Ντιοσδάδο Καμπέγιο: Τα «βλέμματα» στραμμένα στον ισχυρό ΥΠΕΣ της Βενεζουέλας

Η σύλληψη του ηγέτη της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, από τις Ηνωμένες Πολιτείες – την οποία ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε «εντυπωσιακή και ισχυρή» – αφήνει πίσω της αβεβαιότητα για το ποιος κυβερνά πλέον τη χώρα με τα τεράστια αποθέματα πετρελαίου.

Ο Τραμπ δήλωσε το Σάββατο ότι η αντιπρόεδρος Ντέλσι Ροντρίγκες, μέλος του ισχυρού κύκλου στην κορυφή της κυβέρνησης, ορκίστηκε μετά τη σύλληψη του Μαδούρο και ότι είχε επικοινωνία με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, γεγονός που πυροδότησε σενάρια ότι θα αναλάβει τα ηνία της χώρας.

Βάσει του Συντάγματος της Βενεζουέλας, η Ροντρίγκες καθίσταται υπηρεσιακή πρόεδρος ελλείψει του Μαδούρο, ενώ το Ανώτατο Δικαστήριο διέταξε αργά το βράδυ του Σαββάτου να αναλάβει τον ρόλο.

Λίγο μετά τις δηλώσεις Τραμπ, ωστόσο, η Ροντρίγκες εμφανίστηκε στη δημόσια τηλεόραση πλαισιωμένη από τον αδελφό της και πρόεδρο της Εθνοσυνέλευσης, Χόρχε Ροντρίγκες, τον υπουργό Εσωτερικών Ντιοσδάδο Καμπέγιο και τον υπουργό Άμυνας Βλαντίμιρ Παντρίνο Λόπες, δηλώνοντας ότι ο Μαδούρο παραμένει ο μοναδικός πρόεδρος της Βενεζουέλας.

Η κοινή αυτή εμφάνιση έδειξε ότι η ομάδα που μοιραζόταν την εξουσία με τον Μαδούρο παραμένει ενωμένη – τουλάχιστον προς το παρόν.

Ο Τραμπ απέκλεισε δημοσίως το ενδεχόμενο συνεργασίας με την ηγέτιδα της αντιπολίτευσης και βραβευμένη με Νόμπελ Ειρήνης, Μαρία Κορίνα Ματσάδο, η οποία θεωρείται ευρέως η πιο αξιόπιστη αντίπαλος του Μαδούρο, λέγοντας ότι δεν διαθέτει στήριξη στο εσωτερικό της χώρας.

Αφού η Ματσάδο αποκλείστηκε από τις προεδρικές εκλογές του 2024 στη Βενεζουέλα, διεθνείς παρατηρητές ανέφεραν ότι ο υποψήφιος που τη διαδέχθηκε κέρδισε με σαρωτική διαφορά, παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση Μαδούρο ανακοίνωσε νίκη.

Ισορροπία πολιτικής και στρατιωτικής εξουσίας

Για περισσότερο από μία δεκαετία, η πραγματική εξουσία στη Βενεζουέλα βρίσκεται στα χέρια ενός μικρού κύκλου ανώτερων αξιωματούχων. Αναλυτές και αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι το σύστημα στηρίζεται σε ένα εκτεταμένο δίκτυο πιστών στελεχών και μηχανισμών ασφαλείας, τροφοδοτούμενο από διαφθορά και παρακολούθηση.

Στον στενό πυρήνα της εξουσίας επικρατεί μια ισορροπία μεταξύ πολιτικών και στρατιωτικών. Κάθε μέλος διαθέτει τα δικά του συμφέροντα και δίκτυα επιρροής. Αυτή τη στιγμή, η Ροντρίγκες και ο αδελφός της εκπροσωπούν την πολιτική πλευρά, ενώ ο Παντρίνο και ο Καμπέγιο τη στρατιωτική.

Αυτή η δομή εξουσίας καθιστά την αποδόμηση της σημερινής κυβέρνησης της Βενεζουέλας πολύ πιο περίπλοκη από την απλή απομάκρυνση του Μαδούρο, σύμφωνα με συνεντεύξεις νυν και πρώην Αμερικανών αξιωματούχων, αναλυτών στρατιωτικών θεμάτων από τη Βενεζουέλα και τις ΗΠΑ, καθώς και συμβούλων ασφαλείας της αντιπολίτευσης.

«Μπορείς να απομακρύνεις όσα κομμάτια της κυβέρνησης θέλεις, αλλά θα χρειαστεί η συμμετοχή πολλών παραγόντων σε διαφορετικά επίπεδα για να υπάρξει ουσιαστική αλλαγή», δήλωσε πρώην Αμερικανός αξιωματούχος που είχε εμπλακεί σε ποινικές έρευνες για τη Βενεζουέλα.

Ιδιαίτερη αβεβαιότητα περιβάλλει τον Καμπέγιο, ο οποίος ασκεί επιρροή στον στρατό και στις πολιτικές και στρατιωτικές υπηρεσίες αντικατασκοπείας της χώρας, οι οποίες διεξάγουν εκτεταμένη εσωτερική κατασκοπεία.

