Πότε «μπλοκάρει» η κατάσχεση της μοναδικής κατοικίας

Απόφαση «σταθμός» για τους οφειλέτες του Δημοσίου αποτελεί η κρίση του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ), σύμφωνα με την οποία η κατάσχεση της μοναδικής κατοικίας μπορεί να αμφισβητηθεί δικαστικά, εάν οι αρμόδιες υπηρεσίες δεν έχουν προηγουμένως ερευνήσει αν υπάρχουν άλλα περιουσιακά στοιχεία που μπορούν να καλύψουν την οφειλή.

Η απόφαση θέτει συγκεκριμένες απαιτήσεις για τη διαδικασία αναγκαστικής είσπραξης χρεών προς το Δημόσιο, καθώς προβλέπει ότι πριν από την κατάσχεση της κατοικίας όπου διαμένει ο οφειλέτης και η οικογένειά του πρέπει να εξετάζονται άλλες πρόσφορες δυνατότητες είσπραξης.

Μάλιστα, η αδυναμία αξιοποίησης εναλλακτικών περιουσιακών στοιχείων πρέπει να τεκμηριώνεται από την αρμόδια υπηρεσία.

Η ύπαρξη μιας οφειλής προς την Εφορία δεν αρκεί από μόνη της για να δικαιολογήσει την επιλογή της μοναδικής κατοικίας, χωρίς να έχει προηγηθεί ο απαιτούμενος έλεγχος.

Πότε μπορεί να ακυρωθεί ο πλειστηριασμός

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η συγκεκριμένη παράλειψη μπορεί, υπό τις προϋποθέσεις της απόφασης, να προβληθεί δικαστικά ακόμη και στο στάδιο κατά το οποίο ο οφειλέτης προσβάλλει το πρόγραμμα πλειστηριασμού.

Εάν το δικαστήριο κάνει δεκτή την ανακοπή για τον συγκεκριμένο λόγο, το πρόγραμμα πλειστηριασμού ακυρώνεται, ενώ επηρεάζεται αντίστοιχα και η ισχύς της προηγούμενης έκθεσης κατάσχεσης.

Έτσι, ο οφειλέτης μπορεί να επικαλεστεί ότι το Δημόσιο δεν εξέτασε προηγουμένως αν υπήρχαν άλλες δυνατότητες για την είσπραξη των χρημάτων, εφόσον βεβαίως πληρούνται οι σχετικές δικονομικές προϋποθέσεις και η παράλειψη αποδεικνύεται.

Ο έλεγχος της υπόλοιπης περιουσίας

Για παράδειγμα, εάν ένας φορολογούμενος χρωστά 20.000 ευρώ και, εκτός από το σπίτι όπου κατοικεί, διαθέτει ένα οικόπεδο, η αρμόδια υπηρεσία οφείλει να εξετάσει αν το συγκεκριμένο ακίνητο μπορεί να αξιοποιηθεί για την κάλυψη της οφειλής.

Εάν το οικόπεδο δεν αποτελεί πρόσφορη εναλλακτική λύση, αυτό πρέπει να αιτιολογείται. Αντίθετα, όταν δεν υπάρχει άλλη δυνατότητα είσπραξης και πληρούνται οι υπόλοιπες νόμιμες προϋποθέσεις, η κατάσχεση της κατοικίας δεν αποκλείεται αυτομάτως.

Το σκεπτικό της απόφασης συνδέεται με την αρχή της αναλογικότητας και την προστασία της κατοικίας, καθώς η απώλεια του σπιτιού μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην προσωπική και οικογενειακή ζωή του οφειλέτη.

Ωστόσο, η απόφαση δεν θεσπίζει γενική απαγόρευση κατάσχεσης της μοναδικής κατοικίας για χρέη προς την Εφορία. Η νομιμότητα της διαδικασίας κρίνεται με βάση τις περιστάσεις κάθε υπόθεσης, τα διαθέσιμα περιουσιακά στοιχεία και την τήρηση των νόμιμων προϋποθέσεων.

Η κρίση αφορά την αναγκαστική είσπραξη οφειλών προς το Δημόσιο. Για χρέη προς τράπεζες ή εταιρείες διαχείρισης δανείων ισχύει διαφορετικό νομικό πλαίσιο, το οποίο απαιτεί ξεχωριστή εξέταση.