ΥΠ.ΕΘ.Α
Πλήρη επιβεβαίωση των όσων είχε επισημάνει εγκαίρως το pronews.gr σχετικά με τα όρια της τεχνολογικής πρόσβασης που εξασφαλίζει η Ελλάδα στη συμφωνία των 3 και πλέον δισ. ευρώ για την «Ασπίδα του Αχιλλέα», φέρνει στο φως συνέντευξη του διευθυντή του Οργανισμού Αντιπυραυλικής Άμυνας του υπουργείου Άμυνας του Ισραήλ, Μοσέ Πατέλ.
Μιλώντας στην «Καθημερινή της Κυριακής», ο εκ των βασικών αρχιτεκτόνων της συμφωνίας κλήθηκε να απαντήσει ξεκάθαρα στο κρίσιμο ερώτημα: εάν η Αθήνα θα έχει τελικά πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα (source code) των συστημάτων διοίκησης και ελέγχου (C2) των α/α συστημάτων που θα προμηθευτεί (Spyder, Barak MX, David’s Sling).
Η απάντηση του Ισραηλινού αξιωματούχου ήταν απολύτως μονολεκτική και σαφής:
«Όχι. Επειδή ο πηγαίος κώδικας δεν περιλαμβανόταν στην άδεια χρήσης της συμφωνίας. Ωστόσο, επαναλαμβάνω, είμαστε εκεί για να παρέχουμε υποστήριξη και συντήρηση, καθώς και κάθε είδους βοήθεια και ό,τι άλλο χρειαστεί στο μέλλον».
Η εκ των υστέρων φερόμενη διευκρίνιση
Η ξεκάθαρη αυτή παραδοχή προκάλεσε άμεση κινητοποίηση, οδηγώντας σε κύκλους του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας σε εκ των υστέρων διευκρινιστική παρέμβαση στο διαδικτυακό κείμενο της συνέντευξης.
Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί ότι η φερόμενη ως “συμπληρωματική ενημέρωση” από το ισραηλινό υπουργείο Άμυνας δεν συνοδεύεται από κανένα επίσημο δημόσιο έγγραφο ή δελτίο Τύπου, αλλά περιορίζεται σε μια εκ των υστέρων προσθήκη, η οποία μάλιστα αποφεύγει επιμελώς να αναφέρει τη φράση “πηγαίος κώδικας”, επιβεβαιώνοντας εμμέσως πλην σαφώς την αρχική, κυνική απάντηση του Μοσέ Πατέλ.
Έτσι στην φερόμενη συμπληρωματική ενημέρωση, το Τελ Αβίβ επιχείρησε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις, κάνοντας λόγο για «μεταφορά τεχνογνωσίας, από κοινού χρήση λογισμικού και τεχνολογίας με τις Ένοπλες Δυνάμεις, καθώς και συμμετοχή ελληνικών εταιρειών στη συμπαραγωγή».
Διαφορά ουσίας: Άλλο «συνεργασία», άλλο «πηγαίος κώδικας»
Η κατηγορηματική παραδοχή του επικεφαλής του Οργανισμού Αντιπυραυλικής Άμυνας του Ισραήλ, Μοσέ Πατέλ, ότι η Ελλάδα δεν αποκτά πρόσβαση στον «πηγαίο κώδικα» (source code) της νέας αντιαεροπορικής «ομπρέλας», επαναφέρει στο προσκήνιο μια κρίσιμη τεχνική διάκριση που συχνά θολώνει στον δημόσιο διάλογο:
τη διαφορά μεταξύ της απλής χρήσης ενός οπλικού συστήματος και του πραγματικού, εθνικού ελέγχου επάνω σε αυτό.
Στη σύγχρονη στρατιωτική τεχνολογία, η απόσταση ανάμεσα στη «διαλειτουργικότητα» και στον «πηγαίο κώδικα» είναι χαώδης.
Διαλειτουργικότητα και παραμετροποίηση
Αυτό που διασφαλίζει η Ελλάδα με τη συμφωνία είναι η επιχειρησιακή διασύνδεση. Μέσω των διεθνών νατοϊκών πρωτοκόλλων (όπως η ζεύξη Link 16) και προκαθορισμένων διεπαφών (APIs), τα ισραηλινά ραντάρ και οι εκτοξευτές μπορούν να «μιλούν» με τα Rafale, τα F-16 Viper και τις φρεγάτες του Πολεμικού Ναυτικού, ανταλλάσσοντας την τακτική εικόνα του πεδίου.
