Η Γη «διαλύεται» κάτω από τον Ειρηνικό

Επιστήμονες κατέγραψαν για πρώτη φορά με μεγάλη λεπτομέρεια τη σταδιακή διάσπαση της ζώνης καταβύθισης Κασκάντια στον βορειοδυτικό Ειρηνικό, αποκαλύπτοντας ένα σύνθετο τεκτονικό φαινόμενο που εξελίσσεται σε βάθος χρόνου.

Η έρευνα επικεντρώθηκε στην περιοχή ανοιχτά του νησιού Βανκούβερ, όπου οι τεκτονικές πλάκες Χουάν ντε Φούκα και Εξπλόρερ κινούνται κάτω από τη βορειοαμερικανική πλάκα. Πρόκειται για μία από τις σημαντικές σεισμογενείς ζώνες του πλανήτη, με ιστορικό ισχυρών σεισμών και ηφαιστειακής δραστηριότητας.

Για να μελετήσουν τη δομή της περιοχής, οι ερευνητές συνδύασαν σεισμικά δεδομένα με εικόνες υψηλής ανάλυσης από τεχνικές σεισμικής ανάκλασης. Στο πλαίσιο του πειράματος CASIE21, ερευνητικό σκάφος έστελνε ηχητικά κύματα προς τον πυθμένα του ωκεανού, ενώ υποθαλάσσιο καλώδιο μήκους 15 χιλιομέτρων κατέγραφε τις επιστροφές τους.

Οι μετρήσεις αποκάλυψαν πολυάριθμες ρωγμές στην πλάκα που βυθίζεται. Μία από τις μεγαλύτερες φτάνει σε μήκος περίπου 75 χιλιομέτρων και συνδέεται με μετατόπιση περίπου πέντε χιλιομέτρων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η τεκτονική δραστηριότητα δεν είναι ίδια σε ολόκληρη την περιοχή. Ορισμένα τμήματα του ρήγματος εξακολουθούν να προκαλούν σεισμούς, ενώ άλλα εμφανίζονται πολύ πιο ήσυχα.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι αυτή η διαφοροποίηση μπορεί να αποτελεί ένδειξη πως τμήματα της πλάκας έχουν ήδη αρχίσει να αποκόπτονται. Καθώς η διαδικασία συνεχίζεται, δημιουργούνται μικρότερα ανεξάρτητα τμήματα, γνωστά ως μικροπλάκες.

Τα μετασχηματιστικά ρήγματα φαίνεται να παίζουν καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία, λειτουργώντας σαν ένα είδος «γεωλογικού ψαλιδιού» που σταδιακά διαχωρίζει την πλάκα.

Η διάσπαση, ωστόσο, δεν είναι ένα φαινόμενο που εξελίσσεται γρήγορα. Κάθε ρήξη μπορεί να χρειαστεί εκατομμύρια χρόνια για να ολοκληρωθεί. Καθώς όμως τα τμήματα αποσπώνται, η πλάκα χάνει σταδιακά μέρος της δύναμης που διατηρεί ενεργή τη διαδικασία της καταβύθισης.

Η συγκεκριμένη μελέτη προσφέρει έτσι νέα στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο οι μεγάλες τεκτονικές πλάκες μπορούν να αλλάζουν, να διασπώνται και τελικά να αναδιαμορφώνουν τη γεωλογική δομή μιας ολόκληρης περιοχής.