«Η προσοχή στρέφεται πλέον στον Ντιοσδάδο Καμπέγιο», δήλωσε ο στρατιωτικός αναλυτής της Βενεζουέλας Χοσέ Γκαρσία. «Γιατί είναι το πιο ιδεολογικό, βίαιο και απρόβλεπτο στοιχείο του καθεστώτος».

Ο ΟΗΕ έχει διαπιστώσει ότι τόσο η πολιτική υπηρεσία πληροφοριών SEBIN όσο και η στρατιωτική DGCIM έχουν διαπράξει εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας στο πλαίσιο κρατικού σχεδίου καταστολής της διαφωνίας.

Έντεκα πρώην κρατούμενοι – μεταξύ των οποίων και άτομα που είχαν υπηρετήσει στις δυνάμεις ασφαλείας – περιέγραψαν στο Reuters ηλεκτροσόκ, εικονικούς πνιγμούς και σεξουαλική κακοποίηση σε μυστικές εγκαταστάσεις της DGCIM, σε συνεντεύξεις που παραχώρησαν πριν από τη σύλληψη του Μαδούρο.

«Θέλουν να νιώθεις σαν κατσαρίδα σε κλουβί με ελέφαντες, ότι αυτοί είναι μεγαλύτεροι», δήλωσε πρώην πράκτορας της DGCIM, ο οποίος συνελήφθη και κατηγορήθηκε για προδοσία το 2020, αφού ήρθε σε επαφή με στρατιωτικούς αντιφρονούντες.

Τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες προχώρησαν στη μεγαλύτερη στρατιωτική ενίσχυση στη Λατινική Αμερική εδώ και δεκαετίες, ο Καμπέγιο εμφανίστηκε σε ζωντανή μετάδοση δίνοντας εντολή στη DGCIM να «συλλάβει τους τρομοκράτες» και προειδοποιώντας ότι «όποιος παρεκτραπεί, θα το μάθουμε».

Επανέλαβε τη ρητορική αυτή σε εμφάνισή του στη δημόσια τηλεόραση το Σάββατο, φορώντας αλεξίσφαιρο γιλέκο και κράνος, πλαισιωμένος από βαριά οπλισμένους φρουρούς.

Ο Καμπέγιο έχει επίσης συνδεθεί στενά με φιλοκυβερνητικές πολιτοφυλακές, κυρίως με ομάδες ενόπλων πολιτών που κινούνται με μοτοσικλέτες και είναι γνωστές ως colectivos.

Οι στρατηγοί ελέγχουν κρίσιμους τομείς

Ο Καμπέγιο, πρώην αξιωματικός και βασικό στέλεχος του σοσιαλιστικού κόμματος, ασκεί επιρροή σε σημαντικό τμήμα των ενόπλων δυνάμεων, παρότι ο στρατός της Βενεζουέλας διοικείται επισήμως από τον υπουργό Άμυνας Παντρίνο εδώ και περισσότερα από δέκα χρόνια.

Η Βενεζουέλα διαθέτει έως και 2.000 στρατηγούς και ναυάρχους, περισσότερους από το διπλάσιο αριθμό σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ανώτατοι και απόστρατοι αξιωματικοί ελέγχουν τη διανομή τροφίμων, τις πρώτες ύλες και την κρατική πετρελαϊκή εταιρεία PDVSA, ενώ δεκάδες στρατηγοί συμμετέχουν στα διοικητικά συμβούλια ιδιωτικών επιχειρήσεων.

Πέρα από τα συμβόλαια, στρατιωτικοί αξιωματούχοι αποκομίζουν κέρδη και από παράνομες δραστηριότητες, σύμφωνα με αυτομόλους και νυν και πρώην Αμερικανούς ερευνητές.

Έγγραφα συμβούλου ασφαλείας της αντιπολίτευσης, τα οποία κοινοποιήθηκαν στον αμερικανικό στρατό και είδε το Reuters, αναφέρουν ότι διοικητές προσκείμενοι στον Καμπέγιο και τον Παντρίνο έχουν τοποθετηθεί σε καίριες ταξιαρχίες κατά μήκος των συνόρων της Βενεζουέλας και σε βιομηχανικά κέντρα.

Οι ταξιαρχίες αυτές, αν και τακτικά κρίσιμες, βρίσκονται και σε βασικές διαδρομές λαθρεμπορίου.

«Υπάρχουν περίπου 20 έως 50 αξιωματικοί στον στρατό της Βενεζουέλας που πρέπει να απομακρυνθούν – ίσως και περισσότεροι – για να φύγει πλήρως αυτό το καθεστώς», δήλωσε δικηγόρος που έχει εκπροσωπήσει μέλος της ανώτατης ηγεσίας της χώρας.

Κάποιοι ενδέχεται να εξετάζουν το ενδεχόμενο αποστασίας. Ο δικηγόρος ανέφερε ότι περίπου δώδεκα πρώην αξιωματούχοι και εν ενεργεία στρατηγοί επικοινώνησαν μετά τη σύλληψη του Μαδούρο, ελπίζοντας να συνάψουν συμφωνία με τις ΗΠΑ, προσφέροντας πληροφορίες με αντάλλαγμα ασφαλή διέλευση και νομική ασυλία.

Ωστόσο, όσοι βρίσκονται κοντά στον Καμπέγιο ανέφεραν ότι προς το παρόν δεν ενδιαφέρεται να διαπραγματευτεί, σύμφωνα με τον ίδιο δικηγόρο.