Άγρια Ζωή
Ένα ιδιαίτερα σπάνιο περιστατικό βίας μεταξύ χιμπατζήδων καταγράφηκε στο Εθνικό Πάρκο Κιμπάλε στην Ουγκάντα, όπου μια μέχρι πρότινος ενιαία κοινότητα χωρίστηκε σε δύο αντίπαλες ομάδες, οδηγώντας σε αιματηρές συγκρούσεις που οι επιστήμονες παρομοιάζουν με «εμφύλιο πόλεμο».
Ο συνδιευθυντής του Ngogo Chimpanzee Project, Άαρον Σάντελ, εντόπισε τη στιγμή που ξεκίνησε η ένταση: στις 24 Ιουνίου 2015 παρατηρούσε μια ομάδα χιμπατζήδων, όταν ξαφνικά επικράτησε σιωπή. Ορισμένα ζώα άρχισαν να κάνουν χαρακτηριστικές γκριμάτσες που υποδηλώνουν άγχος, ενώ άλλα αναζητούσαν επαφή μεταξύ τους, σαν να προσπαθούσαν να καθησυχαστούν.
Παρότι ακούγονταν και άλλοι χιμπατζήδες σε απόσταση —κάτι συνηθισμένο—, για περισσότερα από 20 χρόνια η κοινότητα του Ngogo αριθμούσε πάνω από 200 ζώα που συνυπήρχαν αρμονικά, χωρίς αντίστοιχες εντάσεις.
Ωστόσο, όταν εμφανίστηκαν περισσότεροι χιμπατζήδες, δεν παρατηρήθηκε η συνηθισμένη επανένωση, που συνοδεύεται από δυνατές κραυγές, χτυπήματα και χειρονομίες επαφής. Αντίθετα, αρκετά ζώα άρχισαν να απομακρύνονται τρέχοντας, προκαλώντας απορία στους ερευνητές Άαρον Σάντελ και Τζον Μιτάνι. Η άλλοτε ενωμένη ομάδα φαινόταν πλέον να συμπεριφέρεται σαν να επρόκειτο για άγνωστα μεταξύ τους άτομα.
«Θυμάμαι να ρωτάω τον Τζον “τι συμβαίνει;” και εκείνος να απαντά “δεν ξέρω”», ανέφερε ο Σάντελ. «Αυτό μου έμεινε, γιατί πρόκειται για έναν από τους κορυφαίους ειδικούς στους χιμπατζήδες, με δεκαετίες εμπειρίας. Κι όμως, εκείνη τη στιγμή παρακολουθούσαμε κάτι εντελώς πρωτόγνωρο».
Από τότε, τα περιστατικά βίας ανάμεσα στις δύο ομάδες έχουν πολλαπλασιαστεί, με επιδρομές που καταλήγουν σε θανατηφόρες επιθέσεις εναντίον τόσο ενηλίκων όσο και βρεφών να καταγράφονται αρκετές φορές μέσα στο χρόνο.
Σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στις 9 Απριλίου στο επιστημονικό περιοδικό Science, οι ερευνητές κάνουν λόγο για έναν «εμφύλιο πόλεμο» μεταξύ χιμπατζήδων — ένα ιδιαίτερα σπάνιο φαινόμενο που εκτιμάται ότι εμφανίζεται περίπου κάθε 500 χρόνια και έχει καταγραφεί μόνο μία ακόμη φορά στο παρελθόν.
Οι Δυτικοί χιμπατζήδες φαίνεται να επιδεικνύουν μεγαλύτερη επιθετικότητα σε σχέση με τους Κεντρικούς. Σύμφωνα με τη μελέτη, την περίοδο 2018–2024 πραγματοποιούσαν έως και 15 περιπολίες ανά τετράμηνο, ενώ κατά μέσο όρο σκότωναν κάθε χρόνο έναν ενήλικο και δύο βρέφη από την αντίπαλη ομάδα.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το υψηλό επίπεδο συνοχής που είχαν αναπτύξει νωρίτερα οι Δυτικοί τους προσέφερε σημαντικό στρατηγικό πλεονέκτημα.
Μέχρι τώρα, ο απολογισμός των θυμάτων περιλαμβάνει επτά ενήλικους και 17 βρέφη από την κεντρική ομάδα, ενώ ακόμη 14 άτομα αγνοούνται και θεωρείται πιθανό να έχουν επίσης σκοτωθεί, σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης.
«Είναι πραγματικά οδυνηρό να παρακολουθείς αυτούς τους χιμπατζήδες να στρέφονται ο ένας εναντίον του άλλου, ειδικά όταν πρόκειται για ζώα που γνωρίζω τόσο καλά. Κάποιες στιγμές αισθάνομαι σαν πολεμικός ανταποκριτής», ανέφερε ο Σάντελ. Την ίδια ώρα, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η κατάσταση αυτή τους επιτρέπει να μελετήσουν πτυχές συμπεριφοράς, όπως η ενσυναίσθηση, αλλά και εκδηλώσεις θάρρους και δεσμών φιλίας.
