Υγεία
Τα συντηρητικά αποτελούν εδώ και δεκαετίες αναπόσπαστο κομμάτι των τυποποιημένων τροφίμων, καθώς επιτρέπουν στα προϊόντα να διατηρούνται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και μειώνουν τον κίνδυνο αλλοίωσης.
Ωστόσο, νέα μεγάλη γαλλική μελέτη επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα κατά πόσο ορισμένα από αυτά μπορεί να συνδέονται με μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην υγεία.
Η έρευνα βασίστηκε σε δεδομένα περισσότερων από 105.000 ενηλίκων που συμμετείχαν στη μελέτη NutriNet-Santé και παρακολουθήθηκαν για χρόνια.
Οι επιστήμονες εξέτασαν την κατανάλωση 17 διαφορετικών συντηρητικών και τη συνέκριναν με την εμφάνιση καρκίνου.
Οι συμμετέχοντες κατέγραφαν αναλυτικά τι κατανάλωναν, ακόμη και τις μάρκες των προϊόντων, ώστε οι ερευνητές να μπορούν να υπολογίσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια την έκθεσή τους σε συγκεκριμένα πρόσθετα.
Ποια πρόσθετα βρέθηκαν στο επίκεντρο
Ανάμεσα στις ουσίες που εξετάστηκαν ήταν το σορβικό κάλιο, τα θειώδη, τα νιτρώδη και τα νιτρικά άλατα, καθώς και άλλα πρόσθετα που χρησιμοποιούνται ευρέως στη βιομηχανία τροφίμων.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, υψηλότερη πρόσληψη ορισμένων από αυτά τα συντηρητικά συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης συγκεκριμένων μορφών καρκίνου.
Ειδικότερα, η αυξημένη κατανάλωση σορβικού καλίου και θειωδών συνδέθηκε στη συγκεκριμένη ανάλυση με υψηλότερο συνολικό κίνδυνο καρκίνου, ενώ καταγράφηκε επίσης συσχέτιση με τον καρκίνο του μαστού.
Το νιτρώδες νάτριο, που χρησιμοποιείται μεταξύ άλλων στην επεξεργασία και συντήρηση αλλαντικών, συνδέθηκε με υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου του προστάτη στους συμμετέχοντες με μεγαλύτερη έκθεση.
Συσχετίσεις με μικρότερη αύξηση του κινδύνου καταγράφηκαν επίσης για το νιτρικό κάλιο, τα οξικά άλατα και το ερυθορβικό νάτριο.
Γιατί οι επιστήμονες εξετάζουν τα συγκεκριμένα συντηρητικά
Οι ερευνητές θεωρούν ότι υπάρχουν αρκετοί πιθανοί μηχανισμοί που θα μπορούσαν να εξηγούν τα συγκεκριμένα ευρήματα.
Ορισμένες ουσίες ενδέχεται να επηρεάζουν διαδικασίες που σχετίζονται με τη φλεγμονή και το ανοσοποιητικό σύστημα, ενώ άλλες μπορούν υπό συγκεκριμένες συνθήκες να συμμετέχουν στον σχηματισμό ενώσεων που θεωρούνται επιβαρυντικές.
Παράλληλα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η πιθανή επίδραση ορισμένων πρόσθετων στο εντερικό μικροβίωμα, έναν μηχανισμό που τα τελευταία χρόνια βρίσκεται στο επίκεντρο πολλών ερευνητικών προσπαθειών.
Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική παράμετρος: η συγκεκριμένη μελέτη καταγράφει συσχετίσεις και όχι απόδειξη ότι τα συγκεκριμένα συντηρητικά προκαλούν καρκίνο. Για την εξαγωγή αιτιώδους σχέσης απαιτούνται περαιτέρω έρευνες.
Τι σημαίνει αυτό για τα τρόφιμα του σούπερ μάρκετ
Το μήνυμα της έρευνας δεν είναι ότι κάθε προϊόν που περιέχει ένα συντηρητικό είναι επικίνδυνο ή ότι πρέπει να αποκλειστούν συλλήβδην όλα τα πρόσθετα από τη διατροφή.
Αυτό που αναδεικνύεται είναι η σημασία της συνολικής διατροφής και της συχνότητας κατανάλωσης ιδιαίτερα επεξεργασμένων προϊόντων.
Αλλαντικά, συσκευασμένα αρτοσκευάσματα, έτοιμα σνακ και άλλα τρόφιμα με μεγάλο αριθμό πρόσθετων μπορούν να περιοριστούν, όταν υπάρχουν διαθέσιμες εναλλακτικές.
Η επιλογή περισσότερων φρέσκων ή λιγότερο επεξεργασμένων τροφίμων αποτελεί έναν απλό τρόπο να μειωθεί η συνολική έκθεση σε πρόσθετες ουσίες.
Παράλληλα, η ανάγνωση των ετικετών μπορεί να βοηθήσει τον καταναλωτή να γνωρίζει τι περιέχει ένα προϊόν και να συγκρίνει διαφορετικές επιλογές.
Το βασικό συμπέρασμα
Η πολυετής έρευνα προσθέτει νέα στοιχεία στη συζήτηση γύρω από τα πρόσθετα τροφίμων και τις πιθανές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις τους. Δεν σημαίνει ότι ένα συγκεκριμένο συντηρητικό «προκαλεί καρκίνο», αλλά δείχνει ότι ορισμένες ουσίες αξίζουν μεγαλύτερη επιστημονική διερεύνηση.
Για τον καταναλωτή, η πιο πρακτική προσέγγιση παραμένει η ισορροπία: λιγότερα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα, περισσότερα φρέσκα προϊόντα και μεγαλύτερη προσοχή στις ετικέτες, χωρίς υπερβολές και χωρίς πανικό.
