
Η θλίψη δεν φαίνεται να είναι αποκλειστικά ανθρώπινο συναίσθημα. Έρευνες και παρατηρήσεις επιστημόνων έχουν καταγράψει ζώα να αντιδρούν στον θάνατο ενός μέλους της οικογένειας ή της ομάδας τους με τρόπους που θυμίζουν έντονα το ανθρώπινο πένθος.
Από ελέφαντες που επιστρέφουν στα λείψανα νεκρών μελών του κοπαδιού τους μέχρι δελφίνια που παραμένουν δίπλα σε νεκρά μικρά, οι συμπεριφορές αυτές δείχνουν πόσο σύνθετη μπορεί να είναι η συναισθηματική ζωή των ζώων.
1. Ελέφαντες
Οι ελέφαντες είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Έχουν παρατηρηθεί να αγγίζουν, να μυρίζουν και να παραμένουν δίπλα στα νεκρά μέλη της ομάδας τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν επιστρέψει ακόμη και στα λείψανα ελεφάντων που δεν ανήκαν στην ίδια αγέλη.
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι η έντονη κοινωνική ζωή και οι ισχυροί δεσμοί μεταξύ των ελεφάντων μπορεί να εξηγούν αυτές τις αντιδράσεις.
2. Δελφίνια
Και στα δελφίνια έχουν καταγραφεί συμπεριφορές που μοιάζουν με πένθος. Ενήλικα δελφίνια έχουν παρατηρηθεί να σπρώχνουν νεκρά μικρά στην επιφάνεια της θάλασσας και να παραμένουν μαζί τους για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Σε μία περίπτωση, ένα δελφίνι ακολούθησε ακόμη και το νεκρό ζώο όταν αυτό απομακρύνθηκε από το νερό.
3. Φάλαινες
Παρόμοιες εικόνες έχουν καταγραφεί και στις φάλαινες. Μητέρες έχουν παρατηρηθεί να μεταφέρουν τα νεκρά μικρά τους στην επιφάνεια, παρά την τεράστια σωματική προσπάθεια που απαιτείται.
Σε μία καταγραφή, μια μητέρα συνέχισε να σπρώχνει το νεκρό μικρό της για περίπου δύο ημέρες, χωρίς να τρέφεται.
4. Μπαμπουίνοι
Οι μπαμπουίνοι φαίνεται επίσης να επηρεάζονται έντονα από τον θάνατο ενός μέλους της ομάδας. Μελέτες έχουν δείξει ότι μετά από μια απώλεια αυξάνονται οι ορμόνες του στρες, ενώ η επαφή με άλλα μέλη της ομάδας φαίνεται να βοηθά στη μείωση αυτής της αντίδρασης.
Έχει επίσης παρατηρηθεί ότι μητέρες συνεχίζουν να κουβαλούν τα νεκρά μικρά τους για αρκετό διάστημα μετά τον θάνατό τους.
5. Καμηλοπαρδάλεις
Ακόμη και οι καμηλοπαρδάλεις έχουν παρουσιάσει συμπεριφορές που προβληματίζουν τους επιστήμονες. Έχουν καταγραφεί μητέρες να γλείφουν και να σπρώχνουν νεκρά μικρά, παραμένοντας δίπλα τους για αρκετή ώρα.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν μπορούμε να γνωρίζουμε με βεβαιότητα αν αυτό αποτελεί πένθος με την ανθρώπινη έννοια. Ωστόσο, οι επαναλαμβανόμενες αντιδράσεις διαφορετικών ειδών στον θάνατο δείχνουν ότι η απώλεια και η κοινωνική σύνδεση πιθανότατα έχουν πολύ μεγαλύτερη σημασία για τα ζώα από ό,τι πιστεύαμε.
Το αν τα ζώα κατανοούν τον θάνατο όπως οι άνθρωποι παραμένει ανοιχτό επιστημονικό ερώτημα. Αυτό που φαίνεται όμως ξεκάθαρα είναι ότι οι δεσμοί που δημιουργούν μεταξύ τους μπορούν να είναι ιδιαίτερα ισχυροί — και η απώλεια ενός μέλους της ομάδας τους δεν περνά απαρατήρητη.