Στην πρώτη ημέρα του Πολέμου του Ιράν, η ισραηλινή Αεροπορία πραγματοποίησε επίθεση στο σπίτι του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ στην Τεχεράνη, του πρώην προέδρου του Ιράν που είναι γνωστός για τις σκληρές, αντιαραβικές και αντιαμερικανικές του απόψεις, η όμως οποία σχεδιάστηκε για να τον απελευθερώσει από κατ’ οίκον περιορισμό και να τον τοποθετήσει σε θέση να αναλάβει την εξουσία στη χώρα μετά την εξόντωση του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, αναφέρει αμερικανικό μέσο.

«Λίγες ημέρες αφότου ισραηλινές επιθέσεις σκότωσαν τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν και άλλους κορυφαίους αξιωματούχους στα πρώτα στάδια του πολέμου, ο πρόεδρος Τραμπ άφησε δημόσια να εννοηθεί ότι θα ήταν προτιμότερο “κάποιος από το εσωτερικό” του Ιράν να αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας» αναφέρουν οι New York Times σε σημερινό αποκαλυπτικό δημοσίευμά τους.

«Όπως αποδείχθηκε, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ είχαν εισέλθει στη σύγκρουση έχοντας κατά νου ένα συγκεκριμένο —και εξαιρετικά απρόσμενο— πρόσωπο: τον Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ, τον πρώην πρόεδρο του Ιράν, γνωστό για τις σκληροπυρηνικές, αντιϊσραηλινές και αντιαμερικανικές του θέσεις».

Ωστόσο, το τολμηρό αυτό σχέδιο, γράφει η αμερικανική εφημερίδα, το οποίο είχε εκπονηθεί από τους Ισραηλινούς και για το οποίο ο ίδιος ο Αχμαντινετζάντ φέρεται να είχε ενημερωθεί, εκτροχιάστηκε γρήγορα, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους που είχαν λάβει σχετική ενημέρωση.

Ο καταλάθος τραυματισμός του πρώην προέδρου

Ο Αχμαντινετζάντ τραυματίστηκε την πρώτη ημέρα του πολέμου από ισραηλινό πλήγμα στο σπίτι του στην Τεχεράνη, το οποίο —σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους και έναν συνεργάτη του— είχε σχεδιαστεί με σκοπό να τον απελευθερώσει από τον κατ’ οίκον περιορισμό. Όπως ανέφεραν, επέζησε της επίθεσης, όμως μετά από αυτή την εμπειρία φαίνεται ότι αποστασιοποιήθηκε από το σχέδιο αλλαγής καθεστώτος.

Από τότε δεν έχει εμφανιστεί δημόσια και η τωρινή τοποθεσία και κατάσταση της υγείας του παραμένουν άγνωστες.

Στο δημοσιεύμα των New York Times οι συντάκτες αναφέρουν πως «το να πει κανείς ότι ο Αχμαντινετζάντ ήταν μια ασυνήθιστη επιλογή θα ήταν μάλλον μεγάλη υποτίμηση. Παρότι τα τελευταία χρόνια ερχόταν ολοένα και συχνότερα σε σύγκρουση με την ηγεσία του καθεστώτος και τελούσε υπό στενή παρακολούθηση από τις ιρανικές αρχές, κατά τη διάρκεια της προεδρικής του θητείας (2005–2013) ήταν γνωστός για τις δηλώσεις του περί “εξαφάνισης του Ισραήλ από τον χάρτη”. Υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, σφοδρός επικριτής των Ηνωμένων Πολιτειών και συνδέθηκε με βίαιη καταστολή της εσωτερικής αντιπολίτευσης.

Το πώς ακριβώς στρατολογήθηκε για να συμμετάσχει σε αυτό το σχέδιο παραμένει άγνωστο, γράφει η εφημερίδα.

Το Ισραήλ έφτιαξε το σχέδιο

Η εφημερίδα αναφέρει επίσης πως η συγκεκριμένη προσπάθεια -που ήταν άγνωστη μέρι σήμερα, ήταν μέρος ενός πολυεπίπεδου σχεδίου που είχε αναπτύξει το Ισραήλ με στόχο την ανατροπή της θεοκρατικής κυβέρνησης του Ιράν. «Το γεγονός αυτό αναδεικνύει ότι ο Τραμπ και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, εισήλθαν στον πόλεμο όχι μόνο υποτιμώντας τον χρόνο που θα απαιτούνταν για την επίτευξη των στόχων τους, αλλά και επενδύοντας, σε κάποιο βαθμό, σε ένα ριψοκίνδυνο σχέδιο αλλαγής ηγεσίας στο Ιράν — ένα σχέδιο που ακόμη και ορισμένοι συνεργάτες του Τραμπ θεωρούσαν απίθανο να πετύχει. Μερικοί Αμερικανοί αξιωματούχοι εξέφραζαν ιδιαίτερες αμφιβολίες για το κατά πόσο θα ήταν εφικτή η επαναφορά του Αχμαντινετζάντ στην εξουσία» σημειώνεται.

