Όποιος πίστεψε ότι με την πρόσφατη απόφαση του Αρείου Πάγου έκλεισε οριστικά το θέμα του τρόπου υπολογισμού των τόκων στα «κόκκινα» δάνεια, προφανώς βιάστηκε. Στην πραγματικότητα, η απόφαση φαίνεται ότι ανοίγει νέο κύκλο αμφισβητήσεων και δικαστικών διενέξεων, αντί να τις κλείσει. Ακόμα και μεταξύ νομικών, τραπεζιτών και εκπροσώπων των δανειοληπτών υπάρχει έντονη διχογνωμία για το τι ακριβώς λέει και τι δεν λέει η ετυμηγορία. Ορισμένοι τη χαρακτηρίζουν «απολύτως σαφή» ως προς τον τρόπο υπολογισμού του μηνιαίου τόκου, ενώ άλλοι επιμένουν ότι το ζήτημα παραμένει ασαφές και θα χρειαστούν νέες δικαστικές αποφάσεις για να αποκρυσταλλωθεί πλήρως το νόημά της. Αυτή ακριβώς η αμφισημία ανοίγει την πόρτα στο «δεύτερο επεισόδιο». Εάν τελικά επικρατήσει η άποψη ότι υπάρχουν περιθώρια διεκδικήσεων, αναμένεται να ξεσπάσει νέο κύμα αγωγών από δανειολήπτες που θα ζητούν αναδρομικές επιστροφές τόκων ή αποζημιώσεις. Το πρόβλημα μετακινείται έτσι από τις τράπεζες στις δικαστικές αίθουσες, με απρόβλεπτες συνέπειες για όλες τις πλευρές. Οι μόνοι που μπορούν ήδη να χαμογελούν είναι οι δικηγόροι. Προμηνύεται ένας ακόμα μακρύς και επικερδής κύκλος προσφυγών, αιτήσεων και εφέσεων. Για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά όμως η κατάσταση είναι πολύ πιο σκληρή. Για να διεκδικήσουν ό,τι θεωρούν ότι τους ανήκει, θα πρέπει να βάλουν ξανά το χέρι στην τσέπη – να πληρώσουν δικηγόρους, παράβολα, δικαστικά έξοδα – σε μια στιγμή που η οικονομική τους αντοχή έχει προ πολλού εξαντληθεί. Πολλοί θα αναγκαστούν να επιλέξουν αν θα συνεχίσουν να πληρώνουν τις δόσεις τους ή αν θα ρισκάρουν νέα έξοδα για μια υπόθεση που μπορεί να κρατήσει χρόνια. Η απόφαση του Αρείου Πάγου δεν έφερε, λοιπόν, την πολυπόθητη λύση. Αντίθετα, άνοιξε έναν νέο γύρο αβεβαιότητας, ο οποίος ενδέχεται να αποδειχθεί ακόμα πιο επίπονος και δαπανηρός για τους δανειολήπτες που ήδη παλεύουν να επιβιώσουν.  

Ο πρόεδρος της Βουλής, Νικήτας Κακλαμάνης, έχει ζητήσει να ολοκληρωθεί η διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης – στο σκέλος που αφορά την παρούσα Βουλή – μέχρι το τέλος Ιουλίου. Το αίτημα δεν έχει διατυπωθεί ακόμα επίσημα, αλλά σύμφωνα με πληροφορίες, προς τα εκεί κατευθύνεται η διαδικασία. Η πρόταση κρίνεται λογική και ρεαλιστική. Σύμφωνα με το Σύνταγμα, η σημερινή Βουλή δεν καλείται να διαμορφώσει το περιεχόμενο των αναθεωρητέων διατάξεων, αλλά μόνο να επιλέξει ποια άρθρα θα τεθούν σε αναθεώρηση. Το πραγματικό «ψήσιμο» του κειμένου θα γίνει από την επόμενη Βουλή, η οποία θα χρειαστεί αυξημένες πλειοψηφίες. Με το ΠΑΣΟΚ και τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης να δηλώνουν ξεκάθαρα ότι δεν επιθυμούν να εμπλακούν ουσιαστικά στη συζήτηση δεν υπάρχει κανένας λόγος για χρονοτριβή. Μια μακρά, επίπονη και άσκοπη συζήτηση στην παρούσα Βουλή θα ήταν απλώς απώλεια χρόνου.Με αυτό το σκεπτικό, ο Κακλαμάνης φέρεται να πιέζει για γρήγορη ολοκλήρωση της πρώτης φάσης, ώστε να κλείσει το θέμα πριν από το καλοκαίρι και να μην κουράσει περαιτέρω μια Βουλή που ήδη γνωρίζει ότι η τελική λέξη θα ειπωθεί μετά τις επόμενες εκλογές. Η κίνηση αυτή δείχνει μια πιο ρεαλιστική και πρακτική προσέγγιση στη διαδικασία: αναγνώριση της έλλειψης πολιτικής συναίνεσης στην παρούσα Βουλή και αποφυγή μιας θεατρικής παράστασης που δεν οδηγεί πουθενά. Αν επιβεβαιωθεί, η Επιτροπή Αναθεώρησης θα έχει σύντομη θητεία, θα καταλήξει γρήγορα στα άρθρα που προτείνει η ΝΔ και η υπόθεση θα περάσει στην επόμενη Βουλή για το ουσιαστικό της μέρος.  

