Σημεία των καιρών: Δημιουργούν ανθρώπινα σώματα χωρίς εγκέφαλο για πειραματισμούς

Η πρόταση για δημιουργία «ανθρώπινων σωμάτων χωρίς εγκέφαλο», τα οποία θα χρησιμοποιούνται για μεταμοσχεύσεις οργάνων και πειραματικές δοκιμές, αντικαθιστώντας τα ζώα στα εργαστήρια, δεν είναι καινούρια, αλλά πλέον οδεύει προς την υλοποίησή της και από μόνη της αποτελεί σημείο των καιρών.

Πρόκειται για μια ιδέα που μέχρι πρότινος ανήκε καθαρά στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας, ωστόσο πλέον προσελκύει επενδύσεις δισεκατομμυρίων και βρίσκει υποστήριξη ακόμη και από οργανώσεις για τα δικαιώματα των ζώων.

Η νέα αυτή τεχνολογία βασίζεται σε αυτό που οι εταιρείες βιοτεχνολογίας αποκαλούν «bodyoids» – λειτουργικά ανθρώπινα σώματα που διαθέτουν πλήρη συστήματα οργάνων, αλλά στερούνται εγκεφάλου και, κατ’ επέκταση, συνείδησης.

Οι υποστηρικτές της προσέγγισης υποστηρίζουν ότι η χρήση ανθρώπινου DNA σε τέτοιες δομές θα μπορούσε να αποτελέσει μια πιο ηθική και επιστημονικά αξιόπιστη εναλλακτική έναντι των πειραμάτων σε ζώα.

Η θέση των οργανώσεων για τα δικαιώματα των ζώων
Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι η διεθνής οργάνωση PETA τάσσεται υπέρ της έρευνας αυτής.

Σε δηλώσεις της, εκπρόσωπος της οργάνωσης χαρακτήρισε την τεχνολογία «πρωτοποριακή», τονίζοντας ότι μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη μείωση της εκμετάλλευσης ζώων στα εργαστήρια.

Η επικεφαλής επιστημονικής πολιτικής της PETA στο Ηνωμένο Βασίλειο, δρ Τζούλια Μπέινς, ανέφερε πως, παρά το γεγονός ότι η ιδέα θυμίζει σενάριο κινηματογραφικής ταινίας, η χρήση ανθρώπινου DNA για τέτοιους σκοπούς δεν είναι μόνο εφικτή αλλά και «σαφώς ανώτερη» από τα πειράματα σε ζώα.

Όπως εξήγησε, εκατομμύρια ζώα συνεχίζουν να υποφέρουν σε εργαστήρια παγκοσμίως, βιώνοντας πόνο, φόβο και έντονο στρες.

«Η πειραματική χρήση ζώων αποτελεί επιστημονικά προβληματική πρακτική. Για αυτόν τον λόγο, όλο και περισσότεροι επιστήμονες στρέφονται σε προηγμένες τεχνολογίες, όπως τα οργανοειδή, αναζητώντας τρόπους να αντικαταστήσουν πλήρως τη χρήση ζώων», σημείωσε.

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οποιαδήποτε εξέλιξη σε αυτόν τον τομέα πρέπει να συνοδεύεται από αυστηρές ηθικές προϋποθέσεις, διασφαλίζοντας ότι δεν θα δημιουργηθούν νέες μορφές «όντων» που θα μπορούσαν να βιώσουν πόνο ή συνείδηση.

Η τεχνολογία των bodyoids βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο, ωστόσο ήδη προσελκύει ισχυρό επενδυτικό ενδιαφέρον. Η αμερικανική εταιρεία βιοτεχνολογίας R3 BIO, με έδρα τη Βοστόνη, έχει εξασφαλίσει χρηματοδότηση πολλών εκατομμυρίων δολαρίων για την ανάπτυξη τέτοιων «ανθρώπινων βιολογικών πλατφορμών».

Μεταξύ των επενδυτών περιλαμβάνονται γνωστά ονόματα από τον χώρο της τεχνολογίας και των κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου, με στόχο να επιταχυνθεί η έρευνα και να καταστεί εφικτή η παραγωγή τέτοιων δομών στο εγγύς μέλλον.

Ο διευθύνων σύμβουλος επενδυτικού fund που στηρίζει την προσπάθεια, υποστήριξε ότι η αντικατάσταση φθαρμένων οργάνων είναι πιθανώς πιο αποτελεσματική από την επιδιόρθωσή τους.

«Αν μπορέσουμε να δημιουργήσουμε ένα μη συνειδητό, “ακέφαλο” ανθρώπινο σώμα, αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει εξαιρετική πηγή οργάνων για μεταμοσχεύσεις», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Παρά την αισιοδοξία των επενδυτών, η ίδια η R3 BIO κρατά πιο συγκρατημένη στάση. Η διοίκησή της αποφεύγει να κάνει υπερβολικά τολμηρές προβλέψεις, αναγνωρίζοντας τις τεχνικές και ηθικές δυσκολίες που συνοδεύουν ένα τέτοιο εγχείρημα.

Ωστόσο, η εταιρεία επιμένει ότι η ανάπτυξη ολοκληρωμένων «ανθρώπινων βιολογικών μοντέλων» είναι κρίσιμη για το μέλλον της ιατρικής έρευνας.

Σύμφωνα με την CEO της εταιρείας, υπάρχει άμεση ανάγκη για συστήματα που να προσομοιώνουν πλήρως τη λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού – με αγγεία, ανοσοποιητικό σύστημα και ορμονικές διεργασίες.

Όπως επισημαίνει, τα μοντέλα αυτά θα μπορούν να μεταβολίζουν φάρμακα, να αναπτύσσουν φλεγμονές και να ανταποκρίνονται συνολικά σε παθήσεις, αντί να περιορίζονται στη μελέτη μεμονωμένων ιστών.

Η μετάβαση από τα πειράματα σε ζώα σε πλήρως ανθρώπινα βιολογικά μοντέλα θεωρείται από πολλούς ως μια αναγκαία αλλά δύσκολη διαδικασία. Απαιτεί σημαντικές επενδύσεις, θεσμική υποστήριξη και διεθνή συνεργασία.

Η ίδια η επιστημονική κοινότητα αναγνωρίζει ότι το ανθρώπινο σώμα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ένα σύνολο ανεξάρτητων τμημάτων.

Αντίθετα, πρόκειται για ένα πολύπλοκο σύστημα, όπου κάθε λειτουργία επηρεάζει τις υπόλοιπες.

«Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να μελετάμε τις ασθένειες αποσπασματικά και να περιμένουμε ότι τα αποτελέσματα θα μεταφερθούν αυτούσια στην πραγματικότητα», τονίζεται χαρακτηριστικά.

Παρά τις δυσκολίες, οι υποστηρικτές της τεχνολογίας θεωρούν ότι πρόκειται για τη μοναδική επιστημονικά και ηθικά βιώσιμη λύση για την πλήρη κατάργηση των πειραμάτων σε ζώα.

Το αν τα bodyoids θα περάσουν από τη θεωρία στην πράξη, παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα της σύγχρονης βιοτεχνολογίας.