Ιστορία
Σαν σήμερα, 7 Σεπτεμβρίου 1999, η Αθήνα έζησε έναν από τους πιο φονικούς σεισμούς στην ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας.
Η ισχυρή δόνηση που σημειώθηκε το μεσημέρι με επίκεντρο την περιοχή της Πάρνηθας προκάλεσε εκτεταμένες καταστροφές και άφησε πίσω της 143 νεκρούς και εκατοντάδες τραυματίες.
Ο σεισμός σημειώθηκε στις 14:57 και, παρά τη σχετικά μικρή διάρκειά του, προκάλεσε τεράστιες ζημιές σε πολλές περιοχές της Αττικής.
Το γεγονός ότι το επίκεντρο βρισκόταν σε μικρή απόσταση από την πρωτεύουσα έκανε τη δόνηση ιδιαίτερα καταστροφική.
Τα 15 δευτερόλεπτα του τρόμου
Για όσους βρίσκονταν στην Αθήνα εκείνο το μεσημέρι, η εμπειρία ήταν πρωτόγνωρη.
Η δόνηση ξεκίνησε απότομα και μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα οι δρόμοι γέμισαν με ανθρώπους που εγκατέλειπαν τα σπίτια και τους χώρους εργασίας τους. Τζάμια έσπαγαν, αντικείμενα έπεφταν, σοβάδες αποκολλούνταν και σε αρκετές περιοχές κτίρια υπέστησαν σοβαρές βλάβες.
Οι περιοχές κοντά στο επίκεντρο βρέθηκαν αντιμέτωπες με ιδιαίτερα ισχυρές εδαφικές κινήσεις. Τα στοιχεία του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου καταγράφουν πολύ υψηλές εντάσεις στις περιοχές της βορειοδυτικής Αττικής.
Το τέλος της δόνησης δεν σήμαινε και το τέλος του εφιάλτη. Ακολούθησε μια μακρά μετασεισμική ακολουθία, με τους κατοίκους να παραμένουν για ημέρες έξω από τα σπίτια τους, φοβούμενοι νέες καταρρεύσεις.
Οι περιοχές που βρέθηκαν στο επίκεντρο
Άνω Λιόσια, Αχαρνές, Θρακομακεδόνες, Φυλή, Μεταμόρφωση και Κηφισιά ήταν μεταξύ των περιοχών που υπέστησαν τις μεγαλύτερες συνέπειες.
Πολλά σπίτια και επαγγελματικά κτίρια κρίθηκαν ακατάλληλα, ενώ δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις κατοικίες τους.
Η εικόνα στους δρόμους ήταν πρωτοφανής. Αυτοκίνητα είχαν σταματήσει παντού, οι τηλεφωνικές γραμμές είχαν υπερφορτωθεί και οι πολίτες προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να επικοινωνήσουν με τους δικούς τους ανθρώπους.
Για αρκετές ώρες η επικοινωνία ήταν εξαιρετικά δύσκολη, με αποτέλεσμα χιλιάδες οικογένειες να μην μπορούν να γνωρίζουν αν συγγενείς και φίλοι τους ήταν ασφαλείς.
Η Ρικομέξ και η μεγαλύτερη τραγωδία
Η πιο χαρακτηριστική εικόνα της καταστροφής ήταν η κατάρρευση του εργοστασίου της Ρικομέξ.
Στα συντρίμμια του κτιρίου έχασαν τη ζωή τους 39 εργαζόμενοι, μεταξύ των οποίων και δύο έγκυες γυναίκες. Οι διασώστες έδωσαν μάχη με τον χρόνο, ψάχνοντας στα ερείπια για επιζώντες.
Η τραγωδία της Ρικομέξ δεν σταμάτησε στις επιχειρήσεις διάσωσης. Για τις οικογένειες των θυμάτων ακολούθησε ένας πολυετής δικαστικός αγώνας σχετικά με τις ευθύνες για την κατάρρευση του κτιρίου και τις αποζημιώσεις.
Η υπόθεση έμεινε για χρόνια στην επικαιρότητα και αποτέλεσε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα των προβλημάτων που ανέδειξε ο σεισμός σχετικά με την ασφάλεια των κατασκευών.
Νεκροί και σε άλλα κτίρια
Η Ρικομέξ δεν ήταν το μοναδικό σημείο όπου ο σεισμός προκάλεσε ανθρώπινες απώλειες.
Θύματα καταγράφηκαν σε εργοστάσια και κατοικίες που κατέρρευσαν ή υπέστησαν σοβαρές ζημιές. Μεταξύ αυτών ήταν οι εγκαταστάσεις της Faran, της ΦΙΑΛΟΠΛΑΣΤ και της ΒΙΟΚΥΤ, αλλά και κτίρια στη Νέα Φιλαδέλφεια και τη Μεταμόρφωση.
Ιδιαίτερα συγκλονιστική ήταν η επιχείρηση διάσωσης σε πολυκατοικία της Μεταμόρφωσης, όπου πυροσβέστες κατάφεραν να εντοπίσουν και να ανασύρουν ζωντανά δύο μικρά παιδιά μέσα από τα συντρίμμια, ενώ ο πατέρας τους είχε χάσει τη ζωή του.
Ο σεισμός αποκάλυψε τις αδυναμίες των κτιρίων
Η καταστροφή του 1999 ανέδειξε με τον πιο σκληρό τρόπο ότι η σεισμική επικινδυνότητα δεν εξαρτάται μόνο από το μέγεθος ενός σεισμού.
Η μικρή απόσταση του επίκεντρου από την Αθήνα, οι τοπικές γεωλογικές συνθήκες αλλά και η κατάσταση αρκετών κτιρίων συνέβαλαν στην έκταση των ζημιών.
Το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο χρησιμοποιεί μέχρι σήμερα σεισμολογικά, γεωφυσικά και γεωδαιτικά δεδομένα για την καλύτερη κατανόηση της σεισμικής δραστηριότητας και τη βελτίωση της αντισεισμικής προστασίας.
Οι μνήμες παραμένουν
Ο σεισμός της Πάρνηθας δεν ήταν απλώς μια ισχυρή σεισμική δόνηση. Για εκατοντάδες οικογένειες αποτέλεσε την ημέρα που έχασαν ανθρώπους, σπίτια και περιουσίες.
Είκοσι επτά χρόνια μετά, οι εικόνες από τα κατεστραμμένα κτίρια, τις επιχειρήσεις διάσωσης και τους ανθρώπους που έμειναν για ημέρες στους δρόμους παραμένουν χαραγμένες στη μνήμη.
Ήταν μόλις 15 δευτερόλεπτα. Ήταν όμως αρκετά για να αφήσουν πίσω τους 143 νεκρούς και μια πληγή που η Αθήνα δεν ξέχασε ποτέ.