Την ώρα που η κυβέρνηση παρουσίαζε τη μεταφορά των Πολεοδομιών από τους Δήμους στην Κεντρική Διοίκηση (και συγκεκριμένα στο Υπουργείο Περιβάλλοντος /Κτηματολόγιο) ως τη μεγάλη «τομή» που θα ξεριζώσει τη διαφθορά, αποκαλύφθηκε ένα οργανωμένο κύκλωμα ακριβώς στον χώρο που υποτίθεται θα «καθαριζόταν». Η υπόθεση συμπαρέσυρε ακόμα και τον Γενικό Γραμματέα Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ, Θύμιο Μπακογιάννη, ο οποίος υπέβαλε την παραίτησή του (δεκτή από τον υπουργό Σταύρο Παπασταύρου). Αν και ο ίδιος επικαλέστηκε «προσωπικούς λόγους», είναι κοινό μυστικό ότι η παραίτηση συνδέεται άμεσα με την εμπλοκή του κουνιάδου του στο πλαίσιο του κυκλώματος που εξαρθρώθηκε από τους Αδιάφθορους της ΕΛ.ΑΣ. Το κύκλωμα λειτουργούσε με κλασικό τρόπο: χρηματισμοί, «διευκολύνσεις» σε οικοδομικές άδειες, μειώσεις προστίμων και παράτυπες εξυπηρετήσεις σε πολεοδομίες της Αττικής. Και όλα αυτά ενώ η κυβέρνηση διαφήμιζε τη συγκέντρωση των αρμοδιοτήτων ως τη σωτήρια λύση που θα έβαζε τέλος στις «εστίες διαφθοράς» στους Δήμους. Ο χειρισμός του Υπουργείου αποδεικνύεται μέγα επικοινωνιακό και πολιτικό λάθος. Ο υπουργός Σταύρος Παπασταύρου φαίνεται να μην είχε πάρει καν χαμπάρι τι συνέβαινε στο σπίτι του – ή τουλάχιστον έτσι παρουσιάζεται. Ο δε Θύμιος Μπακογιάννης, ανεξαρτήτως του βαθμού εμπλοκής των στενών του προσώπων (αυτό θα το κρίνει η Δικαιοσύνη), ήταν ήδη γνωστό «βαρίδι» για το Υπουργείο. Το ερώτημα που μένει να απαντηθεί είναι απλό και σκληρό: Πώς είναι δυνατόν μια «μεγάλη μεταρρύθμιση κατά της διαφθοράς» να συνοδεύεται από την αποκάλυψη κυκλώματος ακριβώς στο επίπεδο όπου συγκεντρώνονται οι αρμοδιότητες; Πώς γίνεται η κυβέρνηση να πουλάει «κάθαρση» και λίγες μέρες μετά να παραιτείται ο Γενικός Γραμματέας του υπουργείου που θα αναλάμβανε τον έλεγχο; Η υπόθεση δεν είναι απλώς ένα ακόμα σκάνδαλο. Είναι η απόδειξη ότι η διαφθορά δεν έχει ούτε «δεξιά» ούτε «αριστερά» ούτε «τοπική» ούτε «κεντρική». Έχει μόνο ευκαιρίες. Και όταν συγκεντρώνεις εξουσία χωρίς πραγματικούς μηχανισμούς ελέγχου και διαφάνειας, οι ευκαιρίες απλώς μεγαλώνουν. Η μεταφορά των Πολεοδομιών παρουσιάστηκε ως πανάκεια. Αποδείχθηκε ότι ήταν ακόμα ένα επικοινωνιακό τρικ που έσκασε στα χέρια αυτών που το προωθούσαν.  

