Ιστορία
Μια νέα επιστημονική έρευνα έρχεται να αλλάξει όσα γνωρίζαμε για τους μυστηριώδεις Σκύθες πολεμιστές της Ευρασιατικής Στέπας, αποκαλύπτοντας ότι η κοινωνική τους ιεραρχία δεν βασιζόταν μόνο στην πολεμική ικανότητα ή την προσωπική επιτυχία, αλλά σε μεγάλο βαθμό στην καταγωγή.
Οι επιστήμονες, αναλύοντας αρχαίο DNA από δεκάδες σκυθικές ταφές, διαπίστωσαν ότι τα μέλη της ανώτερης τάξης αποτελούσαν μια ξεχωριστή γενετική ομάδα και ότι η εξουσία φαίνεται πως μεταβιβαζόταν μέσα στις ίδιες οικογένειες, δημιουργώντας τις πρώτες ενδείξεις δυναστικής διακυβέρνησης στην περιοχή.
Στο επίκεντρο της μελέτης βρίσκεται ο περίφημος «Χρυσός Άνθρωπος», ένας από τους πιο εντυπωσιακούς αρχαιολογικούς θησαυρούς της Κεντρικής Ασίας.
Ο τάφος του, που ανακαλύφθηκε το 1969 στο Καζακστάν, περιείχε περισσότερα από 4.000 χρυσά διακοσμητικά αντικείμενα, όπλα, πολύτιμα σκεύη και στοιχεία που μαρτυρούν την υψηλή θέση του νεκρού στην κοινωνία των Σακών, μιας νότιας ομάδας των Σκυθών.
Η νέα γενετική ανάλυση έδειξε ότι ο «Χρυσός Άνθρωπος» ήταν πιθανότατα άνδρας και ότι ανήκε σε αυτή την προνομιούχα κοινωνική ομάδα.
Η εξουσία περνούσε μέσω της καταγωγής
Οι ερευνητές εξέτασαν γενετικά δεδομένα από 85 άτομα που προέρχονταν από διαφορετικές σκυθικές ταφές. Από αυτά, 38 άτομα ανήκαν στην ελίτ, ενώ τα υπόλοιπα προέρχονταν από απλούστερες ταφές.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι άνθρωποι υψηλής κοινωνικής θέσης είχαν ισχυρότερους οικογενειακούς δεσμούς μεταξύ τους, ακόμη και όταν οι τάφοι τους βρίσκονταν σε περιοχές που απείχαν εκατοντάδες χιλιόμετρα.
Η καθηγήτρια ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν, Αλίσια Ρ. Βεντρέσκα-Μίλερ, χαρακτήρισε τη μελέτη σημαντική, καθώς συνδυάζει γενετικά, αρχαιολογικά και ιστορικά στοιχεία για να εξηγήσει πώς η καταγωγή συνδέθηκε με την εξουσία.
«Ένα σύστημα ελίτ που βασίζεται στη γενεαλογική καταγωγή αποτελεί ένα πολύ σημαντικό εύρημα, καθώς ο πλούτος μεταβιβαζόταν από γενιά σε γενιά», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Οι ταφές αποκάλυψαν μια κοινωνία με αυστηρή ιεραρχία
Οι σκυθικοί τύμβοι, γνωστοί ως κουργκάν, αποτελούσαν τεράστια ταφικά μνημεία. Σε αρκετές περιπτώσεις έφταναν τα 15 μέτρα ύψος και περιλάμβαναν περίπλοκες κατασκευές, πολύτιμα αντικείμενα, άλογα αλλά και συνοδευτικές ταφές.
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι οι συγκεκριμένες τελετουργίες απαιτούσαν μεγάλο χρόνο και οργάνωση, γεγονός που δείχνει τη δύναμη και την επιρροή των οικογενειών της ελίτ.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση ενός άνδρα υψηλής κοινωνικής θέσης, του οποίου οι εγγονοί βρέθηκαν θαμμένοι σε διαφορετικούς τύμβους, σε απόσταση μεγαλύτερη των 100 χιλιομέτρων.
Η συγγένεια μεταξύ τους δείχνει ότι η κοινωνική θέση δεν αποκτιόταν μόνο μέσα από επιτεύγματα, αλλά κληρονομούνταν.
«Αν η κοινωνική θέση βασιζόταν στην αξία και στα προσωπικά επιτεύγματα, ένα παιδί ενός έτους πιθανότατα δεν θα είχε κάνει τίποτα στη ζωή του για να αξίζει μια τέτοια ταφή. Επομένως, είχε αυτό το δικαίωμα απλώς και μόνο επειδή γεννήθηκε σε μια συγκεκριμένη οικογένεια», δήλωσε η κύρια συγγραφέας της μελέτης, Αϊνάς Τσιλντεμπάγεβα.
Οι γυναίκες είχαν σημαντικό ρόλο στους Σκύθες
Η έρευνα αποκάλυψε επίσης ότι σχεδόν οι μισοί από τους ανθρώπους της ελίτ που εξετάστηκαν ήταν γυναίκες.
Οι ταφές τους περιείχαν χρυσά κοσμήματα, πολυτελή ενδύματα, άλογα και αντικείμενα που συνδέονται με υψηλό κύρος.
Σε ορισμένες περιπτώσεις εντοπίστηκαν στοιχεία που υποδηλώνουν ότι κάποιες γυναίκες είχαν ακόμη και θρησκευτικό ή σαμανικό ρόλο.
Μία από τις πιο γνωστές περιπτώσεις είναι η λεγόμενη «Πριγκίπισσα του Ουρτζάρ», η οποία φορούσε περίτεχνο χρυσό κάλυμμα κεφαλής παρόμοιο με εκείνο του «Χρυσού Ανθρώπου».
Ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία των νομάδων
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι τα νέα δεδομένα αλλάζουν την εικόνα για τους Σκύθες, καθώς αποδεικνύουν πως οι κοινωνίες των νομάδων της Εποχής του Σιδήρου ήταν πολύ πιο σύνθετες από όσο θεωρούνταν μέχρι σήμερα.
Το μεγάλο ερώτημα που παραμένει είναι γιατί ακριβώς αυτή η κοινωνική ανισότητα εμφανίστηκε στους Σκύθες, ενώ παλαιότερες νομαδικές κοινωνίες της Εποχής του Χαλκού δεν παρουσίαζαν αντίστοιχη διαστρωμάτωση.
Οι ερευνητές ευελπιστούν ότι νέες αναλύσεις DNA θα βοηθήσουν να αποκαλυφθεί πώς γεννήθηκαν οι πρώτες δυναστείες ανάμεσα στους λαούς της Ευρασιατικής Στέπας.
