Ιστορία
Κάτω από την άσφαλτο, τις πολυκατοικίες και τις πλατείες ορισμένων μεγαλουπόλεων κρύβεται ένα δεύτερο τοπίο. Ποτάμια και ρέματα που κάποτε κυλούσαν στην επιφάνεια εγκιβωτίστηκαν σε υπόγεια κανάλια καθώς οι πόλεις επεκτείνονταν.
Και πολλά από αυτά δεν εξαφανίστηκαν ποτέ. Το νερό εξακολουθεί να ακολουθεί, έστω τροποποιημένη, την παλιά του διαδρομή.
Αθήνα – Τα χαμένα ρέματα κάτω από την πόλη
Η Αθήνα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα πόλης όπου μεγάλο μέρος του φυσικού υδρογραφικού δικτύου καλύφθηκε.
Ο Ιλισός, ένα από τα ιστορικότερα ποτάμια της Αθήνας, σήμερα σε μεγάλο τμήμα της διαδρομής του βρίσκεται κάτω από δρόμους και κατασκευές.
Παράλληλα, πολλά μικρότερα ρέματα εγκιβωτίστηκαν ή καλύφθηκαν καθώς η πρωτεύουσα αναπτυσσόταν με μεγάλη ταχύτητα κατά τον 20ό αιώνα.
Λονδίνο – Ένας κρυφός χάρτης ποταμών
Κάτω από το Λονδίνο υπάρχουν αρκετά ιστορικά ποτάμια που κάποτε έρεαν ανοιχτά προς τον Τάμεση.
Ένα από τα γνωστότερα είναι ο Fleet. Κάποτε ήταν σημαντικό ποτάμι, αλλά με την ανάπτυξη της πόλης μολύνθηκε έντονα και σταδιακά καλύφθηκε.
Σήμερα το νερό του εξακολουθεί να κινείται υπόγεια μέσα από το σύστημα αποχέτευσης πριν φτάσει στον Τάμεση.
Άλλα «χαμένα» ποτάμια του Λονδίνου είναι τα Tyburn και Westbourne.
Παρίσι – Το ποτάμι που εξαφανίστηκε από τον χάρτη
Ο Bièvre διέσχιζε κάποτε τμήματα του σημερινού Παρισιού και κατέληγε στον Σηκουάνα.
Για αιώνες χρησιμοποιήθηκε από βιοτεχνίες, βυρσοδεψεία και άλλες δραστηριότητες, με αποτέλεσμα να υποβαθμιστεί σημαντικά.
Σταδιακά καλύφθηκε και διοχετεύτηκε σε υπόγειες εγκαταστάσεις. Σήμερα η παλιά πορεία του περνά κάτω από πυκνοδομημένες περιοχές της γαλλικής πρωτεύουσας.
Τορόντο – Το ποτάμι κάτω από το κέντρο
Το Garrison Creek αποτελούσε κάποτε φυσικό χαρακτηριστικό του Τορόντο.
Καθώς η πόλη επεκτεινόταν τον 19ο αιώνα, τμήματά του μετατράπηκαν σε υπόγειους αγωγούς και η επιφανειακή κοιλάδα του σταδιακά ενσωματώθηκε στον αστικό ιστό.
Σήμερα δρόμοι, σπίτια και πάρκα βρίσκονται πάνω από την παλιά διαδρομή του.
Γιατί οι πόλεις έκρυβαν τα ποτάμια;
Για πολλά χρόνια τα μικρά αστικά ποτάμια αντιμετωπίζονταν περισσότερο ως εμπόδιο παρά ως κομμάτι του φυσικού περιβάλλοντος.
Χρειάζονταν χώρο για νέους δρόμους και κτίρια, ενώ αρκετά υδάτινα ρεύματα είχαν μετατραπεί σε ανοιχτούς υπονόμους λόγω της ρύπανσης.
Η λύση που επιλέχθηκε σε πολλές πόλεις ήταν ο εγκιβωτισμός τους.
Σήμερα η φιλοσοφία αρχίζει να αλλάζει. Σε διάφορες περιοχές του κόσμου εφαρμόζονται έργα «daylighting», δηλαδή αποκατάστασης θαμμένων υδάτινων ρευμάτων ώστε να επιστρέψουν στην επιφάνεια.
Μέχρι τότε, όμως, κάτω από ορισμένους από τους πιο πολυσύχναστους δρόμους του κόσμου συνεχίζουν να κυλούν ποτάμια που οι σύγχρονες πόλεις κατάφεραν να εξαφανίσουν από τα μάτια μας – όχι όμως και από τη φύση.