Ο Κώστας Κυρανάκης αναλαμβάνει ένα από τα πιο δύσκολα και κρίσιμα έργα εντός της Νέας Δημοκρατίας ως Γραμματέας: Να στήσει ανάχωμα έναντι του Αντώνη Σαμαρά, προσελκύοντας πρώην βουλευτές, πολιτευτές και στελέχη από τη μασίφ δεξιά πτέρυγα του κόμματος. Τουλάχιστον έτσι θέλει να το φαντάζεται ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Το αν θα γίνει αυτό εννοείται πως είναι «άλλου παπά ευαγγέλιο». Ο πρώην πρωθυπουργός έχει προχωρήσει σε εντατικές βολιδοσκοπήσεις σε όλο το φάσμα της παραδοσιακής, σκληρής Δεξιάς. Σύμφωνα με πληροφορίες, έχει ήδη «βρει θησαυρό» – δηλαδή αρκετά πρόσωπα με αναγνωρισιμότητα και ερείσματα που μπορούν να στελεχώσουν τα ψηφοδέλτια του υπό δημιουργία νέου κόμματος, όποτε αυτό ανακοινωθεί επίσημα. Ο Κυρανάκης, ως ένας από τους πιο χαρακτηριστικούς εκπροσώπους της δεξιάς πτέρυγας της ΝΔ και με ρόλο-κλειδί στο κόμμα καλείται να κρατήσει ενωμένη την παράταξη και να πείσει αυτούς τους στενούς ψηφοφόρους και στελέχη ότι η παραμονή στη ΝΔ είναι η σωστή επιλογή. Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι κατά πόσο αυτοί είναι διατεθειμένοι να τον ακούσουν. Ο Σαμαράς, έχει ξεκαθαρίσει ότι κινείται προς τη δημιουργία νέου πολιτικού φορέα, με στόχο να ενώσει τον κατακερματισμένο χώρο δεξιότερα της ΝΔ και να λειτουργήσει ως ρυθμιστής σε ενδεχόμενες μετεκλογικές ισορροπίες. Οι επαφές του με στελέχη που νιώθουν αποξενωμένα από την «κεντροδεξιά στροφή» Μητσοτάκη είναι συνεχείς και στοχευμένες. Το δίλημμα για τη ΝΔ είναι σαφές: αν δεν καταφέρει να συγκρατήσει αυτό το κομμάτι της βάσης και των στελεχών της, κινδυνεύει με απώλεια κρίσιμων ποσοστών σε μια περίοδο που η παράταξη ήδη αντιμετωπίζει πιέσεις από πολλαπλές πλευρές. Ο Κυρανάκης καλείται να παίξει τον ρόλο του «πυροσβέστη» – και του «μαγνήτη» ταυτόχρονα – σε ένα δύσκολο εσωκομματικό περιβάλλον. Οι σκληροί δεξιοί ψηφοφόροι δεν μετακινούνται εύκολα. Και ο Αντώνης Σαμαράς, με την πολιτική του διαδρομή και το κύρος του, παραμένει ισχυρός πόλος έλξης για όσους θεωρούν ότι η σημερινή ΝΔ έχει «μεταλλαχθεί».  

Δεν είναι υπερβολή. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν υπάρχει πια ως αυτόνομο πολιτικό κόμμα. Έχει μετατραπεί σε έναν προθάλαμο του Αλέξη Τσίπρα. Η απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής το Σάββατο ήταν η επίσημη επιβεβαίωση αυτής της πραγματικότητας. Χωρίς πραγματική καταμέτρηση, χωρίς διαφάνεια, με την κλασική μέθοδο «παλιά μου τέχνη κόσκινο», εγκρίθηκε η εισήγηση Φάμελλου που μετατρέπει τον ΣΥΡΙΖΑ σε οργανισμό αναμονής. Ένα κόμμα σε αναμονή, που περιμένει να αποφασίσει ο Τσίπρας ποιους θα «ξεπαγώσει» και ποιους θα καλέσει στην ΕΛΑΣ. Το πραγματικό ζήτημα: Οι «ανεπιθύμητοι» Πίσω από τις γενικόλογες ανακοινώσεις περί «συντροφικής προσέγγισης» κρύβεται μια σκληρή πραγματικότητα: Ο Αλέξης Τσίπρας δεν θέλει σε καμία περίπτωση τους Νίκο Παππά, Παύλο Πολάκη και Ρένα Δούρου στο νέο του σχήμα. Ιδιαίτερα για τη Ρένα Δούρου, οι πληροφορίες είναι σαφείς: Ο Τσίπρας δεν θέλει ούτε να την βλέπει. Το ίδιο ισχύει και για τους άλλους δύο, που θεωρούνται «βαρίδια» από το επιτελείο της ΕΛΑΣ. Δεν είναι τυχαίο ότι ούτε τηλέφωνο δεν έχει πέσει. Αυτό που συνέβη το Σάββατο είναι ιστορικό: Ένα κόμμα που κυβέρνησε τη χώρα για σχεδόν πέντε χρόνια αποφάσισε ουσιαστικά να μπει σε αναστολή λειτουργίας μέχρι να αποφασίσει ο αρχηγός του άλλου κόμματος (της ΕΛΑΣ) ποιους από τους παλιούς συντρόφους του θα πάρει μαζί του. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ έπαψε να είναι κανονικό πολιτικό κόμμα. Έγινε μια δεξαμενή στελεχών σε αναμονή. Ένα μεταβατικό στάδιο. Και το πιο εντυπωσιακό; Όσοι τολμούν να το πουν αυτό δημοσίως κατηγορούνται για «διασπαστικές ενέργειες». Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα υπάρξει συνεργασία ΣΥΡΙΖΑ-ΕΛΑΣ. Το ερώτημα είναι ποιους θα πάρει μαζί του ο Τσίπρας και ποιους θα αφήσει πίσω.  

