Διάστημα
Αν ένας άνθρωπος βρισκόταν ξαφνικά στο διάστημα χωρίς διαστημική στολή, το σώμα του θα αντιμετώπιζε αμέσως ένα περιβάλλον εντελώς διαφορετικό από αυτό της Γης.
Το διάστημα είναι σχεδόν απόλυτο κενό, πράγμα που σημαίνει ότι δεν υπάρχει ατμοσφαιρική πίεση και δεν υπάρχει διαθέσιμο οξυγόνο για την αναπνοή.
Ωστόσο, η εικόνα που παρουσιάζουν πολλές ταινίες, με το σώμα να παγώνει ή να εκρήγνυται αμέσως, δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
Τα πρώτα δευτερόλεπτα είναι κρίσιμα
Το πρώτο μεγάλο πρόβλημα θα ήταν η απώλεια της εξωτερικής πίεσης.
Οι πνεύμονες περιέχουν αέρα και, αν κάποιος κρατούσε την αναπνοή του τη στιγμή της απότομης έκθεσης στο κενό, η διαστολή του αέρα θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό στους πνεύμονες.
Για αυτό, σε μια τέτοια κατάσταση, το κράτημα της αναπνοής θα ήταν ιδιαίτερα επικίνδυνο.
Παράλληλα, το οξυγόνο που υπάρχει ήδη στο αίμα και στους ιστούς θα άρχιζε να εξαντλείται.
Το σώμα δεν θα έβραζε όπως το νερό σε μια κατσαρόλα
Ένα από τα πιο παράξενα φαινόμενα θα ήταν αυτό που ονομάζεται ebullism.
Λόγω της πολύ χαμηλής εξωτερικής πίεσης, υγρά που βρίσκονται στους ιστούς μπορούν να σχηματίσουν υδρατμούς σε θερμοκρασία σώματος. Αυτό μπορεί να προκαλέσει πρήξιμο σε διάφορα σημεία του σώματος.
Το φαινόμενο δεν σημαίνει ότι το αίμα θα «βράσει» μέσα στις φλέβες όπως το νερό σε μια κατσαρόλα. Η κατάσταση είναι πιο σύνθετη και σχετίζεται κυρίως με την πίεση και τα υγρά στους ιστούς.
Δεν θα παγώναμε αμέσως
Παρά το γεγονός ότι το διάστημα είναι εξαιρετικά ψυχρό, το σώμα δεν θα έχανε αμέσως όλη τη θερμότητά του.
Στο κενό δεν υπάρχει αέρας για να μεταφέρει θερμότητα με αγωγή ή συναγωγή. Η απώλεια θερμότητας θα γινόταν κυρίως μέσω θερμικής ακτινοβολίας, διαδικασία αρκετά πιο αργή.
Επομένως, ο άνθρωπος δεν θα μετατρεπόταν μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα σε «παγάκι», όπως συχνά παρουσιάζεται στη μυθοπλασία.
Η έλλειψη οξυγόνου θα ήταν ο μεγαλύτερος κίνδυνος
Χωρίς παροχή οξυγόνου, η κατάσταση θα γινόταν γρήγορα κρίσιμη.
Ο εγκέφαλος είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος στην έλλειψη οξυγόνου και η συνείδηση θα μπορούσε να χαθεί μέσα σε περίπου 10 έως 15 δευτερόλεπτα, αν και ο ακριβής χρόνος εξαρτάται από τις συνθήκες και το άτομο.
Αυτό σημαίνει ότι το χρονικό περιθώριο για διάσωση θα ήταν εξαιρετικά μικρό.
Τι θα γινόταν με το αίμα;
Παρά την απότομη πτώση της πίεσης, το αίμα που βρίσκεται μέσα στα αγγεία δεν θα άρχιζε απλώς να βράζει ανεξέλεγκτα.
Τα αιμοφόρα αγγεία και οι ιστοί του σώματος διατηρούν ένα σημαντικό μέρος της εσωτερικής πίεσης, ενώ ο οργανισμός διαθέτει πολλαπλούς μηχανισμούς που περιορίζουν τις άμεσες αλλαγές.
Ωστόσο, η παρατεταμένη έκθεση στο κενό θα προκαλούσε σοβαρές βλάβες και θα ήταν θανατηφόρα χωρίς άμεση επαναπίεση και ιατρική αντιμετώπιση.
Και αν επέστρεφε γρήγορα στη Γη;
Αν ο άνθρωπος επανέμπαινε σε περιβάλλον με κατάλληλη πίεση και οξυγόνο πολύ γρήγορα, θα υπήρχε πιθανότητα επιβίωσης.
Η ιστορία της διαστημικής ιατρικής περιλαμβάνει περιστατικά στα οποία άνθρωποι εκτέθηκαν κατά λάθος σε συνθήκες πολύ χαμηλής πίεσης και επέζησαν μετά από ταχεία αποκατάσταση της πίεσης.
Αυτό δείχνει ότι η έκθεση στο κενό δεν σημαίνει απαραίτητα στιγμιαίο θάνατο. Ο χρόνος όμως είναι καθοριστικός.
Το διάστημα είναι επικίνδυνο για έναν διαφορετικό λόγο
Το πιο επικίνδυνο στοιχείο μιας ξαφνικής έκθεσης στο διάστημα δεν θα ήταν το κρύο, αλλά η απουσία πίεσης και οξυγόνου.
Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα ο οργανισμός θα άρχιζε να εμφανίζει σοβαρές επιπτώσεις, ενώ η απώλεια συνείδησης θα μπορούσε να ακολουθήσει πολύ γρήγορα.
Έτσι, το διάστημα δεν θα σκότωνε έναν άνθρωπο όπως βλέπουμε στις ταινίες. Θα έδινε όμως στον οργανισμό ελάχιστο χρόνο για να αντιδράσει, κάνοντας την άμεση επιστροφή σε περιβάλλον με πίεση και οξυγόνο ζήτημα ζωής και θανάτου.