«Από την αρχή, ο πρόεδρος Τραμπ ήταν σαφής ως προς τους στόχους της Επιχείρησης Epic Fury: την καταστροφή των βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, τη διάλυση των εγκαταστάσεων παραγωγής τους, την εξουδετέρωση του ναυτικού τους και την αποδυνάμωση των συμμάχων-πληρεξουσίων τους», δήλωσε η Άννα Κέλι, εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με το σχέδιο αλλαγής καθεστώτος και τον Αχμαντινετζάντ. «Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις πέτυχαν ή ξεπέρασαν όλους τους στόχους τους και πλέον οι διαπραγματευτές μας εργάζονται για μια συμφωνία που θα τερματίσει οριστικά τις πυρηνικές δυνατότητες του Ιράν».

Εκπρόσωπος της Μοσάντ, της ισραηλινής υπηρεσίας εξωτερικών πληροφοριών, αρνήθηκε να σχολιάσει.

Γιατί επελέγη ο Αχμαντινετζάντ

Αμερικανοί αξιωματούχοι συζητούσαν ήδη από τις πρώτες ημέρες του πολέμου για σχέδια που είχαν αναπτυχθεί από κοινού με το Ισραήλ, προκειμένου να εντοπιστεί ένας πραγματιστής που θα μπορούσε να αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας. Οι ίδιοι επέμεναν ότι υπήρχαν πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες ορισμένα πρόσωπα εντός του ιρανικού καθεστώτος θα ήταν πρόθυμα να συνεργαστούν με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ακόμη κι αν δεν χαρακτηρίζονταν ως «μετριοπαθείς».

Ο Τραμπ, σύμφωνα με το άρθρο, εμφανιζόταν ικανοποιημένος από την επιτυχία της επιχείρησης των αμερικανικών δυνάμεων για τη σύλληψη του ηγέτη της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, καθώς και από τη διάθεση του προσωρινού αντικαταστάτη του να συνεργαστεί με τον Λευκό Οίκο — ένα μοντέλο που φαινόταν να πιστεύει ότι θα μπορούσε να εφαρμοστεί και αλλού.

Τα τελευταία χρόνια, ο Αχμαντινετζάντ είχε έρθει σε σύγκρουση με την ηγεσία του καθεστώτος, κατηγορώντας την για διαφθορά, ενώ φήμες κυκλοφορούσαν για το με ποιούς συνεργαζόταν στενά.

Αποκλείστηκε από πολλές προεδρικές εκλογικές διαδικασίες, στενοί συνεργάτες του συνελήφθησαν και οι μετακινήσεις του περιορίστηκαν σταδιακά αποκλειστικά στην οικία του στην περιοχή Ναρμάκ της ανατολικής Τεχεράνης.

Το γεγονός ότι Αμερικανοί και Ισραηλινοί αξιωματούχοι έβλεπαν τον Αχμαντινετζάντ ως πιθανό ηγέτη μιας νέας κυβέρνησης στο Ιράν αποτελεί επιπλέον ένδειξη ότι ο πόλεμος του Φεβρουαρίου ξεκίνησε με την ελπίδα εγκατάστασης μιας πιο «διαχειρίσιμης» ή ευέλικτης ηγεσίας στην Τεχεράνη.

Ο Τραμπ και μέλη της κυβέρνησής του έχουν δηλώσει ότι οι στόχοι του πολέμου περιορίζονταν αυστηρά στην καταστροφή των πυρηνικών, πυραυλικών και στρατιωτικών δυνατοτήτων του Ιράν.

Όπως γράφουν οι Νew York Times, υπάρχουν πολλά αναπάντητα ερωτήματα σχετικά με το πώς ακριβώς το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες σχεδίαζαν να επαναφέρουν τον Αχμαντινετζάντ στην εξουσία, καθώς και για τις συνθήκες της αεροπορικής επιδρομής που τον τραυμάτισε. Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι το πλήγμα —το οποίο πραγματοποιήθηκε από την ισραηλινή αεροπορία— είχε ως στόχο να εξουδετερώσει τους φρουρούς που τον επιτηρούσαν, στο πλαίσιο σχεδίου για την απελευθέρωσή του από τον κατ’ οίκον περιορισμό.

Οι συνθήκες επίθεσης στο σπίτι του Αχμαντινετζάντ

Την πρώτη ημέρα του πολέμου, πλήγματα των ισραηλινών δυνάμεων σκότωσαν τον αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν. Η επίθεση στο κτιριακό συγκρότημα όπου βρισκόταν ο Χαμενεΐ, στο κέντρο της Τεχεράνης, διέκοψε επίσης σύσκεψη Ιρανών αξιωματούχων, σκοτώνοντας πρόσωπα που ο Λευκός Οίκος θεωρούσε πιο πρόθυμα να διαπραγματευτούν μια πολιτική μετάβαση σε σχέση με τους ανωτέρους τους.

