δραστηριότητα.
Γιατί οι πιλότοι και οι αεροσυνοδοί διαφέρουν από τους επιβάτες
Για έναν επιβάτη που ταξιδεύει μερικές φορές τον χρόνο, η πρόσθετη έκθεση είναι σχετικά μικρή. Για ένα μέλος πληρώματος, όμως, η κατάσταση είναι διαφορετική.
Οι επαγγελματίες που πραγματοποιούν εκατοντάδες πτήσεις σε βάθος πολλών ετών συσσωρεύουν πολύ μεγαλύτερη δόση κοσμικής ακτινοβολίας.
Οι ερευνητές υπολογίζουν ότι πιλότοι και αεροσυνοδοί μπορεί να δέχονται περίπου 3 έως 6 millisievert κοσμικής ακτινοβολίας τον χρόνο, ανάλογα με το πρόγραμμα πτήσεων και τις συνθήκες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι μία πτήση είναι επικίνδυνη. Το ζήτημα αφορά κυρίως τη μακροχρόνια και επαναλαμβανόμενη έκθεση.
Πώς μπορεί να επηρεάσει τον οργανισμό
Η ιονίζουσα ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει βλάβες στο DNA των κυττάρων. Ο οργανισμός διαθέτει μηχανισμούς επιδιόρθωσης και αντιμετώπισης αυτών των βλαβών, όμως σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να παραμείνουν γενετικές αλλοιώσεις.
Η συσσώρευση τέτοιων βλαβών αποτελεί έναν από τους μηχανισμούς που μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη καρκίνου.
Ωστόσο, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι τα συγκεκριμένα ευρήματα δεν αποδεικνύουν πως η κοσμική ακτινοβολία ήταν η αιτία των καρκίνων που καταγράφηκαν στους πιλότους και τα πληρώματα.
Η μελέτη βασίστηκε σε στοιχεία από πιστοποιητικά θανάτου και δεν υπήρχαν λεπτομερείς πληροφορίες για το πόσα χρόνια είχε εργαστεί κάθε άτομο, πόσες ώρες πετούσε, σε ποιες διαδρομές ή ποια ήταν η πραγματική συνολική δόση ακτινοβολίας που είχε δεχθεί.
Επομένως, μπορεί να υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν τα αποτελέσματα.
Τι σημαίνει αυτό για όσους ταξιδεύουν με αεροπλάνο
Για τον μέσο επιβάτη, τα συγκεκριμένα ευρήματα δεν αποτελούν λόγο για να αποφεύγει τα αεροπορικά ταξίδια.
Η έκθεση από μία μεμονωμένη πτήση είναι μικρή και η διαφορά βρίσκεται κυρίως στη συχνότητα και στη διάρκεια της επαγγελματικής έκθεσης.
Το ζήτημα αφορά περισσότερο όσους περνούν μεγάλο μέρος της επαγγελματικής τους ζωής στον αέρα. Για αυτούς, οι μικρές δόσεις που λαμβάνονται σε κάθε ταξίδι προστίθενται με την πάροδο των ετών.
Η νέα μελέτη, επομένως, δεν αποδεικνύει ότι η εργασία μέσα σε ένα αεροσκάφος προκαλεί καρκίνο, αλλά προσθέτει ένα ακόμη στοιχείο στη συζήτηση για τις μακροχρόνιες επιπτώσεις της κοσμικής ακτινοβολίας στους επαγγελματίες των αερομεταφορών.
