Shay Gal: «Το ΝΑΤΟ πληρώνει την Τουρκία για να μην γίνει κάτι που είναι ήδη»

Σε μια εξαιρετικά αιχμηρή γεωστρατηγική αποδόμηση του ρόλου της Τουρκίας εντός της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας προχωρά ο Ισραηλινός αναλυτής Shay Gal θέτοντας ευθέως το ερώτημα εάν το ΝΑΤΟ οφείλει να συνεχίσει να ανέχεται την παρουσία της Άγκυρας στους κόλπους του.

Σύμφωνα με την ανάλυση, η Τουρκία λειτουργεί πλέον ως ένα κράτος «στρατηγικά εξωτερικό αλλά θεσμικά εσωτερικό»: οικοδομεί τη δική της αρχιτεκτονική ασφαλείας εκτός των ορίων της Συμμαχίας, διατηρώντας ταυτόχρονα πρόσβαση σε διαβαθμισμένες πληροφορίες, επιρροή και ισχύ αρνησικυρίας (veto) στις δυτικές αποφάσεις.

Οι συστηματικές παραβιάσεις της Συνθήκης της Ουάσιγκτον

Η συμπεριφορά της Άγκυρας δεν συνιστά απλώς πολιτική διαφοροποίηση, αλλά ευθεία καταστρατήγηση των θεμελιωδών αρχών του ΝΑΤΟ:

Απειλή πολέμου και κατοχή: Απειλεί ευθέως έναν Σύμμαχο με πόλεμο, ενώ διατηρεί στρατιωτικό έλεγχο σε τμήμα κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ρωσική διείσδυση & Ιράν: Έχει ενσωματώσει ρωσικά συστήματα στις αμυντικές και ενεργειακές της υποδομές, ενώ τουρκικοί δίαυλοι έχουν εξυπηρετήσει τα συμφέροντα της Τεχεράνης.

Ασύμβατες συμμαχίες: Διατηρεί δεσμεύσεις συλλογικής άμυνας με τη Σαουδική Αραβία και το πυρηνικό Πακιστάν, φλερτάροντας ανοιχτά με την πλήρη ένταξη στον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO).

Οι επιλογές αυτές προσκρούουν απευθείας στο Άρθρο 1 (απαγόρευση απειλής και χρήσης βίας), στο Άρθρο 3 (συλλογική ανθεκτικότητα) και στο Άρθρο 8 (απαγόρευση ασύμβατων εξωτερικών δεσμεύσεων). Όπως επισημαίνεται, η ουσιώδης παραβίαση των όρων ανοίγει τον δρόμο για αναστολή συμμετοχής ή αποβολή, καθώς η σιωπή της Συνθήκης ως προς την αποπομπή μέλους δεν ισοδυναμεί με ασυλία.

«Θεσμικά διόδια» και γεωγραφικός εκβιασμός

Η Τουρκία δεν έχει κανένα συμφέρον να αποχωρήσει οικειοθελώς από το ΝΑΤΟ, καθώς μια τέτοια κίνηση θα αποτελούσε υποβιβασμό. Το Άρθρο 5 περί συλλογικής άμυνας δεν λειτουργεί πλέον ως άγκυρα ασφαλείας, αλλά ως ανοιχτή πίστωση για μια εξωτερική πολιτική την οποία η Συμμαχία ούτε ελέγχει ούτε συνδιαμορφώνει.

Την ίδια στιγμή, τα Στενά αποτελούν απλή γεωγραφία και όχι συνεισφορά: η Άγκυρα έχει μετατρέψει την πρόσβαση σε πρόσοδο και την αρχή της ομοφωνίας σε ένα «θεσμικό ταμείο διοδίων».

Το «Πρωτόκολλο της Κωνσταντινούπολης»: Η ανάγκη εναλλακτικών

Η ανάλυση καταλήγει υπογραμμίζοντας ότι η Τουρκία συνιστά πλέον καθαρό στρατηγικό βάρος (net strategic liability). Η απάντηση στην υποτιθέμενη αναντικατάστατη θέση της είναι η δημιουργία εναλλακτικών αξόνων και υποδομών (redundancy):

Κανόνας μη αποκλειστικότητας: Καμία «τουρκική πύλη» δεν πρέπει να παραμείνει μοναδική.

Επιχειρησιακή αυτονομία: Το ΝΑΤΟ οφείλει να αποκτήσει τη δυνατότητα να μετακινεί δυνάμεις, να ανεφοδιάζει, να αποφασίζει και, αν παραστεί ανάγκη, να πολεμά χωρίς να εξαρτάται από τουρκική άδεια.

Το πραγματικό ερώτημα για τη Δύση δεν είναι πλέον πώς θα κρατήσει την Τουρκία στο ΝΑΤΟ, αλλά αν το ΝΑΤΟ πρέπει να διατηρήσει την Τουρκία στις τάξεις του.

NATO Is Paying Turkey Not to Become What It Already Is

👇 A Line of State statecraft note at @tovimacom.

Turkey is strategically external and institutionally internal: it builds security beyond NATO while retaining access, intelligence and blocking power within it.

It… pic.twitter.com/MdFX6AH6ek

— Shay Gal שי גל (@ShayGal84) September 4, 2026