Περιβάλλον
Πριν από λίγα χρόνια, οι περισσότεροι πίστευαν ότι οι φάλαινες αποτελούν εικόνα των ωκεανών και όχι των ελληνικών θαλασσών.
Η πραγματικότητα, όμως, είναι εντυπωσιακά διαφορετική. Στα βαθιά νερά του Ιονίου, νότια της Κρήτης και σε περιοχές του Αιγαίου ζουν μερικά από τα μεγαλύτερα θαλάσσια θηλαστικά του πλανήτη, μετατρέποντας την Ελλάδα σε έναν από τους σημαντικότερους βιότοπους κητωδών στη Μεσόγειο.
Οι γίγαντες που κολυμπούν δίπλα μας
Το πιο γνωστό είδος είναι ο φυσητήρας (Physeter macrocephalus), το μεγαλύτερο οδοντοφόρο ζώο της Γης.
Τα αρσενικά μπορούν να ξεπεράσουν τα 18 μέτρα μήκος και να ζυγίζουν περισσότερους από 50 τόνους. Παρά το επιβλητικό τους μέγεθος, είναι ήρεμα ζώα που τρέφονται κυρίως με γιγάντια καλαμάρια, πραγματοποιώντας καταδύσεις που ξεπερνούν ακόμη και το ένα χιλιόμετρο βάθος.
Εξίσου εντυπωσιακή είναι η πτεροφάλαινα, το μεγαλύτερο είδος φάλαινας που μπορεί να παρατηρηθεί στις ελληνικές θάλασσες. Το μήκος της αγγίζει τα 20-25 μέτρα και εμφανίζεται κυρίως στο Ιόνιο, αλλά κατά καιρούς καταγράφεται και στο Αιγαίο.
Στα ελληνικά νερά ζει επίσης ο ζιφιός, ένα από τα πιο μυστηριώδη θαλάσσια θηλαστικά του κόσμου. Είναι εξαιρετικά δύσκολο να παρατηρηθεί, καθώς περνά το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του σε τεράστια βάθη, γεγονός που τον έχει κάνει γνωστό ως τη «φαντασματική» φάλαινα της Μεσογείου.
Γιατί επιλέγουν την Ελλάδα
Ο βασικός λόγος είναι η μορφολογία του βυθού. Η λεγόμενη Ελληνική Τάφρος, που εκτείνεται από το Ιόνιο έως τα νότια της Κρήτης και τη Ρόδο, διαθέτει υποθαλάσσια φαράγγια και μεγάλα βάθη, προσφέροντας άφθονη τροφή και ιδανικές συνθήκες για αναπαραγωγή.
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι η περιοχή αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους βιότοπους φυσητήρων σε ολόκληρη τη Μεσόγειο, ενώ αρκετά άτομα ζουν εκεί μόνιμα και δεν πρόκειται απλώς για περαστικούς επισκέπτες.
Οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι
Παρότι οι ελληνικές θάλασσες αποτελούν καταφύγιο για τα κήτη, οι απειλές είναι πολλές.
Οι συγκρούσεις με μεγάλα εμπορικά πλοία συγκαταλέγονται στις σημαντικότερες αιτίες θανάτου των φυσητήρων, ενώ σοβαρό πρόβλημα δημιουργούν και ο υποθαλάσσιος θόρυβος από σεισμικές έρευνες, η πλαστική ρύπανση, η μείωση της διαθέσιμης τροφής και η εμπλοκή σε αλιευτικά εργαλεία.
Σύμφωνα με οργανώσεις προστασίας της φύσης, σημαντικό ποσοστό των εκβρασμένων φυσητήρων φέρει τραύματα από συγκρούσεις με πλοία.
Μπορεί κάποιος να δει φάλαινα στην Ελλάδα;
Ναι, αν και πρόκειται για σπάνιο θέαμα. Οι περισσότερες καταγραφές προέρχονται από το Ιόνιο, τη θαλάσσια περιοχή νότια της Κρήτης και τα βαθιά νερά του Αιγαίου. Τα τελευταία χρόνια μάλιστα έχουν καταγραφεί αρκετές εντυπωσιακές εμφανίσεις φαλαινών, προκαλώντας το ενδιαφέρον επιστημόνων και πολιτών.
Η συνάντηση με μία φάλαινα αποτελεί μοναδική εμπειρία, όμως οι ειδικοί τονίζουν ότι τα ζώα δεν πρέπει να προσεγγίζονται ή να παρενοχλούνται από σκάφη, καθώς προστατεύονται αυστηρά από την ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Οι ελληνικές θάλασσες κρύβουν πολύ περισσότερα μυστικά απ’ όσα φανταζόμαστε. Κάτω από την επιφάνεια του Ιονίου και του Αιγαίου κινούνται αθόρυβα γιγάντια θαλάσσια θηλαστικά που βρίσκονται στις ίδιες περιοχές εδώ και χιλιάδες χρόνια.
Η προστασία τους δεν αφορά μόνο τη διάσωση ενός εντυπωσιακού ζώου, αλλά και τη διατήρηση της εύθραυστης ισορροπίας ενός από τα σημαντικότερα θαλάσσια οικοσυστήματα της Μεσογείου.
