Ο μοναδικός μετεωρίτης που έπεσε ποτέ στην Ελλάδα – Πότε και που ακριβώς χτύπησε;

Ο μοναδικός επιβεβαιωμένος μέχρι σήμερα μετεωρίτης που έχει πέσει σε ελληνικό έδαφος ονομάζεται «SERES», ακριβώς γιατί προσέκρουσε στην περιοχή των Σερρών.

Η ηλικία του υπολογίζεται στα 4,56 δισεκατομμύρια χρόνια, γεγονός που τον καθιστά σχεδόν συνομήλικο με τον πλανήτη μας, τη Γη. Στην ουσία πρόκειται για ένα απομεινάρι από τα πρώτα στάδια σχηματισμού του ηλιακού συστήματος, το οποίο περιπλανήθηκε για ένα ασύλληπτο για τον ανθρώπινο νου χρονικό διάστημα, πριν καταλήξει στη Γη τον Ιούνιο του 1818.

Η πτώση του έγινε αντιληπτή από δύο Γερμανούς, οι οποίοι είδαν τη φωτεινή λάμψη του καθώς εισερχόταν στην ατμόσφαιρα και ξεκίνησαν να το αναζητούν. Τελικά, περίπου δύο ημέρες αργότερα, το εντόπισαν σε ένα χωράφι, όπου –σύμφωνα με τις μαρτυρίες τους– εξακολουθούσε να καπνίζει.

Στην πραγματικότητα δεν επρόκειτο για ένα ενιαίο κομμάτι, αλλά για τέσσερα θραύσματα. Το μεγαλύτερο ζύγιζε 4,6 κιλά, το επόμενο 1,3 κιλά, ενώ εντοπίστηκαν ακόμη δύο μικρότερα, βάρους 150 και 52 γραμμαρίων αντίστοιχα. Εκείνη την περίοδο η Βόρεια Ελλάδα βρισκόταν υπό οθωμανική κυριαρχία, με αποτέλεσμα οι Γερμανοί να παρουσιάσουν τα ευρήματά τους στον τοπικό πασά, ο οποίος όμως δεν αντιλήφθηκε τη σημασία τους.

Έτσι, τα δώρισε στον προσωπικό του γιατρό, επίσης Γερμανό, και εκείνος στη συνέχεια τα παρέδωσε στον Αυστριακό καθηγητή Χημείας Αντρέας Σέρερ. Ο τελευταίος αναγνώρισε την αξία τους και φρόντισε να καταλήξουν στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Βιέννης, όπου εκτίθενται μέχρι και σήμερα.

Το συγκεκριμένο μουσείο, μαζί με το Smithsonian Institution, διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες συλλογές παγκοσμίως, φιλοξενώντας δείγματα από τους περίπου 67.000 καταγεγραμμένους μετεωρίτες. Χάρη στην εξαιρετική κατάστασή του, ο συγκεκριμένος μετεωρίτης –ο μοναδικός από την Ελλάδα– συγκαταλέγεται στους περίπου 1.100 που εκτίθενται μόνιμα (από σύνολο 10.000) στις προθήκες του Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Βιέννης.

Μάλιστα, το 2018 επέστρεψε για λίγες ημέρες στην… πατρίδα του, καθώς το μεγαλύτερο τμήμα του παρουσιάστηκε στην Ελλάδα, στο Μουσείο Ηρακλειδών, στο Θησείο.

Η πρωτοβουλία για την έκθεση αυτή ανήκε στον επίκουρο καθηγητή Ορυκτολογίας και Γεωλογίας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιωάννης Μπαζιώτης, έναν από τους λίγους επιστήμονες στη χώρα με εξειδίκευση στο συγκεκριμένο αντικείμενο.

Ο «Seres» αποτελεί τον μοναδικό μετεωρίτη που έχει βρεθεί μέχρι σήμερα σε ελληνικό έδαφος και καταγράφεται επίσημα ως ελληνικής προέλευσης στη βάση δεδομένων του Meteoritical Bulletin του Lunar and Planetary Institute.

Στο παρελθόν έχουν υπάρξει αναφορές για πτώσεις μετεωριτών, όπως εκείνη του 1706 στην περιοχή της Λάρισας, καθώς και ακόμη παλαιότερες μαρτυρίες στη Θράκη (γύρω στο 452), αλλά και στην αρχαιότητα για περιστατικά στην Κασσάνδρα Χαλκιδικής και στους Δελφούς. Ωστόσο, όλες αυτές οι περιπτώσεις θεωρούνται αμφίβολες, καθώς δεν έχουν εντοπιστεί απτά ευρήματα που να επιβεβαιώνουν τις σχετικές καταγραφές και μαρτυρίες.

Κατά τη διάρκεια της έκθεσής του στην Ελλάδα, ο «Seres» φυλάχθηκε σε ειδική γυάλινη προθήκη που διασφάλιζε σταθερά επίπεδα υγρασίας, ενώ η επαφή με ανθρώπινα χέρια ήταν αυστηρά απαγορευμένη, δεδομένης και της τεράστιας ηλικίας του εκθέματος.

Αναμφίβολα αποτέλεσε το κεντρικό έκθεμα, ωστόσο στον ίδιο χώρο παρουσιάστηκαν και φωτογραφικά τεκμήρια από τη συμμετοχή του Ιωάννης Μπαζιώτης σε αποστολή της NASA στην Ανταρκτική για την αναζήτηση μετεωριτών. Η έκθεση έφερε τον τίτλο «200 χρόνια και 80 ημέρες. Από τον SERES στην Ανταρκτική».