Travel
Αν έχετε ταξιδέψει με μετρό σε διαφορετικές χώρες, πιθανότατα θα έχετε παρατηρήσει κάτι που με την πρώτη ματιά μοιάζει παράξενο: τα καθίσματα στα βαγόνια δεν είναι παντού τοποθετημένα με τον ίδιο τρόπο.
Σε κάποια μετρό οι επιβάτες κάθονται αντικριστά, κοιτώντας προς την κατεύθυνση της διαδρομής, ενώ σε άλλα τα καθίσματα βρίσκονται κατά μήκος των πλευρικών τοιχωμάτων, αφήνοντας έναν μεγάλο ενιαίο χώρο στο κέντρο.
Η διαφορά αυτή δεν είναι τυχαία.
Ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζεται το εσωτερικό ενός συρμού συνδέεται άμεσα με τον αριθμό των επιβατών, τη διάρκεια των διαδρομών, τη συχνότητα των στάσεων αλλά και την ανάγκη για γρήγορη επιβίβαση και αποβίβαση.
Τα δύο βασικά είδη καθισμάτων
Οι διατάξεις μπορούν να χωριστούν κυρίως σε δύο κατηγορίες.
Η πρώτη είναι η εγκάρσια διάταξη, όπου τα καθίσματα είναι στραμμένα προς την κατεύθυνση κίνησης ή αντίθετα από αυτήν.
Πρόκειται για διάταξη που θυμίζει περισσότερο ένα κλασικό τρένο και προσφέρει μεγαλύτερη άνεση σε επιβάτες που πραγματοποιούν σχετικά μεγαλύτερες διαδρομές.
Η δεύτερη είναι η διαμήκης διάταξη, όπου τα καθίσματα τοποθετούνται κατά μήκος των πλευρών του βαγονιού. Έτσι δημιουργείται περισσότερος ελεύθερος χώρος για όρθιους επιβάτες και διευκολύνεται η κίνηση μέσα στο βαγόνι.
Υπάρχει φυσικά και η μικτή διάταξη, η οποία συνδυάζει τα δύο συστήματα.
Γιατί σε ορισμένα μετρό προτιμούν τα καθίσματα στα πλάγια;
Ο βασικός λόγος είναι η χωρητικότητα.
Στις γραμμές όπου οι συρμοί μεταφέρουν τεράστιο αριθμό επιβατών, ειδικά τις ώρες αιχμής, κάθε τετραγωνικό μέτρο είναι πολύτιμο.
Η διαμήκης διάταξη αφήνει περισσότερο χώρο για όρθιους και διευκολύνει την κυκλοφορία των επιβατών ανάμεσα στις πόρτες και το εσωτερικό του συρμού.
Η σχεδίαση αυτή μπορεί επίσης να βοηθήσει στην ταχύτερη επιβίβαση και αποβίβαση, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό σε γραμμές με πολλές και κοντινές στάσεις. Μελέτη για το μετρό της Στοκχόλμης, μάλιστα, κατέγραψε μείωση περίπου 2,4 δευτερολέπτων στον χρόνο παραμονής του συρμού στον σταθμό όταν η διάταξη άλλαξε από εγκάρσια σε διαμήκη.
Μπορεί να φαίνεται ελάχιστος χρόνος, όμως όταν μια γραμμή πραγματοποιεί δεκάδες στάσεις καθημερινά, ακόμη και μικρές διαφορές μπορούν να επηρεάσουν τη συνολική λειτουργία της.
Και γιατί αλλού υπάρχουν περισσότερα καθίσματα;
Επειδή δεν έχουν όλα τα συστήματα μετρό τις ίδιες ανάγκες.
Σε γραμμές όπου οι διαδρομές είναι μεγαλύτερες, οι στάσεις απέχουν περισσότερο και οι επιβάτες παραμένουν μέσα στον συρμό για περισσότερη ώρα, η άνεση αποκτά μεγαλύτερη σημασία.
Σε αυτές τις περιπτώσεις συναντάμε συχνότερα εγκάρσια καθίσματα, καθώς περισσότεροι επιβάτες μπορούν να ταξιδεύουν καθιστοί.
Η συγκεκριμένη διάταξη προσφέρει υψηλότερη πυκνότητα καθισμάτων, αλλά περιορίζει τον διαθέσιμο χώρο για όρθιους και την ευκολία μετακίνησης μέσα στο βαγόνι.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί και το ίδιο το Λονδίνο, όπου διαφορετικές γραμμές χρησιμοποιούν διαφορετικές λύσεις.
Στους συρμούς S7, που εξυπηρετούν περισσότερο αστικές διαδρομές με υψηλή επιβατική κίνηση, χρησιμοποιείται διαμήκης διάταξη, ενώ στους S8 της Metropolitan line υπάρχει συνδυασμός διαμήκων και εγκάρσιων καθισμάτων, καθώς οι διαδρομές είναι μεγαλύτερες.
Δεν αποφασίζει μόνο η χώρα
Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι η επιλογή δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το αν ένας συρμός βρίσκεται στην Ευρώπη, την Αμερική ή την Ασία.
Ακόμη και μέσα στο ίδιο σύστημα μετρό μπορεί να υπάρχουν διαφορετικές διατάξεις, ανάλογα με τη γραμμή και τις ανάγκες της.
Ο σχεδιασμός επηρεάζεται από την αναμενόμενη επιβατική κίνηση, το μήκος των διαδρομών, τον αριθμό των θυρών, το πλάτος του συρμού, τις απαιτήσεις προσβασιμότητας και τον διαθέσιμο χώρο για όρθιους επιβάτες.
Στην Ελλάδα, για παράδειγμα, οι προδιαγραφές των συρμών του Μετρό Θεσσαλονίκης επιτρέπουν τόσο εγκάρσια όσο και διαμήκη διάταξη καθισμάτων, αλλά και μικτό συνδυασμό, δείχνοντας ότι ακόμη και στον σχεδιασμό ενός συγκεκριμένου συστήματος μπορούν να εξεταστούν διαφορετικές λύσεις.
Άνεση ή χωρητικότητα;
Στην πραγματικότητα, λοιπόν, η διάταξη των καθισμάτων αποτελεί έναν συμβιβασμό μεταξύ άνεσης και χωρητικότητας.
Τα περισσότερα καθίσματα σημαίνουν περισσότερους καθήμενους επιβάτες, αλλά λιγότερο διαθέσιμο χώρο για όρθιους. Αντίθετα, τα καθίσματα κατά μήκος των τοιχωμάτων δημιουργούν μεγαλύτερο ενιαίο χώρο και μπορούν να εξυπηρετήσουν καλύτερα μια γραμμή όπου οι επιβάτες ανεβαίνουν και κατεβαίνουν συνεχώς.
Γι’ αυτό και η επόμενη φορά που θα μπείτε σε ένα βαγόνι μετρό και θα αναρωτηθείτε γιατί «τα καθίσματα είναι έτσι», η απάντηση δεν βρίσκεται στην αισθητική.
Βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο έχει σχεδιαστεί να λειτουργεί ολόκληρο το δίκτυο.
