Υγεία
Η μέντα δημιουργεί στο στόμα μια έντονη αίσθηση δροσιάς, η οποία πολλές φορές είναι τόσο δυνατή ώστε να μοιάζει σαν να πέφτει πραγματικά η θερμοκρασία.
Στην πραγματικότητα, όμως, το στόμα μας δεν κρυώνει σημαντικά. Αυτό που αλλάζει είναι ο τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται τη θερμοκρασία.
Το «μυστικό» βρίσκεται σε μια ουσία της μέντας που ονομάζεται μενθόλη. Η μενθόλη αλληλεπιδρά με συγκεκριμένους υποδοχείς που βρίσκονται στις νευρικές απολήξεις του στόματος και της γλώσσας.
Η μενθόλη «ξεγελά» τους υποδοχείς
Στην επιφάνεια των νευρικών κυττάρων υπάρχουν υποδοχείς που αντιλαμβάνονται τη θερμοκρασία. Ένας από αυτούς είναι ο TRPM8, ο οποίος ενεργοποιείται φυσιολογικά όταν εκτιθέμαστε σε χαμηλές θερμοκρασίες.
Η μενθόλη μπορεί να ενεργοποιήσει τον ίδιο υποδοχέα, ακόμη και χωρίς να υπάρχει πραγματική πτώση της θερμοκρασίας.
Έτσι, ο εγκέφαλος λαμβάνει σήματα παρόμοια με αυτά που θα έστελνε το στόμα όταν ερχόταν σε επαφή με κάτι κρύο. Το αποτέλεσμα είναι η χαρακτηριστική αίσθηση δροσιάς που γνωρίζουμε από τις τσίχλες, τις καραμέλες, τις οδοντόκρεμες και άλλα προϊόντα με μέντα.
Γιατί μετά το νερό φαίνεται ακόμα πιο κρύο;
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά φαινόμενα είναι ότι, αφού φάμε κάτι με έντονη γεύση μέντας, ένα ποτήρι νερό σε φυσιολογική θερμοκρασία μπορεί να μας φαίνεται παγωμένο.
Ο λόγος είναι ότι οι υποδοχείς που έχουν ήδη ενεργοποιηθεί από τη μενθόλη συνεχίζουν να στέλνουν στον εγκέφαλο σήματα που σχετίζονται με το κρύο. Όταν στη συνέχεια πιούμε νερό, η αίσθηση αυτή γίνεται ακόμη πιο έντονη.
Δεν σημαίνει ότι το νερό έχει γίνει ξαφνικά πολύ πιο κρύο. Η αλλαγή αφορά κυρίως την αισθητηριακή αντίληψη.
Δεν λειτουργεί όπως ένα πραγματικό ψυκτικό
Η μέντα, επομένως, δεν μειώνει τη θερμοκρασία του στόματος με τον τρόπο που θα το έκανε ένα πραγματικά κρύο τρόφιμο ή ποτό.
Η αίσθηση δροσιάς μπορεί να συνοδεύεται από μια μικρή φυσική επίδραση που σχετίζεται με την εξάτμιση και την αίσθηση του αέρα στο στόμα, όμως το βασικό φαινόμενο οφείλεται στην ενεργοποίηση των αισθητήριων υποδοχέων από τη μενθόλη.
Με απλά λόγια, η μέντα δεν κάνει το στόμα μας πραγματικά παγωμένο – κάνει τον εγκέφαλό μας να πιστεύει ότι είναι.
Γιατί η αίσθηση μπορεί να είναι τόσο έντονη;
Η μενθόλη δεν επηρεάζει μόνο τη γεύση. Δρα και στο σύστημα που είναι υπεύθυνο για την αντίληψη θερμοκρασίας και άλλων σωματικών αισθήσεων.
Γι’ αυτό η μέντα μπορεί να δημιουργήσει μια εντυπωσιακά έντονη αίσθηση δροσιάς, παρότι η πραγματική θερμοκρασία των ιστών του στόματος παραμένει σε μεγάλο βαθμό στα ίδια επίπεδα.
Το ίδιο φαινόμενο εξηγεί γιατί προϊόντα με υψηλή περιεκτικότητα σε μενθόλη μπορούν να κάνουν την αναπνοή να φαίνεται πιο «κρύα», ιδιαίτερα όταν εισπνέουμε από το στόμα.
Ένα εντυπωσιακό παιχνίδι των αισθήσεων
Η αίσθηση που προκαλεί η μέντα αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο ο εγκέφαλος δεν καταγράφει απλώς τη θερμοκρασία, αλλά ερμηνεύει τα νευρικά σήματα που λαμβάνει από το σώμα.
Η μενθόλη ουσιαστικά ενεργοποιεί τον ίδιο μηχανισμό που χρησιμοποιεί ο οργανισμός για να αντιληφθεί το κρύο. Έτσι, χωρίς να χρειάζεται να πέσει πραγματικά η θερμοκρασία στο στόμα, δημιουργείται αυτή η γνώριμη και έντονη αίσθηση δροσιάς.
