Τεχνολογία
Πέντε σημάδια ότι η υπερβολική χρήση του ChatGPT αρχίζει να αλλάζει τον τρόπο που σκεφτόμαστε και συμπεριφερόμαστε περιγράφει η ψυχολόγος και συγγραφέας Alice Boyes.
Μάλιστα επισημαίνει ότι η καθημερινή εξάρτηση από την Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να επηρεάσει ακόμη και δεξιότητες που μέχρι πρόσφατα θεωρούσαμε αυτονόητες.
Από τη σύνταξη ενός κειμένου και την οργάνωση μιας εργασίας μέχρι την αναζήτηση συμβουλών για προσωπικά ζητήματα, το ChatGPT έχει γίνει για πολλούς η πρώτη επιλογή όταν προκύπτει ένα πρόβλημα.
Η ευκολία που προσφέρει, όμως, μπορεί σταδιακά να μας οδηγήσει στο να ζητάμε τη βοήθειά του ακόμη και για πράγματα που μπορούμε να κάνουμε μόνοι μας.
Όπως εξηγεί η Boyes σε ανάλυσή της στο Psychology Today, υπάρχουν ορισμένες μικρές αλλαγές που αξίζει να παρατηρούμε στην καθημερινότητά μας, καθώς μπορεί να δείχνουν ότι η σχέση μας με την Τεχνητή Νοημοσύνη έχει αρχίσει να γίνεται υπερβολικά στενή.
1. Αμφιβάλλουμε περισσότερο για τις δικές μας ικανότητες
Μία από τις πρώτες αλλαγές μπορεί να αφορά την εμπιστοσύνη που έχουμε στις δικές μας δεξιότητες.
Δραστηριότητες όπως το να κρατήσουμε σημειώσεις, να οργανώσουμε τις σκέψεις μας ή να γράψουμε μια περίληψη γίνονταν μέχρι πρόσφατα χωρίς ιδιαίτερη σκέψη. Όταν όμως συνηθίζουμε να ζητάμε από την ΤΝ να κάνει αυτές τις εργασίες, υπάρχει ο κίνδυνος να αρχίσουμε να θεωρούμε ότι το δικό μας αποτέλεσμα δεν είναι αρκετά καλό χωρίς τη βοήθειά της.
Η ίδια η Boyes αναφέρει ως παράδειγμα ότι εξακολουθεί να αισθάνεται αυτοπεποίθηση όταν γράφει άρθρα χωρίς ΤΝ, αλλά έχει αρχίσει να αισθάνεται λιγότερο σίγουρη ακόμη και για το πώς κρατά τις δικές της σημειώσεις.
2. Χρησιμοποιούμε το ChatGPT ακόμη και όταν θα τελειώναμε πιο γρήγορα μόνοι μας
Ένα δεύτερο σημάδι είναι όταν η χρήση της ΤΝ παύει να εξοικονομεί χρόνο και τελικά μας κάνει να χάνουμε περισσότερο.
Αυτό μπορεί να συμβεί όταν προσπαθούμε ξανά και ξανά να διατυπώσουμε διαφορετικά την ίδια εντολή, διορθώνουμε τις απαντήσεις του chatbot και ζητάμε νέες εκδοχές, ενώ η συγκεκριμένη δουλειά θα είχε ολοκληρωθεί πολύ νωρίτερα αν την είχαμε κάνει μόνοι μας.
Η ανάγκη για συνεχείς διορθώσεις και επιβεβαίωση μπορεί να γίνει ακόμη εντονότερη σε ανθρώπους που δυσκολεύονται να αποδεχθούν ένα αποτέλεσμα ως «αρκετά καλό» και αναζητούν διαρκώς έναν επιπλέον έλεγχο.
3. Μας προκαλεί άγχος κάθε αλλαγή στο εργαλείο που χρησιμοποιούμε
Όσο περισσότερες πλευρές της καθημερινότητάς μας εξαρτώνται από ένα εργαλείο ΤΝ, τόσο μεγαλύτερη μπορεί να γίνει η ανησυχία όταν αυτό αλλάζει.
