Ιστορία
Σαν σήμερα 24 Ιουνίου του 1374, στην πόλη Άαχεν της σημερινής Γερμανίας, καταγράφηκε ένα από τα πιο παράξενα φαινόμενα στην ιστορία της Ευρώπης.
Άνθρωποι άρχισαν ξαφνικά να χορεύουν ανεξέλεγκτα, χωρίς να μπορούν να σταματήσουν, ακόμη και όταν το σώμα τους δεν άντεχε άλλο.
Οι μαρτυρίες της εποχής κάνουν λόγο για ανθρώπους που κινούνταν σπασμωδικά για ώρες ή ακόμη και ημέρες, φτάνοντας πολλές φορές στο σημείο της πλήρους εξάντλησης.
Το φαινόμενο έμεινε γνωστό ως «χορεομανία», «χορευτική πανούκλα» ή «χορός του Αγίου Ιωάννη», καθώς εκδηλώθηκε την ημέρα της εορτής του Γενεθλίου του Τιμίου Προδρόμου.
Από το Άαχεν, το μυστηριώδες ξέσπασμα εξαπλώθηκε σε άλλες περιοχές κατά μήκος του Ρήνου και έφτασε σε περιοχές της σημερινής Γερμανίας, του Βελγίου, της Ολλανδίας και της Γαλλίας.
Οι περιγραφές των χρονικογράφων μιλούν για ανθρώπους που φώναζαν, έπεφταν σε κατάσταση έκστασης και πίστευαν ότι είχαν καταληφθεί από κάποια δύναμη ή κατάρα.
Το πιο παράξενο στοιχείο ήταν ότι η συμπεριφορά αυτή φαινόταν να μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Το ξέσπασμα του Στρασβούργου που έμεινε στην ιστορία
Η πιο γνωστή περίπτωση σημειώθηκε το 1518 στο Στρασβούργο. Όλα ξεκίνησαν όταν μια γυναίκα, γνωστή ως Frau Troffea, βγήκε στον δρόμο και άρχισε να χορεύει χωρίς σταματημό.
Η γυναίκα συνέχισε για ώρες, κατέρρευσε από την κόπωση, όμως την επόμενη ημέρα επανέλαβε το ίδιο.
Μέσα σε λίγες εβδομάδες, δεκάδες άνθρωποι την ακολούθησαν, με τον αριθμό των «χορευτών» να φτάνει, σύμφωνα με ορισμένες καταγραφές, περίπου τους 400.
Οι τοπικές αρχές, μη γνωρίζοντας πώς να αντιμετωπίσουν το φαινόμενο, ακολούθησαν τις συμβουλές των γιατρών της εποχής. Δημιούργησαν χώρους όπου οι άνθρωποι μπορούσαν να συνεχίσουν να χορεύουν, ενώ προσέλαβαν ακόμη και μουσικούς, πιστεύοντας ότι έτσι θα περνούσε η κατάσταση.
Το αποτέλεσμα ήταν αντίθετο. Η μαζική αυτή εκδήλωση συνεχίστηκε και τελικά οι άνθρωποι οδηγήθηκαν σε θρησκευτικούς χώρους αφιερωμένους στον Άγιο Βίτο, από τον οποίο πήρε και μία από τις ονομασίες της.
Η περίπτωση της Ιταλίας και η γέννηση της ταραντέλας
Παρόμοια φαινόμενα εμφανίστηκαν και στη νότια Ιταλία, κυρίως στην Απουλία. Εκεί οι κάτοικοι πίστευαν ότι η αιτία ήταν το δάγκωμα της ταραντούλας, μιας αράχνης που θεωρούσαν ότι προκαλούσε κατάσταση παραληρήματος.
Η «θεραπεία» ήταν ο συνεχής χορός υπό τη συνοδεία μουσικής, μέχρι το θύμα να εξαντληθεί. Από αυτή την παράδοση συνδέθηκε αργότερα η γνωστή ταραντέλα, ένας από τους πιο χαρακτηριστικούς ιταλικούς χορούς.
Τι προκάλεσε πραγματικά τη χορευτική μανία;
Περισσότερα από 600 χρόνια μετά, η επιστήμη δεν έχει καταλήξει σε μία οριστική εξήγηση.
Μία από τις θεωρίες υποστηρίζει ότι πιθανή αιτία μπορεί να ήταν η δηλητηρίαση από ερυσιβώδη όλυρα, έναν μύκητα που αναπτύσσεται στα δημητριακά και μπορεί να προκαλέσει παραισθήσεις και σπασμούς.
Άλλες θεωρίες κάνουν λόγο για νευρολογικές παθήσεις, θρησκευτική έκσταση ή τελετουργικές πρακτικές.
Ωστόσο, η πιο αποδεκτή σύγχρονη ερμηνεία είναι αυτή της μαζικής ψυχογενούς αντίδρασης. Οι άνθρωποι του Μεσαίωνα ζούσαν μέσα σε ένα περιβάλλον γεμάτο φόβο: λιμοί, επιδημίες, πόλεμοι και θρησκευτικές αγωνίες δημιουργούσαν τεράστια ψυχολογική πίεση.
Σε τέτοιες συνθήκες, μια ακραία συμπεριφορά μπορούσε να εξαπλωθεί μέσα σε μια κοινότητα.
Η «χορευτική πανούκλα» παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα μεγαλύτερα ιστορικά μυστήρια, καθώς συνδυάζει τον φόβο, την πίστη, την ψυχολογία της μάζας και τα όρια της ανθρώπινης συμπεριφοράς.
