Ευρωπαϊκή Ένωση
Μια μεγάλη αναμόρφωση του πλαισίου λειτουργίας των υπηρεσιών πληροφοριών ενέκρινε η γερμανική κυβέρνηση, παραχωρώντας τους σημαντικά διευρυμένες εξουσίες για τη διεξαγωγή μυστικών επιχειρήσεων και την αντιμετώπιση ξένων απειλών.
Ο υπουργός Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ χαρακτήρισε τις αλλαγές «μια νέα εποχή» για τις γερμανικές μυστικές υπηρεσίες, οι οποίες μέχρι σήμερα ήταν σε μεγάλο βαθμό περιορισμένες στη συλλογή πληροφοριών.
Το νομοθετικό πακέτο, που ξεπερνά τις 700 σελίδες, πρέπει ακόμη να εγκριθεί από τη Bundestag μετά τη θερινή διακοπή των εργασιών της και, εφόσον ψηφιστεί, αναμένεται να τεθεί σε ισχύ στις αρχές του επόμενου έτους.
Από τη συλλογή πληροφοριών στις ενεργές επιχειρήσεις
Για δεκαετίες, η υπηρεσία εξωτερικών πληροφοριών BND και η υπηρεσία εσωτερικής ασφάλειας BfV λειτουργούσαν υπό αυστηρούς περιορισμούς, οι οποίοι απέκλειαν άμεσες και δυνητικά φονικές επιχειρήσεις, όπως εκείνες που μπορούν να διεξάγουν η CIA ή η Μοσάντ.
Οι περιορισμοί αυτοί συνδέονται με την ιστορική εμπειρία της ναζιστικής δικτατορίας και της κομμουνιστικής Ανατολικής Γερμανίας, καθώς και με την ιδιαίτερα ισχυρή προστασία της ιδιωτικότητας στη γερμανική έννομη τάξη.
«Οι γερμανικές υπηρεσίες πληροφοριών ήταν ουσιαστικά, μέχρι πρόσφατα, υπηρεσίες συλλογής πληροφοριών», δήλωσε στο AFP ο Πίτερ Νόιμαν, καθηγητής Σπουδών Ασφάλειας στο King’s College London.
Είχαν τη δυνατότητα να συλλέγουν πληροφορίες, αλλά ήταν πολύ περιορισμένες ως προς το τι μπορούσαν να κάνουν στη συνέχεια με αυτές.
Με τις νέες ρυθμίσεις, οι υπηρεσίες αποκτούν μεγαλύτερη ελευθερία για μη φονικές επιχειρήσεις. Θα μπορούν να εξαπολύουν κυβερνοεπιθέσεις, να απενεργοποιούν πληροφοριακά συστήματα στο εξωτερικό που χρησιμοποιούνται από εχθρικούς δρώντες, να μπλοκάρουν χρηματοοικονομικές ροές, ακόμη και να προχωρούν σε πράξεις σαμποτάζ.
Οι δολοφονίες και κάθε άλλη φονική επιχείρηση παραμένουν αυστηρά απαγορευμένες.Παράλληλα, διευρύνονται οι εξουσίες συλλογής και ανάλυσης δεδομένων.
Οι υπηρεσίες θα μπορούν να χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη για την επεξεργασία τεράστιων όγκων πληροφοριών και να διατηρούν ορισμένα δεδομένα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Το νομοσχέδιο ρυθμίζει επίσης αμφιλεγόμενα μέτρα, όπως η διαδικτυακή παρακολούθηση και ο εντοπισμός προσώπων.
Στο στόχαστρο ο ρωσικός «υβριδικός πόλεμος»
Η κυβέρνηση του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς υποστηρίζει ότι ισχυρότερες υπηρεσίες πληροφοριών είναι απαραίτητες για την αντιμετώπιση απειλών από εχθρικές ξένες δυνάμεις, τρομοκρατικές οργανώσεις και κυβερνοεγκληματίες.
Γερμανοί αξιωματούχοι κατηγορούν τη Μόσχα ότι διεξάγει εναντίον της χώρας μια «υβριδική» εκστρατεία σαμποτάζ, κατασκοπείας και παραπληροφόρησης, καθώς το Βερολίνο συγκαταλέγεται στους σημαντικότερους στρατιωτικούς υποστηρικτές της Ουκρανίας.
«Βρισκόμαστε στη μέση μιας υβριδικής σύγκρουσης όχι μόνο με τη Ρωσία αλλά και με άλλους δρώντες», δήλωσε ο Μαρκ Χένριχμαν, πρόεδρος της κοινοβουλευτικής επιτροπής εποπτείας των υπηρεσιών πληροφοριών. Κατά τον ίδιο, η μέχρι σήμερα επιφυλακτική στάση της Γερμανίας την έχει αφήσει «πίσω από τις εξελίξεις».
Αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στον εντοπισμό drone με εκρηκτικά στο αεροδρόμιο της Λειψίας την περασμένη εβδομάδα.
«Αντιμετωπίζουμε αντιπάλους που παίζουν χωρίς κανέναν κανόνα. Ο στόχος τους δεν είναι απλώς να ασκήσουν πίεση στη Δύση, στην ΕΕ και στη Γερμανία, αλλά, ιδανικά, να τις γονατίσουν», τόνισε.
Ο υπουργός Εσωτερικών Ντόμπριντ δήλωσε ότι η μεταρρύθμιση «καλύπτει την απόσταση από αυτό που είναι ήδη δυνατό σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες» και μετατρέπει τις υπηρεσίες πληροφοριών «σε πραγματικές μυστικές υπηρεσίες».
Οι αντιδράσεις
Η μεταρρύθμιση έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις. Ο Κονσταντίν φον Νοτς των Πρασίνων αναγνώρισε ότι νέες και ισχυρές εξουσίες είναι κατ’ αρχήν δικαιολογημένες λόγω του δύσκολου περιβάλλοντος ασφαλείας.
Αντίθετα, η Εταιρεία για τα Πολιτικά Δικαιώματα προειδοποίησε ότι οι νέες δυνατότητες ψηφιακής παρακολούθησης συνιστούν «βαθιά παρέμβαση στα θεμελιώδη δικαιώματα».
Η Κλάρα Μπίνγκερ της Αριστεράς χαρακτήρισε τη μεταρρύθμιση «ιστορικά λησμονημένη και ανεύθυνη», υποστηρίζοντας ότι οδηγεί στη δημιουργία «μιας νέας γερμανικής μυστικής αστυνομίας» και ωθεί τις εξουσίες παρακολούθησης «πέρα από κάθε επίπεδο συμβατό με το Σύνταγμα».
Ο Βόλφγκανγκ Κουμπίτσκι του FDP μίλησε για «ιστορική παραβίαση ταμπού» και εξέφρασε την εκτίμηση ότι είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πως το Συνταγματικό Δικαστήριο δεν θα παρέμβει.
Όλα αυτά θυμίζουν επιστροφή της «Στάζι» και πολλοί φοβούνται πως στην Γερμανία θα ζήσουν ξανά παρόμοιες καταστάσεις όπως αυτές που περιγράφονται στο «Οι ζωές των άλλλων».
