Κοινωνία
Στην Ελλάδα υπάρχουν χωριά που σήμερα βρίσκονται σε διαφορετικό σημείο από εκεί όπου δημιουργήθηκαν αρχικά.
Οι κάτοικοί τους δεν έφυγαν απλώς για να αναζητήσουν μια καλύτερη ζωή. Σε αρκετές περιπτώσεις, ολόκληρος ο οικισμός μετακινήθηκε, επειδή η παλιά θέση κρίθηκε επικίνδυνη ή επειδή οι ανάγκες μεγάλων έργων άλλαξαν για πάντα το τοπίο.
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις είναι το Μικρό Χωριό Ευρυτανίας.
Στις 13 Ιανουαρίου 1963, μια τεράστια κατολίσθηση στον ορεινό όγκο των Αϊλιάδων καταπλάκωσε μεγάλο τμήμα του χωριού. Περίπου 60 σπίτια καταστράφηκαν και 13 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους.
Μετά την καταστροφή αποφασίστηκε η μετακίνηση του οικισμού. Το Νέο Μικρό Χωριό χτίστηκε περίπου δύο χιλιόμετρα μακριά, σε νέα θέση. Το παλιό χωριό δεν εξαφανίστηκε εντελώς, καθώς τμήμα του διασώθηκε και σήμερα αποτελεί έναν από τους πιο γνωστούς προορισμούς της Ευρυτανίας.
Μια διαφορετική ιστορία έζησε η Καστανιά Κοζάνης.
Ο σεισμός του 1995 προκάλεσε σοβαρές ζημιές στα σπίτια του χωριού και τελικά αποφασίστηκε η μετεγκατάστασή του.
Το 1997 ο νέος οικισμός Καστανιάς δημιουργήθηκε ανατολικά των Σερβίων, με κρατική χρηματοδότηση. Έτσι, οι κάτοικοι άφησαν την παλιά θέση και εγκαταστάθηκαν σε έναν καινούργιο οικισμό.
Στη Δυτική Μακεδονία, όμως, οι μετακινήσεις ολόκληρων οικισμών συνδέθηκαν και με έναν διαφορετικό λόγο: τα ορυχεία της ΔΕΗ.
Ο παλιός οικισμός Καρδιάς στην Κοζάνη αποτελούσε έναν από τους οικισμούς που επηρεάστηκαν από τις εξορυκτικές δραστηριότητες.
Η διαδικασία απαλλοτρίωσης ξεκίνησε το 1975 και ολοκληρώθηκε το 1977. Οι κάτοικοι μετακινήθηκαν σε νέες θέσεις, κοντά στην Πτολεμαΐδα και στα Κοίλα Κοζάνης, δημιουργώντας ουσιαστικά νέους οικισμούς.
Παρόμοια ήταν η περίπτωση της Εξοχής Κοζάνης.
Το χωριό, που αριθμούσε περίπου 300 κατοίκους, εγκαταλείφθηκε σταδιακά και μέχρι το 1982 είχε ολοκληρωθεί η μετεγκατάσταση των κατοίκων του.
Η νέα Εξοχή δημιουργήθηκε κοντά στα Κοίλα Κοζάνης, δίπλα στη Νέα Καρδιά.
Και η Σκοτίνα Πιερίας έχει μια ιδιαίτερη ιστορία μετακινήσεων.
Η σημερινή Σκοτίνα δεν είναι ο πρώτος οικισμός που δημιούργησαν οι κάτοικοί της. Σύμφωνα με την ιστορία του χωριού, οι κάτοικοι εγκατέλειψαν παλαιότερες θέσεις και δημιούργησαν διαδοχικά νέους οικισμούς, φτάνοντας στην Παλιά ή Άνω Σκοτίνα και τελικά στη σημερινή Σκοτίνα.
Η Παλιά Σκοτίνα εγκαταλείφθηκε οριστικά το 1972, όταν οι τελευταίοι κάτοικοι μετακινήθηκαν στον σημερινό οικισμό.
Ακόμη παλαιότερη είναι η ιστορία του Νεοχωρίου Ημαθίας.
Οι συνεχείς κίνδυνοι από τον Αλιάκμονα οδήγησαν στις αρχές της δεκαετίας του 1930 στην απόφαση να μετακινηθεί ο οικισμός.
Το 1931-1932 δημιουργήθηκε νέα εγκατάσταση για τις οικογένειες του χωριού, με οργανωμένη ρυμοτομία και νέα οικόπεδα. Τα σπίτια κατασκευάστηκαν με δημόσια δαπάνη.
Οι ιστορίες αυτές έχουν κάτι κοινό. Οι κάτοικοι δεν μετακίνησαν απλώς τα σπίτια τους. Μετακίνησαν τη ζωή τους.
Άφησαν πίσω εκκλησίες, πλατείες, δρόμους, σχολεία, γειτονιές και σπίτια που σε πολλές περιπτώσεις είχαν χτιστεί από τους γονείς και τους παππούδες τους.
Κάποιοι έφυγαν επειδή το έδαφος υποχώρησε. Άλλοι επειδή ένας σεισμός έκανε την παλιά θέση επικίνδυνη. Και άλλοι επειδή κάτω από το χωριό τους βρισκόταν πλέον ένας διαφορετικός σχεδιασμός για την περιοχή.
Το αποτέλεσμα ήταν να δημιουργηθούν «νέα» χωριά, μερικές φορές λίγα χιλιόμετρα μακριά από τα παλιά.
Και πίσω από κάθε νέα πλατεία και κάθε καινούργιο σπίτι υπάρχει η ίδια δύσκολη ιστορία: άνθρωποι που αναγκάστηκαν να αφήσουν έναν τόπο που γνώριζαν ολόκληρη τη ζωή τους και να ξεκινήσουν ξανά από την αρχή.