Παράλληλα, η ελληνική πλευρά διατηρεί τη δυνατότητα παραμετροποίησης: μπορεί να ορίζει ζώνες ευθύνης, τομείς απαγόρευσης πυρός και κανόνες εμπλοκής, ενώ εμπλέκεται και στην τεχνική υποστήριξη.
Ωστόσο, σε αυτό το επίπεδο, ο αγοραστής εξακολουθεί και παραμένει απλώς ο «χειριστής» του συστήματος. Έχει πρόσβαση αλλά όχι στον μηχανισμό που καθορίζει πώς λειτουργεί το ίδιο το σύστημα.
Ο πηγαίος κώδικας είναι το πρωτογενές λογισμικό, τα εκατομμύρια γραμμών κώδικα πάνω στα οποία έχουν χτιστεί οι αλγόριθμοι εμπλοκής, τα φίλτρα επεξεργασίας των σημάτων των ραντάρ και οι μέθοδοι διάκρισης των πραγματικών απειλών από τα ηλεκτρονικά αντίμετρα και τις παραπλανήσεις (chaffs, flares, jamming).
Η κατοχή του πηγαίου κώδικα θα σήμαινε ότι οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις θα μπορούσαν αυτόνομα:
Να επαναπρογραμματίζουν τα ραντάρ απέναντι σε νέες, άγνωστες απειλές (π.χ. ιδιόμορφα τουρκικά drones ή πυραύλους stealth) χωρίς να περιμένουν ενημερώσεις λογισμικού από τους κατασκευαστές.
Να ενσωματώνουν μελλοντικά εγχώριους αισθητήρες ή όπλα τρίτων χωρών στο δίκτυο C2.
Να έχουν απόλυτη βεβαιότητα για την απουσία τρωτών σημείων ή περιορισμών στο σύστημα.
Γιατί αποκλείστηκε η παραχώρησή του
Η άρνηση παραχώρησης του source code δεν αποτελεί έκπληξη για τους αναλυτές της αμυντικής βιομηχανίας.
Αφενός, το στρατηγικό σύστημα David’s Sling έχει αναπτυχθεί σε συμπαραγωγή με την αμερικανική Raytheon με χρηματοδότηση των ΗΠΑ. Το αυστηρό νομικό πλαίσιο της Ουάσιγκτον (ITAR) απαγορεύει ρητά την εξαγωγή κρίσιμου πηγαίου κώδικα στρατηγικών όπλων ακόμη και σε στενούς συμμάχους.
Αφετέρου, για το ίδιο το Τελ Αβίβ, η μαθηματική αρχιτεκτονική των Barak MX και Spyder αποτελεί το κορυφαίο βιομηχανικό και επιχειρησιακό του μυστικό. Τυχόν διαρροή ή αντίστροφη μηχανική (reverse engineering) του κώδικα θα εξέθετε άμεσα τον τρόπο λειτουργίας της ισραηλινής αεράμυνας σε αντίπαλες δυνάμεις.
Η Ελλάδα αποκτά ένα από τα προηγμένα και δοκιμασμένα σε πραγματικές συνθήκες αντιαεροπορικά δίκτυα στον κόσμο.
Ωστόσο, η επιχειρησιακή αυτή υπεροχή συνοδεύεται αναπόφευκτα από μια διαρκή τεχνολογική εξάρτηση από τους κατασκευαστές για κάθε βαθιά αναβάθμιση και τροποποίηση του «εγκεφάλου» του συστήματος.
Η παραδοχή Πατέλ ξεκαθαρίζει οριστικά το τοπίο: η Ελλάδα αποκτά μεν ένα δοκιμασμένο στο πεδίο σύστημα αεράμυνας, παραμένει όμως τεχνολογικά εξαρτημένη από τους κατασκευαστές για τις βαθιές τροποποιήσεις του λογισμικού του.
Σημειώνεται ότι ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, είχε κάνει δηλώσεις σχετικά με τον πηγαίο κώδικα (source code) και τον εθνικό έλεγχο των συστημάτων διοίκησης και ελέγχου στις 23 Ιουλίου 2026 (μετά τη συνεδρίαση του ΚΥΣΕΑ για το εξοπλιστικό πακέτο «Ασπίδα του Αχιλλέα»).
Στις δηλώσεις του, ο κ. Δένδιας είχε υπογραμμίσει ότι αποτελεί απαράβατο κανόνα για τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις να μην αποκτούν συστήματα διοίκησης και ελέγχου των οποίων ο πηγαίος κώδικας δεν θα βρίσκεται υπό εθνικό έλεγχο
Κατά συνέπεια οι δηλώσεις Νίκου Δένδια περί παραχώρησης του SC είναι παντελώς αναληθείς.
