Σαν σήμερα 3 Σεπτεμβρίου 1843: Η ημέρα που ο Όθωνας αναγκάστηκε να παραχωρήσει Σύνταγμα στην Ελλάδα

Στις 3 Σεπτεμβρίου 1843, μια εξέγερση στην Αθήνα ανάγκασε τον βασιλιά Όθωνα να κάνει πίσω και να δεχθεί τη σύγκληση Εθνοσυνέλευσης για την κατάρτιση Συντάγματος, σε ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά γεγονότα της νεότερης ελληνικής ιστορίας.

Η λεγόμενη Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου αποτέλεσε το αποκορύφωμα της έντονης δυσαρέσκειας που είχε συσσωρευτεί απέναντι στο απολυταρχικό σύστημα διακυβέρνησης του Όθωνα και την ισχυρή επιρροή των Βαυαρών στην πολιτική ζωή της χώρας.

Η Ελλάδα χωρίς Σύνταγμα

Ο Όθωνας είχε ανέβει στον ελληνικό θρόνο το 1832 και για περισσότερο από μία δεκαετία κυβερνούσε χωρίς να υπάρχει Σύνταγμα. Η εξουσία παρέμενε συγκεντρωμένη στο στέμμα, ενώ σημαντικό ρόλο στη διοίκηση εξακολουθούσαν να έχουν οι Βαυαροί σύμβουλοι του βασιλιά.

Η κατάσταση αυτή προκαλούσε ολοένα μεγαλύτερες αντιδράσεις. Πολιτικοί, στρατιωτικοί αλλά και σημαντικό μέρος της κοινωνίας ζητούσαν τη θέσπιση Συντάγματος, τη συμμετοχή των Ελλήνων στη διακυβέρνηση και μεγαλύτερες πολιτικές ελευθερίες.

Στην ήδη τεταμένη κατάσταση προστέθηκαν και τα σοβαρά οικονομικά προβλήματα που αντιμετώπιζε το νεοσύστατο ελληνικό κράτος.

Η χώρα βρισκόταν σε εξαιρετικά δύσκολη οικονομική θέση, ενώ οι απαιτήσεις των Μεγάλων Δυνάμεων και τα μέτρα που είχαν επιβληθεί επιβάρυναν ακόμη περισσότερο την καθημερινότητα των πολιτών.

Η εξέγερση στην Αθήνα

Η κινητοποίηση είχε οργανωθεί μυστικά από πολιτικούς και στρατιωτικούς παράγοντες που επιδίωκαν την αλλαγή του πολιτικού συστήματος.

Το βράδυ της 2ας προς την 3η Σεπτεμβρίου, στρατιωτικές δυνάμεις με επικεφαλής τον συνταγματάρχη Δημήτριο Καλλέργη κινήθηκαν προς τα Ανάκτορα, στο σημείο όπου βρίσκεται σήμερα το κτίριο της Βουλής.

Παράλληλα, πλήθος Αθηναίων συγκεντρώθηκε στην περιοχή, απαιτώντας την παραχώρηση Συντάγματος.

Η κατάσταση έγινε ιδιαίτερα πιεστική για τον Όθωνα, καθώς απέναντί του δεν βρισκόταν μόνο μια ομάδα στρατιωτικών, αλλά μια ευρύτερη κινητοποίηση που εξέφραζε τη λαϊκή απαίτηση για πολιτικές αλλαγές.

Ο Όθωνας υποχωρεί

Μπροστά στην πίεση που είχε δημιουργηθεί, ο βασιλιάς αναγκάστηκε να αποδεχθεί τα αιτήματα των εξεγερμένων.

Την αυγή της 3ης Σεπτεμβρίου υπέγραψε το σχετικό διάταγμα για τη σύγκληση Εθνοσυνέλευσης, η οποία θα αναλάμβανε τη διαδικασία για την κατάρτιση και ψήφιση Συντάγματος.

Η εξέλιξη αυτή αποτέλεσε ουσιαστικά το τέλος της απόλυτης μοναρχίας του Όθωνα και την αρχή μιας νέας πολιτικής περιόδου για το ελληνικό κράτος.

Η πλατεία όπου συγκεντρώθηκαν οι πολίτες κατά τη διάρκεια της εξέγερσης πήρε αργότερα το όνομα «Πλατεία Συντάγματος», διατηρώντας μέχρι σήμερα τη μνήμη εκείνων των γεγονότων.

Ένα κομβικό σημείο στην ελληνική ιστορία

Η Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843 θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά ορόσημα των πρώτων δεκαετιών του ελληνικού κράτους.

Η εξέγερση δεν οδήγησε στην κατάργηση της μοναρχίας, αλλά περιόρισε σημαντικά την απόλυτη εξουσία του βασιλιά και έθεσε τις βάσεις για τη λειτουργία της χώρας μέσα σε συνταγματικό πλαίσιο.

Το Σύνταγμα που ακολούθησε αποτέλεσε την πρώτη συνταγματική βάση της περιόδου του Όθωνα και σηματοδότησε τη μετάβαση από την απόλυτη στη συνταγματική μοναρχία.

Η 3η Σεπτεμβρίου έμεινε έτσι στην ιστορία ως η ημέρα κατά την οποία η πολιτική πίεση στρατιωτικών και πολιτών υποχρέωσε το παλάτι να αποδεχθεί ένα νέο θεσμικό πλαίσιο για την Ελλάδα.