«Τρίζει» η Ασία: Μαίνεται ακόμα ο πόλεμος Αφγανιστάν – Πακιστάν

Νέο, ισχυρό πλήγμα σηματοδοτεί την επικίνδυνη φάση στην οποία έχει μπει η σχέση ανάμεσα σε Αφγανιστάν και Πακιστάν.

Πιο αναλυτικά, το Ισλαμαμπάντ εξαπέλυσε αεροπορικό πλήγμα σε κέντρο απεξάρτησης στην αφγανική πρωτεύουσα, με την Καμπούλ να μιλά για τουλάχιστον 400 νεκρούς και περισσότερους από 200 τραυματίες, τον πιο αιματηρό βομβαρδισμό από την αρχή της κρίσης.

Από τον Φεβρουάριο, η πακιστανική Πολεμική Αεροπορία έχει χτυπήσει επανειλημμένα στόχους στην Καμπούλ, στην Κανταχάρ, προπύργιο του ανώτατου ηγέτη των Ταλιμπάν Χαϊμπατουλάχ Αχουντζάντα, και στην Πακτία, κατά μήκος των αμφισβητούμενων συνόρων.

Πακιστάν – Αφγανιστάν: Από «στρατηγικοί σύμμαχοι» σε ανοιχτά αντίπαλοι

Η κλιμάκωση έρχεται να επισφραγίσει μια ρήξη που χτιζόταν εδώ και μήνες, μέσα από επιθέσεις στα σύνορα και επαναλαμβανόμενες καταγγελίες του Πακιστάν ότι η κυβέρνηση των Ταλιμπάν δεν ελέγχει, ή δεν θέλει να ελέγξει, τους μαχητές της Tehreek-e-Taliban Pakistan (TTP).

Το Ισλαμαμπάντ κατηγορεί τη διοίκηση της Καμπούλ ότι επιτρέπει στους ενόπλους της ΤΤΡ να εκπαιδεύονται και να εξαπολύουν επιθέσεις σε πακιστανικό έδαφος, με αποκορύφωμα την επίθεση αυτοκτονίας σε δικαστήριο στο Ισλαμαμπάντ τον Νοέμβριο του 2025, όπου σκοτώθηκαν τουλάχιστον δώδεκα άνθρωποι. Επισήμως, οι Ταλιμπάν επιμένουν ότι δεν φιλοξενούν τρομοκρατικές οργανώσεις, ωστόσο ακόμη και Αφγανοί αξιωματούχοι παραδέχονται κατ’ ιδίαν την παρουσία στελεχών της ΤΤΡ στη χώρα.

Η ειρωνεία είναι ότι Πακιστάν και αφγανικό καθεστώς των Ταλιμπάν δεν ήταν πάντα εχθροί. Στη δεκαετία του 1990, το πακιστανικό βαθύ κράτος συνέβαλε ενεργά στη δημιουργία και την ενίσχυση των Ταλιμπάν, ενώ κατά την περίοδο της αμερικανικής κατοχής πολλοί ηγέτες του κινήματος κρύβονταν σε πακιστανικό έδαφος, με τις ΗΠΑ να πιέζουν επί χρόνια το Ισλαμαμπάντ να «κλείσει τις φωλιές» τους.

Χαρακτηριστική ήταν η προειδοποίηση της Χίλαρι Κλίντον το 2011: «Δεν μπορείς να κρατάς φίδια στην αυλή σου και να περιμένεις ότι θα δαγκώνουν μόνο τους γείτονες». Όταν οι Ταλιμπάν επέστρεψαν στην εξουσία το 2021, το Πακιστάν αρχικά χαιρέτισε την αλλαγή, πιστεύοντας ότι θα αποκτούσε έναν πειθαρχημένο και φιλικό γείτονα∙ αντ’ αυτού, η εκτίναξη των επιθέσεων της ΤΤΡ βύθισε τη σχέση σε βαθιά κρίση.

Πακιστάν – Αφγανιστάν: Η σύγκρουση για την ΤΤΡ και οι περιφερειακοί κίνδυνοι

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο στην τρέχουσα κλιμάκωση είναι ότι, σε αντίθεση με προηγούμενους γύρους βίας, το Πακιστάν δεν στοχεύει πλέον μόνο θέσεις ενόπλων, αλλά χτυπά ευθέως την κρατική υποδομή του αφγανικού καθεστώτος. Αποθήκες πυρομαχικών στην Καμπούλ και την Κανταχάρ έχουν καταστραφεί, όπως επιβεβαιώνουν δορυφορικές εικόνες, ενώ οι πακιστανικές αρχές μιλούν για εκατοντάδες νεκρούς στο εσωτερικό του Αφγανιστάν, χωρίς να ξεκαθαρίζουν πόσοι είναι άμαχοι, μαχητές της ΤΤΡ ή στελέχη των αφγανικών δυνάμεων ασφαλείας.

Η Καμπούλ από την πλευρά της κάνει λόγο για δεκάδες νεκρούς Πακιστανούς στρατιώτες σε αντεπιθέσεις στα σύνορα, με τις δύο πλευρές να δίνουν διαμετρικά αντίθετες εκδοχές για τον ανθρώπινο απολογισμό, σύμφωνα με τους New York Times.

Στο βάθος διακρίνεται ο κίνδυνος μετατροπής της κρίσης Αφγανιστάν – Πακιστάν σε έναν ακόμα ανοιχτό περιφερειακό πόλεμο, πάνω σε ένα ήδη εύφλεκτο γεωπολιτικό σκηνικό από τον Περσικό Κόλπο μέχρι την Κίνα. Η αστάθεια σε μια πυρηνική δύναμη όπως το Πακιστάν, σε συνδυασμό με ένα απομονωμένο, διεθνώς μη αναγνωρισμένο καθεστώς στην Καμπούλ, αυξάνει τις ανησυχίες για «εισαγωγή» τζιχαντιστών στις γειτονικές χώρες, αλλά και για νέα προσφυγικά κύματα προς την Κεντρική και Νότια Ασία.

Την ώρα που η Ουάσιγκτον επιθυμεί να κρατήσει αποστάσεις από την αφγανική «κληρονομιά» και επικεντρώνεται στον πόλεμο στον Κόλπο και την αντιπαράθεση με το Ιράν, η κλιμάκωση μεταξύ Ισλαμαμπάντ και Ταλιμπάν απειλεί να ανατρέψει τις εύθραυστες ισορροπίες σε ολόκληρη την Ασία.