Ένα ζήτημα που απασχολεί ολοένα και περισσότερο στελέχη και ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ είναι η εικόνα του Νίκου Ανδρουλάκη ως υποψήφιου πρωθυπουργού. Και οι δημοσκοπήσεις το επιβεβαιώνουν με τρόπο αρκετά σαφή. Στις περισσότερες μετρήσεις, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ εμφανίζεται σημαντικά πιο κάτω από τον Αλέξη Τσίπρα στην καταλληλότητα για πρωθυπουργός, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις κινείται στα ίδια – ή και χαμηλότερα – ποσοστά με τη Μαρία Καρυστιανού. Ειδικά στην τελευταία δημοσκόπηση της Marc, μόνο ένας στους τέσσερις ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ τον θεωρεί καταλληλότερο για τη θέση του πρωθυπουργού. Δεν είναι μόνο ο Δούκας Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στον Χάρη Δούκα, όπως πολλοί βιάστηκαν να πουν. Σύμφωνα με πληροφορίες, αρκετά στελέχη του κόμματος – και όχι μόνο από την πλευρά του Δημάρχου Αθηναίων – έχουν επισημάνει εσωτερικά αυτή την αδυναμία. Το παρατηρούν, το συζητούν και αναρωτιούνται πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί, είτε άμεσα είτε μεσοπρόθεσμα. Δημόσια, η μόνη που το έχει θέσει ανοιχτά μέχρι στιγμής είναι η Άννα Διαμαντοπούλου, σε τηλεοπτική της εμφάνιση. Οι υπόλοιποι προτιμούν να το συζητούν «εντός των τειχών», αλλά η συζήτηση έχει ξεκινήσει. Το κεντρικό πρόβλημα Το ΠΑΣΟΚ αντιμετωπίζει ένα κλασικό πρόβλημα αρχηγικής εικόνας: Ο Νίκος Ανδρουλάκης μπορεί να είναι αποδεκτός ως πρόεδρος κόμματος, αλλά η εικόνα του ως δυναμικού, πειστικού και νικηφόρου υποψήφιου πρωθυπουργού δεν έχει παγιωθεί στο ευρύτερο εκλογικό σώμα. Αυτό γίνεται ακόμα πιο εμφανές όταν συγκρίνεται με τον Τσίπρα, ο οποίος, παρότι πολωτικός, διατηρεί ισχυρή αναγνωρισιμότητα και «πρωθυπουργική» εικόνα σε μεγάλο μέρος του προοδευτικού χώρου. Τι σημαίνει αυτό πρακτικά Αυτή η αδυναμία περιορίζει σημαντικά τις στρατηγικές επιλογές του ΠΑΣΟΚ. Δυσκολεύει: Την αυτόνομη διεκδίκηση της πρωτιάς Την αποτελεσματική διαπραγμάτευση σε περίπτωση μετεκλογικών συνεργασιών Την προσέλκυση ψηφοφόρων από άλλους χώρους Το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Αν δεν αντιμετωπίσει το ζήτημα της ηγετικής του εικόνας, κινδυνεύει να παραμείνει «κόμμα διαμαρτυρίας» ή «κόμμα συμπλήρωμα», αντί να διεκδικήσει ρόλο πρωταγωνιστή στο προοδευτικό κέντρο. Το ερώτημα που πλέον τίθεται εσωτερικά, έστω και ψιθυριστά, είναι σαφές: Μπορεί ο Νίκος Ανδρουλάκης να ανατρέψει αυτή την εικόνα μέχρι τις εκλογές, ή το κόμμα πρέπει να σκεφτεί διαφορετικά σενάρια για το μέλλον;