Μια νέα έκδοση ενός μοντέλου, διαφορετική λειτουργία, αλλαγή στις χρεώσεις ή στους όρους χρήσης, αλλά και ζητήματα που αφορούν την ιδιωτικότητα και τα προσωπικά δεδομένα μπορούν να προκαλέσουν ανασφάλεια.
Η αντίδραση αυτή μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι το συγκεκριμένο εργαλείο έχει αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία στην καθημερινότητα από όσο αρχικά αντιλαμβανόμασταν.
4. Αρχίζουμε να βλέπουμε τους ανθρώπους σαν… chatbots
Ένα ακόμη πιο ασυνήθιστο σημάδι μπορεί να εμφανιστεί στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τις αντιδράσεις των άλλων.
Μετά από πολλές ώρες αλληλεπίδρασης με την ΤΝ, μπορεί να αρχίσουμε να ερμηνεύουμε τη συμπεριφορά ενός συναδέλφου, ενός συντρόφου ή ενός παιδιού μέσα από παρόμοια μοτίβα με εκείνα που έχουμε συνηθίσει στα chatbots.
Η Boyes παραλληλίζει αυτή την κατάσταση με αυτό που μπορεί να συμβεί έπειτα από πολλές ώρες ενασχόλησης με ένα βιντεοπαιχνίδι, όταν το μυαλό συνεχίζει να επεξεργάζεται την πραγματικότητα μέσα από το πλαίσιο του ψηφιακού κόσμου.
5. Μιλάμε πιο απότομα στην ΤΝ και αυτό περνά στην καθημερινή ζωή
Η επικοινωνία με ένα chatbot διαφέρει σημαντικά από μια ανθρώπινη συζήτηση. Μπορούμε να δίνουμε σύντομες εντολές, να απαιτούμε αλλαγές και να εκφράζουμε τον εκνευρισμό μας χωρίς τις ίδιες κοινωνικές συνέπειες που θα υπήρχαν απέναντι σε έναν άνθρωπο.
Ωστόσο, η ένταση που δημιουργείται μπορεί να μην τελειώνει μαζί με τη συνομιλία στην οθόνη.
Έτσι, μετά από μια εκνευριστική αλληλεπίδραση με την ΤΝ, μπορεί να είμαστε πιο απότομοι ή ευερέθιστοι απέναντι σε έναν συνάδελφο, έναν φίλο ή κάποιο μέλος της οικογένειάς μας.
Πώς μπορούμε να αποφύγουμε την υπερβολική εξάρτηση
Η λύση δεν είναι απαραίτητα να σταματήσουμε να χρησιμοποιούμε την Τεχνητή Νοημοσύνη. Σημασία έχει να αναγνωρίζουμε πότε αρχίζει να αντικαθιστά δεξιότητες που μπορούμε ακόμη να χρησιμοποιούμε μόνοι μας.
Μια πρακτική είναι να συνεχίσουμε να κάνουμε ορισμένες εργασίες χωρίς βοήθεια από την ΤΝ. Να κρατάμε μόνοι μας σημειώσεις, να οργανώνουμε πρώτα τις σκέψεις μας ή να προσπαθούμε να βρούμε τη λύση ενός προβλήματος πριν ανοίξουμε ένα chatbot.
Παράλληλα, μπορεί να βοηθήσει η θέσπιση ενός χρονικού ορίου όταν χρησιμοποιούμε την ΤΝ για μια εργασία, ώστε να μη δαπανάμε τελικά περισσότερο χρόνο διορθώνοντας το chatbot από όσο θα χρειαζόμασταν για να ολοκληρώσουμε μόνοι μας τη δουλειά.
Το βασικό ζητούμενο είναι να έχουμε επίγνωση του τρόπου με τον οποίο η χρήση της ΤΝ επηρεάζει τη σκέψη, τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά μας. Η τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο που μας διευκολύνει, χωρίς όμως να αντικαταστήσει την προσωπική κρίση και τις δεξιότητες που ήδη διαθέτουμε.
