NYT: Iράν και Ομάν βρίσκονται κοντά σε συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ

Σε προχωρημένο στάδιο φαίνεται πως βρίσκονται οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και Ομάν για την αποκατάσταση της εμπορικής ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times.

Εφόσον υπάρξει συμφωνία, θα ανοίξει ξανά ένας από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη, αν και παραμένουν σοβαρές διαφωνίες για το ποιος θα έχει τον έλεγχο της διέλευσης.

Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι εξετάζεται η δημιουργία δύο διαφορετικών διαδρόμων ναυσιπλοΐας. Τα πλοία που εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο θα κινούνται μέσω διαδρομής κοντά στις ιρανικές ακτές, ενώ όσα εξέρχονται θα χρησιμοποιούν θαλάσσιο πέρασμα πλησιέστερα στις ακτές του Ομάν.

Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι δεν θα επιβληθούν διόδια, αλλά ένα «τέλος υπηρεσιών», το οποίο –όπως αναφέρει– θα καλύπτει τις δαπάνες ασφάλειας, περιβαλλοντικής προστασίας και λειτουργίας του συστήματος. Τα σχετικά έσοδα προβλέπεται να μοιράζονται ισόποσα μεταξύ Ιράν και Ομάν.

Από αμερικανικής πλευράς, ωστόσο, η εκδοχή αυτή αμφισβητείται. Αξιωματούχος που συμμετέχει στις συνομιλίες υποστηρίζει ότι δεν προβλέπεται καμία μορφή άδειας ή οικονομικής επιβάρυνσης από το Ιράν για τη διέλευση των πλοίων.

Ιρανοί αξιωματούχοι ξεκαθαρίζουν ότι η επαναλειτουργία των Στενών δεν πρόκειται να προχωρήσει εάν προηγουμένως οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών στον Περσικό Κόλπο.

Παράλληλα, η Τεχεράνη ζητά την πλήρη επαναφορά του πλαισίου συνεργασίας που προβλέπεται στο Μνημόνιο Κατανόησης της Ισλαμαμπάντ, ενώ στην Ουάσιγκτον εξετάζεται το ενδεχόμενο περιορισμένων εξαιρέσεων από τις κυρώσεις, ώστε να επιτραπεί εκ νέου η νόμιμη εξαγωγή ιρανικού πετρελαίου.

Πέρα από το άνοιγμα της ναυσιπλοΐας, το βασικό σημείο τριβής παραμένει ο έλεγχος της περιοχής.

Σύμφωνα με τους New York Times, η ιρανική ηγεσία θεωρεί ότι η συμφωνία μπορεί να κατοχυρώσει θεσμικά έναν ενισχυμένο ρόλο της χώρας στη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ, αποκτώντας στρατηγικό πλεονέκτημα που μέχρι σήμερα δεν είχε αξιοποιήσει.

Η προοπτική αυτή προκαλεί έντονες αντιδράσεις στην Ουάσιγκτον. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι η διεθνής ναυσιπλοΐα πρέπει να παραμείνει ελεύθερη και ανεμπόδιστη, προειδοποιώντας ότι οποιοδήποτε μοντέλο επιτρέπει σε ένα κράτος να ελέγχει διεθνή θαλάσσια οδό και να επιβάλλει οικονομικούς όρους δημιουργεί επικίνδυνο προηγούμενο για το παγκόσμιο εμπόριο.

Το δημοσίευμα αναφέρει ακόμα ότι η προοπτική επανέναρξης των διαπραγματεύσεων ήταν ένας από τους λόγους που ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανέβαλε πρόσφατα νέα στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν.

Η υπό διαμόρφωση συμφωνία προβλέπει περίοδο 60 ημερών για την οριστικοποίηση των όρων επαναλειτουργίας των Στενών, διάστημα κατά το οποίο αναμένεται να επανεκκινήσουν και οι συνομιλίες για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων βρίσκεται το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες ζητούν να μειωθεί ο βαθμός εμπλουτισμού του υλικού και στη συνέχεια να μεταφερθεί εκτός Ιράν για ειρηνική αξιοποίηση ή καταστροφή.

Παρά τη διπλωματική κινητικότητα, στο Πεντάγωνο αρκετοί αξιωματούχοι αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό τη συμφωνία, εκτιμώντας ότι ενδέχεται να προσφέρει υπερβολικά στρατηγικά οφέλη στην Τεχεράνη. Παράλληλα, επισημαίνουν ότι ακόμη και οι διαδρομές μέσω των χωρικών υδάτων του Ομάν εξακολουθούν να εγκυμονούν κινδύνους λόγω ναρκών και άλλων απειλών.

Αντίστοιχα, και στο εσωτερικό του Ιράν δεν λείπουν οι επιφυλάξεις, καθώς υπάρχουν φωνές που αμφισβητούν κατά πόσο μια συμφωνία θα αποτρέψει μελλοντικές αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Ο σύμβουλος του επικεφαλής της ιρανικής διαπραγματευτικής ομάδας, Μεχντί Μοχαμαντί, επιβεβαίωσε ότι οι συνομιλίες με το Ομάν βρίσκονται σε εξέλιξη, υπογραμμίζοντας ότι διεξάγονται ανεξάρτητα από τη σύγκρουση με τις ΗΠΑ.