Ιστορία
Τρία τούνελ, εκατοντάδες αιχμάλωτοι και μήνες μυστικής προετοιμασίας. Έτσι οργανώθηκε μία από τις πιο εντυπωσιακές αποδράσεις του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου από το γερμανικό στρατόπεδο αιχμαλώτων Stalag Luft III, στη σημερινή Πολωνία.
Η επιχείρηση οργανώθηκε από συμμαχικούς αεροπόρους που κρατούνταν αιχμάλωτοι των Γερμανών. Επικεφαλής του σχεδίου ήταν ο Βρετανός αξιωματικός της RAF Roger Bushell, γνωστός με το κωδικό όνομα «Big X». Οι αιχμάλωτοι αποφάσισαν να κατασκευάσουν όχι ένα, αλλά τρία τούνελ, τα οποία ονόμασαν «Tom», «Dick» και «Harry».
Η επιλογή των τριών τούνελ δεν ήταν τυχαία. Οι κρατούμενοι γνώριζαν ότι οι Γερμανοί μπορούσαν ανά πάσα στιγμή να ανακαλύψουν ένα από τα περάσματα. Έτσι, αν εντόπιζαν το ένα ή ακόμη και τα δύο, θα υπήρχε τρίτη επιλογή για την απόδραση.
Οι εργασίες διήρκεσαν περίπου 15 μήνες και συμμετείχαν περισσότεροι από 600 αιχμάλωτοι. Η κατασκευή γινόταν με αυτοσχέδια μέσα. Οι κρατούμενοι χρησιμοποίησαν χιλιάδες κουτάλια, πιρούνια και μαχαίρια για το σκάψιμο, ενώ ξύλα από τα κρεβάτια τους χρησιμοποιήθηκαν για την ενίσχυση των τοιχωμάτων των τούνελ. Για τον αερισμό κατασκεύασαν ένα αυτοσχέδιο σύστημα από μεταλλικά δοχεία γάλακτος.
Παράλληλα, οι αιχμάλωτοι έπρεπε να απομακρύνουν κρυφά την άμμο που έβγαζαν από το υπέδαφος. Χρησιμοποιούσαν αυτοσχέδια καροτσάκια μέσα στα τούνελ και στη συνέχεια έκρυβαν ή σκόρπιζαν την άμμο με τρόπο που να μην κινεί τις υποψίες των Γερμανών.
Το στρατόπεδο είχε σχεδιαστεί ειδικά ώστε να αποτρέπονται οι αποδράσεις. Τα κτίρια βρίσκονταν πάνω σε βάσεις, ενώ οι Γερμανοί είχαν λάβει επιπλέον μέτρα για να εντοπίζουν τους κρατούμενους που επιχειρούσαν να σκάψουν. Παρ’ όλα αυτά, οι αιχμάλωτοι κατάφεραν να συνεχίσουν την προσπάθειά τους για περισσότερο από έναν χρόνο.
Τελικά, το «Tom» εντοπίστηκε από τους Γερμανούς και το «Dick» εγκαταλείφθηκε. Έτσι, όλα τα σχέδια επικεντρώθηκαν στο τρίτο τούνελ, το «Harry».
Το βράδυ της 24ης Μαρτίου 1944 περίπου 200 αιχμάλωτοι περίμεναν τη σειρά τους για να περάσουν από το «Harry». Ωστόσο, η έξοδος του τούνελ δεν έφτανε όσο μακριά από το στρατόπεδο είχαν υπολογίσει οι κρατούμενοι. Το άνοιγμα βρισκόταν πολύ κοντά στον χώρο που ήταν ορατός από τους φρουρούς, γεγονός που έκανε την απόδραση ακόμη πιο επικίνδυνη.
Παρά το πρόβλημα, συνολικά 76 άνδρες κατάφεραν να βγουν από το τούνελ. Στη συνέχεια, όμως, ένας Γερμανός φρουρός αντιλήφθηκε ίχνη και σήμανε συναγερμό.
Η απόδραση μετατράπηκε σε τραγωδία. Οι περισσότεροι από τους άνδρες που κατάφεραν να βγουν από το στρατόπεδο συνελήφθησαν. Μόνο τρεις αιχμάλωτοι κατάφεραν τελικά να φτάσουν σε ασφαλές σημείο και να διαφύγουν οριστικά. Οι υπόλοιποι οδηγήθηκαν ξανά στα χέρια των Γερμανών.
Ο Αδόλφος Χίτλερ εξοργίστηκε με την απόδραση και διέταξε την εκτέλεση των αιχμαλώτων που συνελήφθησαν ξανά. Τελικά, 50 από τους δραπέτες εκτελέστηκαν από τις γερμανικές Αρχές. Οι δολοφονίες τους αποτέλεσαν αργότερα αντικείμενο μεταπολεμικών ερευνών και συνδέθηκαν με τις διαδικασίες για τα εγκλήματα πολέμου.
Η επιχείρηση έμεινε στην ιστορία ως η «Μεγάλη Απόδραση» και αποτέλεσε έμπνευση για το γνωστό κινηματογραφικό έργο του 1963. Παρά το τραγικό της τέλος, η οργάνωση της απόδρασης θεωρείται χαρακτηριστικό παράδειγμα της επιμονής και της ευρηματικότητας των αιχμαλώτων που προσπάθησαν να κερδίσουν την ελευθερία τους μέσα από ένα αυστηρά φυλασσόμενο στρατόπεδο.