Την ίδια περίοδο, υπήρξαν αρχικά αναφορές στα ιρανικά μέσα ενημέρωσης πως ο Αχμαντινετζάντ σκοτώθηκε κατά την επίθεση που δέχθηκε η κατοικία του.

Η επίθεση δεν προκάλεσε σοβαρές ζημιές στο σπίτι του, το οποίο βρισκόταν στο τέλος ενός αδιεξόδου. Ωστόσο, το φυλάκιο ασφαλείας στην είσοδο του δρόμου χτυπήθηκε. Δορυφορικές εικόνες έδειξαν ότι το συγκεκριμένο κτίσμα καταστράφηκε ολοσχερώς.

Τις επόμενες ημέρες, επίσημα πρακτορεία ειδήσεων διευκρίνισαν ότι ο Αχμαντινετζάντ είχε επιζήσει, αλλά ότι οι «σωματοφύλακές» του —μέλη των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, που ταυτόχρονα τον φρουρούσαν και τον κρατούσαν σε κατ’ οίκον περιορισμό— σκοτώθηκαν.

Άρθρο του περιοδικού The Atlantic τον Μάρτιο, επικαλούμενο ανώνυμους συνεργάτες του Αχμαντινετζάντ, ανέφερε ότι ο πρώην πρόεδρος απελευθερώθηκε από τον κυβερνητικό περιορισμό μετά την επίθεση στο σπίτι του, την οποία το δημοσίευμα περιέγραφε ουσιαστικά ως «μια επιχείρηση απόδρασης».

Μετά τη δημοσίευση του άρθρου αυτού, συνεργάτης του Αχμαντινετζάντ επιβεβαίωσε στους New York Times ότι ο ίδιος είχε αντιληφθεί το πλήγμα ως απόπειρα απελευθέρωσής του. Ο συγκεκριμένος συνεργάτης του υποστήριξε ότι οι Αμερικανοί θεωρούσαν τον Αχμαντινετζάντ πρόσωπο ικανό να ηγηθεί του Ιράν και να διαχειριστεί «την πολιτική, κοινωνική και στρατιωτική κατάσταση της χώρας».

Αχμαντινετζάντ όπως Ροντρίγκες

Ο Αχμαντινετζάντ θα μπορούσε να διαδραματίσει «πολύ σημαντικό ρόλο» στο κοντινό μέλλον του Ιράν, δήλωσε ο ίδιος συνεργάτης, αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες τον αντιμετώπιζαν ως αντίστοιχη περίπτωση με εκείνη της Ντέλσι Ροντρίγκες, η οποία ανέλαβε την εξουσία στη Βενεζουέλα μετά τη σύλληψη του Μαδούρο από αμερικανικές δυνάμεις και έκτοτε συνεργάζεται στενά με την κυβέρνηση Τραμπ.

Κατά τη διάρκεια της προεδρίας του, ο Αχμαντινετζάντ έγινε γνωστός τόσο για τη σκληρή πολιτική του γραμμή όσο και για συχνά ακραίες ή εκκεντρικές φονταμενταλιστικές δηλώσεις — όπως ο ισχυρισμός του ότι στο Ιράν «δεν υπάρχει ούτε ένας ομοφυλόφιλος» ή η άρνησή του για το Ολοκαύτωμα. Είχε επίσης μιλήσει σε συνέδριο στην Τεχεράνη με τίτλο «Ένας κόσμος χωρίς Σιωνισμό».

Στη Δύση, σατιρικοί σχολιαστές συχνά γελοιοποιούσαν αυτές τις απόψεις και ο Αχμαντινετζάντ εξελίχθηκε, σε κάποιο βαθμό, σε ακούσιο φαινόμενο της ποπ κουλτούρας, φτάνοντας να αποτελεί αντικείμενο παρωδιών ακόμη και στην εκπομπή Saturday Night Live.

Παράλληλα, κυβέρνησε σε μια περίοδο κατά την οποία το Ιράν επιτάχυνε τον εμπλουτισμό ουρανίου —μια διαδικασία που, εφόσον το επέλεγε, θα μπορούσε μελλοντικά να αξιοποιηθεί για την κατασκευή πυρηνικού όπλου. Αμερικανική αξιολόγηση πληροφοριών το 2007 κατέληγε στο συμπέρασμα ότι το Ιράν είχε παγώσει, χρόνια νωρίτερα, τις εργασίες για την ανάπτυξη πυρηνικής συσκευής, αλλά συνέχιζε τον εμπλουτισμό πυρηνικού καυσίμου, το οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή πυρηνικού όπλου εάν άλλαζε πολιτική κατεύθυνση.

Μετά την αποχώρησή του από την εξουσία, ο Αχμαντινετζάντ σταδιακά μετατράπηκε σε ανοιχτό επικριτή της θεοκρατικής κυβέρνησης — ή, τουλάχιστον, βρέθηκε σε ανοιχτή αντιπαράθεση με τον αγιατολάχ Χαμενεΐ.