
Αν ανοίξετε έναν σύγχρονο χάρτη, το πιθανότερο είναι ότι θα δείτε τον Βορρά στο πάνω μέρος, τον Νότο κάτω, την Ανατολή δεξιά και τη Δύση αριστερά. Μοιάζει αυτονόητο, όμως στην πραγματικότητα δεν υπάρχει κάποιος φυσικός κανόνας που να επιβάλλει αυτή τη διάταξη.
Η επιλογή του Βορρά στην κορυφή είναι κυρίως αποτέλεσμα ιστορικής εξέλιξης και παράδοσης.
Στους αρχαίους πολιτισμούς, οι χάρτες δεν είχαν απαραίτητα τον ίδιο προσανατολισμό που γνωρίζουμε σήμερα. Για παράδειγμα, σε αρκετούς αρχαίους χάρτες ο προσανατολισμός ήταν διαφορετικός, ενώ σε ορισμένες παραδόσεις σημαντικό ρόλο έπαιζε η Ανατολή, καθώς από εκεί ανέτελλε ο Ήλιος.
Στην ευρωπαϊκή χαρτογραφία, η κατάσταση άρχισε να αλλάζει σταδιακά. Η ανάπτυξη της ναυσιπλοΐας και η ανάγκη για πιο ακριβή προσανατολισμό έκαναν την πυξίδα ιδιαίτερα σημαντική. Καθώς οι χαρτογράφοι άρχισαν να χρησιμοποιούν συστηματικά τον μαγνητικό Βορρά ως σημείο αναφοράς, ο Βορράς άρχισε να αποκτά σταθερή θέση στους χάρτες.
Καθοριστικό ρόλο έπαιξε και η διάδοση των χαρτών που βασίζονταν στην παράδοση του Πτολεμαίου. Με την εξέλιξη της ευρωπαϊκής χαρτογραφίας, η απεικόνιση με τον Βορρά στο πάνω μέρος έγινε ολοένα και πιο συνηθισμένη.
Υπάρχει όμως και ένας ακόμη λόγος: η συνήθεια. Όσο περισσότεροι χάρτες σχεδιάζονταν με αυτόν τον τρόπο, τόσο περισσότερο οι άνθρωποι εξοικειώνονταν με τη συγκεκριμένη διάταξη. Με τον χρόνο, ο Βορράς στην κορυφή έγινε ουσιαστικά το διεθνές «πρότυπο» για τους χάρτες.
Και το ενδιαφέρον είναι ότι δεν υπάρχει τίποτα που να κάνει τον Βορρά αντικειμενικά «πάνω» στη Γη. Ο πλανήτης είναι μια σφαίρα που περιστρέφεται στο διάστημα και δεν έχει πραγματικό πάνω ή κάτω με την έννοια που χρησιμοποιούμε στην καθημερινότητά μας.
Γι’ αυτό και υπάρχουν χάρτες που ανατρέπουν τη συνηθισμένη εικόνα και τοποθετούν τον Νότο στην κορυφή. Είναι εξίσου σωστοί γεωγραφικά· απλώς παρουσιάζουν τον κόσμο από διαφορετική οπτική.
Έτσι, την επόμενη φορά που θα κοιτάξετε έναν χάρτη, θυμηθείτε ότι ο Βορράς βρίσκεται στην κορυφή όχι επειδή αυτό είναι ο «σωστός» τρόπος να βλέπουμε τη Γη, αλλά επειδή η ιστορία, η χαρτογραφία και η ανθρώπινη συνήθεια καθιέρωσαν αυτή την εικόνα.
Tο pronews.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο το οποίο είναι σχετικό με το θέμα στο οποίο αναφέρεται το άρθρο. Ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές και διατηρούμε το δικαίωμα να μην δημοσιεύουμε συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια όπου τα εντοπίζουμε. Σε κάθε περίπτωση ο καθένας φέρει την ευθύνη των όσων γράφει και το pronews.gr ουδεμία νομική ή άλλα ευθύνη φέρει.
Δικαίωμα συμμετοχής στη συζήτηση έχουν μόνο όσοι έχουν επιβεβαιώσει το email τους στην υπηρεσία disqus. Εάν δεν έχετε ήδη επιβεβαιώσει το email σας, μπορείτε να ζητήσετε να σας αποσταλεί νέο email επιβεβαίωσης από το disqus.com
Όποιος χρήστης της πλατφόρμας του disqus.com ενδιαφέρεται να αναλάβει διαχείριση (moderating) των σχολίων στα άρθρα του pronews.gr σε εθελοντική βάση, μπορεί να στείλει τα στοιχεία του και στοιχεία επικοινωνίας στο [email protected] και θα εξεταστεί άμεσα η υποψηφιότητά του.