Κόσμος
Αν ανοίξετε έναν σύγχρονο χάρτη, το πιθανότερο είναι ότι θα δείτε τον Βορρά στο πάνω μέρος, τον Νότο κάτω, την Ανατολή δεξιά και τη Δύση αριστερά. Μοιάζει αυτονόητο, όμως στην πραγματικότητα δεν υπάρχει κάποιος φυσικός κανόνας που να επιβάλλει αυτή τη διάταξη.
Η επιλογή του Βορρά στην κορυφή είναι κυρίως αποτέλεσμα ιστορικής εξέλιξης και παράδοσης.
Στους αρχαίους πολιτισμούς, οι χάρτες δεν είχαν απαραίτητα τον ίδιο προσανατολισμό που γνωρίζουμε σήμερα. Για παράδειγμα, σε αρκετούς αρχαίους χάρτες ο προσανατολισμός ήταν διαφορετικός, ενώ σε ορισμένες παραδόσεις σημαντικό ρόλο έπαιζε η Ανατολή, καθώς από εκεί ανέτελλε ο Ήλιος.
Στην ευρωπαϊκή χαρτογραφία, η κατάσταση άρχισε να αλλάζει σταδιακά. Η ανάπτυξη της ναυσιπλοΐας και η ανάγκη για πιο ακριβή προσανατολισμό έκαναν την πυξίδα ιδιαίτερα σημαντική. Καθώς οι χαρτογράφοι άρχισαν να χρησιμοποιούν συστηματικά τον μαγνητικό Βορρά ως σημείο αναφοράς, ο Βορράς άρχισε να αποκτά σταθερή θέση στους χάρτες.
Καθοριστικό ρόλο έπαιξε και η διάδοση των χαρτών που βασίζονταν στην παράδοση του Πτολεμαίου. Με την εξέλιξη της ευρωπαϊκής χαρτογραφίας, η απεικόνιση με τον Βορρά στο πάνω μέρος έγινε ολοένα και πιο συνηθισμένη.
Υπάρχει όμως και ένας ακόμη λόγος: η συνήθεια. Όσο περισσότεροι χάρτες σχεδιάζονταν με αυτόν τον τρόπο, τόσο περισσότερο οι άνθρωποι εξοικειώνονταν με τη συγκεκριμένη διάταξη. Με τον χρόνο, ο Βορράς στην κορυφή έγινε ουσιαστικά το διεθνές «πρότυπο» για τους χάρτες.
Και το ενδιαφέρον είναι ότι δεν υπάρχει τίποτα που να κάνει τον Βορρά αντικειμενικά «πάνω» στη Γη. Ο πλανήτης είναι μια σφαίρα που περιστρέφεται στο διάστημα και δεν έχει πραγματικό πάνω ή κάτω με την έννοια που χρησιμοποιούμε στην καθημερινότητά μας.
Γι’ αυτό και υπάρχουν χάρτες που ανατρέπουν τη συνηθισμένη εικόνα και τοποθετούν τον Νότο στην κορυφή. Είναι εξίσου σωστοί γεωγραφικά· απλώς παρουσιάζουν τον κόσμο από διαφορετική οπτική.
Έτσι, την επόμενη φορά που θα κοιτάξετε έναν χάρτη, θυμηθείτε ότι ο Βορράς βρίσκεται στην κορυφή όχι επειδή αυτό είναι ο «σωστός» τρόπος να βλέπουμε τη Γη, αλλά επειδή η ιστορία, η χαρτογραφία και η ανθρώπινη συνήθεια καθιέρωσαν αυτή την εικόνα.
