Η Ελλάδα αναλαμβάνει από σήμερα 1η Οκτωβρίου την προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ

Η Ελλάδα αναλαμβάνει από σήμερα 1η Οκτωβρίου, την προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, σε έναν μήνα με ιδιαίτερα βαρύ διεθνές πρόγραμμα και σειρά ανοιχτών κρίσεων.

Πρόκειται για τη δεύτερη και τελευταία φορά που η χώρα ασκεί την προεδρία κατά τη διετή θητεία της ως εκλεγμένο μέλος του Συμβουλίου, η οποία ολοκληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Τη θέση της προέδρου θα αναλάβει η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, πρέσβης Αγλαΐα Μπαλτά. Η ίδια αναμένεται να παρουσιάσει το ελληνικό πρόγραμμα για τον Οκτώβριο, ενώ η προεδρία θα κληθεί να συντονίσει τις εργασίες του 15μελούς Συμβουλίου σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών αντιπαραθέσεων.

Η προεδρία του Συμβουλίου αλλάζει κάθε μήνα μεταξύ των μελών του και δεν παρέχει στην εκάστοτε χώρα τη δυνατότητα να επιβάλλει τη δική της πολιτική γραμμή.

Ο πρόεδρος διευθύνει τις συνεδριάσεις και τις διαβουλεύσεις και συντονίζει, υπό την αρμοδιότητα των μελών, το πρόγραμμα εργασίας του οργάνου.

Ουκρανία και Μέση Ανατολή στην κορυφή της ατζέντας

Ο πόλεμος στην Ουκρανία εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα βασικά ζητήματα που απασχολούν το Συμβούλιο Ασφαλείας, ενώ οι επιθέσεις και οι απώλειες αμάχων παραμένουν στο επίκεντρο των συνεδριάσεων.

Παράλληλα, ιδιαίτερο βάρος έχει η κατάσταση στη Μέση Ανατολή. Η Γάζα, η Δυτική Όχθη και οι ευρύτερες περιφερειακές εξελίξεις παραμένουν αντικείμενο συνεχών συζητήσεων στον ΟΗΕ, την ώρα που η εφαρμογή των αποφάσεων του Συμβουλίου εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές δυσκολίες.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι εξελίξεις γύρω από το Ιράν, το πυρηνικό του πρόγραμμα, τις κυρώσεις και την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών. Τα Στενά του Ορμούζ έχουν αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ελευθερία της ναυσιπλοΐας και η ασφάλεια των εμπορικών μεταφορών συνδέονται πλέον άμεσα με τις περιφερειακές εντάσεις.

Η θαλάσσια ασφάλεια αποτελεί άλλωστε μία από τις προτεραιότητες που έχει θέσει η Ελλάδα κατά τη θητεία της στο Συμβούλιο, ενώ ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει υπογραμμίσει ότι η ελευθερία της ναυσιπλοΐας θα παραμείνει ψηλά στην ελληνική ατζέντα.

Σουδάν και Αϊτή

Πέρα από τα μεγάλα μέτωπα της Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής, το Συμβούλιο καλείται να διαχειριστεί και κρίσεις στην Αφρική και την Καραϊβική.

Στο Σουδάν συνεχίζονται οι συγκρούσεις μεταξύ των αντίπαλων ένοπλων δυνάμεων, με τις ανθρωπιστικές ανάγκες να παραμένουν ιδιαίτερα αυξημένες.

Στην Αϊτή, η ένοπλη βία έχει οδηγήσει σε μαζικό εκτοπισμό πληθυσμών, ενώ ο ΟΗΕ εξακολουθεί να παρακολουθεί την κατάσταση ασφαλείας και την προετοιμασία για τις πολιτικές εξελίξεις στη χώρα.

Στο επίκεντρο και ο διάδοχος του Γκουτέρες

Ιδιαίτερη σημασία μπορεί να αποκτήσει μέσα στον Οκτώβριο και η διαδικασία επιλογής του επόμενου Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ.

Ο Αντόνιο Γκουτέρες ολοκληρώνει τη θητεία του στο τέλος του 2026 και ο νέος Γενικός Γραμματέας θα αναλάβει από την 1η Ιανουαρίου 2027. Η διαδικασία προβλέπει ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας θα καταλήξει σε σύσταση προς τη Γενική Συνέλευση, η οποία και θα προχωρήσει στον διορισμό.

Στις 29 Σεπτεμβρίου πραγματοποιήθηκε ο τέταρτος γύρος της άτυπης διαδικασίας διαβούλευσης μεταξύ των μελών του Συμβουλίου.

Ο πρόεδρος του Συμβουλίου για τον Σεπτέμβριο, πρέσβης της Γαλλίας Ζερόμ Μπονφόν, επιβεβαίωσε ότι η ψηφοφορία πραγματοποιήθηκε και ότι τα αποτελέσματα θα γνωστοποιηθούν στους υποψηφίους μέσω των χωρών που τους έχουν προτείνει.

Η τελική επιλογή απαιτεί τη διαμόρφωση συμφωνίας στο Συμβούλιο Ασφαλείας και στη συνέχεια τη σχετική απόφαση της Γενικής Συνέλευσης.

Έτσι, η ελληνική προεδρία συμπίπτει με έναν μήνα κατά τον οποίο το Συμβούλιο θα πρέπει να διαχειριστεί παράλληλα πολέμους, περιφερειακές κρίσεις, ζητήματα διεθνούς ασφάλειας και τη διαδικασία για την ανάδειξη του προσώπου που θα ηγηθεί του ΟΗΕ από το 2027.

Για την Ελλάδα, η προεδρία του Οκτωβρίου αποτελεί τη δεύτερη και τελευταία ευκαιρία κατά τη διετία της στο Συμβούλιο Ασφαλείας, με την Αθήνα να καλείται να συντονίσει τις εργασίες ενός οργάνου στο οποίο οι διαφωνίες μεταξύ των μόνιμων μελών εξακολουθούν να δυσκολεύουν τη λήψη κοινών αποφάσεων.