
Οι λωτοφάγοι της «Οδύσσειας» παραμένουν ένα από τα πιο μυστηριώδη στοιχεία του ομηρικού έπους. Οι άνδρες του Οδυσσέα, αφού δοκίμασαν τον λωτό, ξέχασαν την πατρίδα τους και δεν ήθελαν να επιστρέψουν στα πλοία.
Το μεγάλο ερώτημα είναι τι ήταν τελικά αυτός ο λωτός. Στην αρχαιότητα η λέξη χρησιμοποιούνταν για πολλά διαφορετικά φυτά, γεγονός που δυσκολεύει την ταυτοποίησή του.
Μια από τις πιο πιθανές εκδοχές είναι η τζιτζιφιά (Ziziphus lotus), ένα φυτό της Μεσογείου που παράγει γλυκούς καρπούς με ήπια ηρεμιστική δράση.
Άλλοι ερευνητές έχουν προτείνει τον μπλε λωτό της Αιγύπτου, ο οποίος μπορούσε να προκαλέσει ευφορία και χαλάρωση, ή ακόμη και την παπαρούνα του οπίου λόγω των έντονων επιδράσεών της.
Ωστόσο, αρκετοί μελετητές θεωρούν ότι ο λωτός ίσως δεν αντιστοιχεί σε πραγματικό φυτό, αλλά αποτελεί δημιούργημα της ομηρικής φαντασίας. Όπως και άλλα μυθικά στοιχεία της «Οδύσσειας», λειτουργεί ως σύμβολο του πειρασμού και της λήθης.
Τελικά, το μυστήριο του λωτού δεν αφορά μόνο το φυτό, αλλά κυρίως τη δύναμη του μύθου να συνδέει τη φαντασία με την πραγματικότητα.