Γιατί κάποιοι άνθρωποι αισθάνονται έναν σεισμό και άλλοι όχι;

Κάθε φορά που σημειώνεται μια σεισμική δόνηση, δεν είναι λίγοι εκείνοι που δηλώνουν ότι την αντιλήφθηκαν αμέσως, ενώ άλλοι εκπλήσσονται όταν μαθαίνουν ότι έγινε σεισμός, καθώς δεν κατάλαβαν απολύτως τίποτα.

Το φαινόμενο αυτό έχει απασχολήσει επιστήμονες, οι οποίοι εξηγούν ότι η αντίληψη ενός σεισμού δεν εξαρτάται μόνο από το μέγεθός του, αλλά και από μια σειρά παραγόντων που σχετίζονται με το περιβάλλον, τη δραστηριότητα και την προσοχή του κάθε ανθρώπου.

Ο αναπληρωτής καθηγητής Γεωφυσικής στο Cal State Northridge, Julian Lozos, έχει ασχοληθεί εκτενώς με το συγκεκριμένο ζήτημα και υποστηρίζει ότι υπάρχει σαφής επιστημονική εξήγηση για το γιατί ορισμένοι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τις δονήσεις και άλλοι όχι.

«Γενικά, είναι πιο πιθανό να αισθανθείτε τους σεισμούς αν κάθεστε ακίνητοι [αντί να] κινείστε, είναι πιο πιθανό να τους αισθανθείτε αν είστε ξύπνιοι [αντί να] κοιμάστε — προφανώς — αλλά εξαρτάται και από το πού βρίσκεστε.

Για παράδειγμα, έχουν συμβεί σεισμοί στο San Fernando Valley που εγώ ένιωσα, ενώ οι άνθρωποι που βρίσκονται ακριβώς στην άλλη πλευρά των βουνών στη Santa Monica δεν τους ένιωσαν.

Και σίγουρα θα εξαρτηθεί από το πού ζείτε όσον αφορά την ύπαρξη μιας σταθερής πηγής θορύβου ή κίνησης, όπως το να ζείτε σε μια πολυκατοικία όπου συνεχώς συμβαίνουν άλλα πράγματα σε σύγκριση με μια μονοκατοικία.

Σε αυτή την περίπτωση, είναι πιο πιθανό είτε να σκεφτείτε ότι αυτό είναι, είτε, πιο πιθανό, να έχετε αναπτύξει την ικανότητα να το αγνοείτε».

Το μυστήριο των «never-feelers»

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η κατηγορία των ανθρώπων που δηλώνουν ότι δεν έχουν αισθανθεί ποτέ σεισμό στη ζωή τους, οι λεγόμενοι «never-feelers».

Ο Lozos αναφέρει ότι συναντά συχνά τέτοιες περιπτώσεις ανάμεσα στους φοιτητές του.

«Πάντα ρωτάω τους μαθητές μου αν έχουν αισθανθεί σεισμό και οι περισσότεροι λένε ότι ναι, αλλά μερικοί λένε ότι όχι», είπε ο Lozos.

«Και νομίζω ότι αυτό έχει να κάνει με το πόσο το σκέφτονται. Εγώ σκέφτομαι τους σεισμούς σχεδόν όλη την ώρα, γιατί είναι η δουλειά μου, σωστά;

Οπότε είναι πιο πιθανό να αισθανθώ κάτι και να πω: “Εντάξει, ήταν σεισμός αυτό; Ή μήπως ήταν οι γείτονές μου, ή μήπως ήταν η πυροσβεστική υπηρεσία απέναντι;”

Ενώ οι άνθρωποι που δεν το σκέφτονται απαραίτητα όλη την ώρα… είναι πιθανό να έχουν αισθανθεί σεισμούς και απλά να μην σκέφτηκαν ποτέ να το ερευνήσουν. Είναι σαν το πόσο συχνά σου έρχεται στο μυαλό;».

Η θέση μπορεί να αλλάξει τα πάντα

Σύμφωνα με τον γεωφυσικό, ακόμη και η ακριβής θέση ενός ατόμου μέσα στο ίδιο κτίριο μπορεί να επηρεάσει δραστικά τον τρόπο με τον οποίο βιώνει μια σεισμική δόνηση.

Ο ίδιος θυμήθηκε ένα περιστατικό σε επιστημονικό συνέδριο στην Ιαπωνία το 2014, όταν ένας σεισμός μεγέθους 4,9 Ρίχτερ έγινε αντιληπτός με διαφορετικό τρόπο από τους συμμετέχοντες.

«Ήταν μεσημέρι και οι μισοί από εμάς βρισκόμασταν σε ένα εστιατόριο στον τέταρτο όροφο και οι άλλοι μισοί σε ένα εστιατόριο στον 18ο όροφο του ίδιου ξενοδοχείου, όταν συνέβη ένας σεισμός μεγέθους 4,9 Ρίχτερ», είπε.

«Οι άνθρωποι στον τέταρτο όροφο ένιωσαν μια πολύ απότομη δόνηση — μια τρεμάμενη δόνηση — και οι άνθρωποι στον 18ο όροφο ένιωσαν πολύ μεγαλύτερη ταλάντωση. … [το οποίο] θα μπορούσε να εκληφθεί ως άνεμος αντί για σεισμός».

Άλλοι άνθρωποι θεωρούν ότι έχουν εξοικειωθεί τόσο πολύ με τις μικρές κινήσεις και δονήσεις του περιβάλλοντος ώστε πλέον δεν τις ξεχωρίζουν εύκολα από έναν ασθενή σεισμό.

Κάποιοι το αποδίδουν σε ιατρικές καταστάσεις, άλλοι στην εμπειρία τους από προηγούμενους σεισμούς ή ακόμη και στο περιβάλλον όπου μεγάλωσαν.

Όπως εξηγεί ο Lozos, οι περισσότεροι σεισμοί είναι μικρής έντασης και διαρκούν ελάχιστα, συνήθως λιγότερο από ένα δευτερόλεπτο.

«Και υπάρχουν τόσα πολλά άλλα πράγματα που μπορούν να προκαλέσουν τέτοια κίνηση, που μπορεί να μην είναι καν κάτι που θα σκεφτόσασταν να ελέγξετε».

Παράλληλα, αρκετοί άνθρωποι παραδέχονται ότι απλώς είναι τόσο απορροφημένοι από τις δραστηριότητές τους, ώστε δεν δίνουν σημασία σε μια σύντομη δόνηση.

Ο ίδιος θεωρεί ότι η αδιαφορία ή η έλλειψη προσοχής αποτελεί τη βασικότερη εξήγηση για όσους πιστεύουν ότι δεν έχουν νιώσει ποτέ σεισμό.

«Θα στοιχημάτιζα ότι αν είναι ενήλικες που έχουν ζήσει όλη τους τη ζωή στην Καλιφόρνια», είπε, «πιθανότατα έχουν [νιώσει σεισμό] και απλά δεν συνειδητοποίησαν τι ήταν. Επίσης, αν δεν έχεις νιώσει ποτέ σεισμό, πιθανότατα έχεις αυτή την εικόνα στο μυαλό σου, ότι θα είναι κάτι μεγάλο και προφανές. Και, τις περισσότερες φορές, δεν είναι».