Κόσμος
Έναν διαφορετικό τρόπο να βλέπουμε τον παγκόσμιο χάρτη προωθεί ο ΟΗΕ, μετά την έγκριση ψηφίσματος που ζητά την υιοθέτηση μιας νέας προβολής, η οποία αποτυπώνει με μεγαλύτερη ακρίβεια τις πραγματικές διαστάσεις των χωρών και των ηπείρων.
Η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών ενέκρινε το ψήφισμα με τίτλο «Correct the Map», έπειτα από πρωτοβουλία κρατών της Αφρικανικής Ένωσης και των Μπαχαμών.
Η απόφαση πέρασε με 164 ψήφους υπέρ, ενώ έξι χώρες επέλεξαν την αποχή. Οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν η μοναδική χώρα που ψήφισε κατά.
Γιατί ο χάρτης που γνωρίζουμε παραμορφώνει τα μεγέθη
Ο χάρτης που χρησιμοποιείται ευρέως εδώ και αιώνες βασίζεται στην προβολή Mercator, η οποία δημιουργήθηκε το 1569 από τον Φλαμανδό χαρτογράφο Gerardus Mercator.
Η συγκεκριμένη προβολή έχει ένα σημαντικό μειονέκτημα: οι περιοχές που βρίσκονται κοντά στους πόλους εμφανίζονται πολύ μεγαλύτερες από την πραγματική τους έκταση.
Έτσι, χώρες και περιοχές του βόρειου και νότιου ημισφαιρίου παρουσιάζονται οπτικά διογκωμένες, ενώ η Αφρική και άλλες περιοχές κοντά στον Ισημερινό φαίνονται μικρότερες σε σχέση με το πραγματικό τους μέγεθος.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Γροιλανδίας. Στον γνωστό χάρτη φαίνεται να έχει διαστάσεις συγκρίσιμες με εκείνες της Αφρικής, ενώ στην πραγματικότητα η αφρικανική ήπειρος είναι περίπου 14 φορές μεγαλύτερη.
Η Equal Earth στο επίκεντρο
Το ψήφισμα προτείνει ως εναλλακτική την προβολή Equal Earth, η οποία έχει σχεδιαστεί ώστε οι αναλογίες των επιφανειών να παρουσιάζονται με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια.
Η συγκεκριμένη απεικόνιση θεωρείται από τους υποστηρικτές της καταλληλότερη για την παρουσίαση της πραγματικής έκτασης των ηπείρων.
Η πρωτοβουλία έχει ιδιαίτερη σημασία για την Αφρική, καθώς τα κράτη της υποστηρίζουν ότι η διαχρονική χρήση του Mercator έχει δημιουργήσει μια στρεβλή αντίληψη για το πραγματικό μέγεθος και τη γεωγραφική σημασία της ηπείρου.
Παράλληλα, στο ψήφισμα επισημαίνεται ότι τέτοιες γεωγραφικές παραμορφώσεις μπορούν να επηρεάζουν αντιλήψεις που σχετίζονται ακόμη και με περιβαλλοντικά, γεωπολιτικά και αμυντικά ζητήματα.
Η Γαλλία εγκαταλείπει τον Mercator
Στο πλευρό της αλλαγής τάχθηκε και η Γαλλία, η οποία ανακοίνωσε ότι θα σταματήσει να χρησιμοποιεί την προβολή Mercator.
Ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό υποστήριξε ότι ο συγκεκριμένος χάρτης προσδίδει μεγαλύτερη οπτική παρουσία σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Κίνα, ενώ αντίθετα περιοχές όπως η Αφρική, η Λατινική Αμερική και η Νοτιοανατολική Ασία εμφανίζονται μικρότερες.
Γιατί αντέδρασαν οι ΗΠΑ
Η Ουάσινγκτον ήταν η μόνη χώρα που καταψήφισε το ψήφισμα.
Η εκπρόσωπος των ΗΠΑ στη Γενική Συνέλευση άσκησε έντονη κριτική στην πρωτοβουλία, χαρακτηρίζοντάς την ουσιαστικά άνευ ουσίας και υποστηρίζοντας ότι ο ΟΗΕ θα έπρεπε να ασχολείται με πραγματικά ζητήματα που αφορούν τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια και όχι με χάρτες του 16ου αιώνα.
Παρά την έγκρισή του, το ψήφισμα δεν είναι δεσμευτικό. Ωστόσο, μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για μεγαλύτερη χρήση της Equal Earth από διεθνείς οργανισμούς, εκπαιδευτικά ιδρύματα και άλλους φορείς.
Η Αφρικανική Ένωση είχε ήδη υιοθετήσει τη συγκεκριμένη προβολή τον Μάρτιο, ενώ το Τόγκο είχε θέσει το ζήτημα στον ΟΗΕ εκ μέρους της Αφρικανικής Ένωσης τον Απρίλιο.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Τόγκο, Robert Dussey, συνόψισε τη λογική πίσω από την πρωτοβουλία με τη φράση:
«Ένας δίκαιος κόσμος ξεκινά με έναν δίκαιο χάρτη».
