Ερευνητές δημιούργησαν το πρώτο μόσχευμα οισοφάγου σε εργαστήριο – Ανοίγει ο δρόμος για νέες θεραπείες

Οι επιστήμονες αξιοποίησαν τον οισοφάγο ενός χοίρου-δότη, καθώς παρουσιάζει μεγάλη ομοιότητα με τον ανθρώπινο, ώστε να κατασκευάσουν το πρώτο μόσχευμα οισοφάγου, μια καινοτομία που αναμένεται να σώσει ζωές.

Αρχικά, προχώρησαν σε αποκυτταροποίηση του οργάνου, αφαιρώντας όλα τα κύτταρα του ζώου, ενώ διατήρησαν άθικτο το δομικό «σκελετό» του ιστού. Στη συνέχεια, εμπλούτισαν αυτό το υπόστρωμα με μυϊκά κύτταρα από έναν χοίρο-λήπτη, τα οποία εγκαταστάθηκαν και προσαρμόστηκαν επιτυχώς στον ιστό.

Σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Nature Biotechnology», και τα οκτώ ζώα που έλαβαν το μόσχευμα επέζησαν κατά την κρίσιμη περίοδο των πρώτων 30 ημερών μετά τη μεταμόσχευση.

Μέχρι και τον έκτο μήνα, τα μοσχεύματα είχαν αναπτύξει λειτουργικούς μυς, νεύρα και αιμοφόρα αγγεία, επιτρέποντας στον νέο οισοφάγο να λειτουργεί φυσιολογικά, δηλαδή να συστέλλεται και να προωθεί την τροφή. Τα ζώα μπορούσαν να τραφούν κανονικά και να αναπτύσσονται με υγιή τρόπο, ενώ ορισμένες περιπτώσεις στενώσεων αντιμετωπίστηκαν επιτυχώς με ενδοσκοπικές παρεμβάσεις.

Αξιοσημείωτο είναι ότι δεν απαιτήθηκε ανοσοκαταστολή, καθώς το μόσχευμα δημιουργήθηκε από κύτταρα του ίδιου του λήπτη και εξελισσόταν παράλληλα με τον οργανισμό του.

Η εξέλιξη αυτή ανοίγει τον δρόμο για εξατομικευμένες θεραπείες, ιδιαίτερα για παιδιά που γεννιούνται με σοβαρές παθήσεις του οισοφάγου, όπως η ατρησία οισοφάγου, όπου δεν υπάρχει σύνδεση με το στομάχι και απαιτείται σύνθετη χειρουργική αποκατάσταση.

Οι ερευνητές σημειώνουν ότι, εφόσον η τεχνολογία αυτή προσαρμοστεί για ανθρώπινη χρήση, θα είναι δυνατόν να υπάρχουν διαθέσιμα διαφορετικά μεγέθη βιολογικών ικριωμάτων από χοίρους-δότες, έτοιμα να εξατομικευτούν ανάλογα με τις ανάγκες νεογνών και παιδιών. Με τη λήψη κυττάρων από τον ίδιο τον ασθενή, θα μπορεί να δημιουργείται ένα μόσχευμα που θα αναπτύσσεται μαζί του.

Ο καθηγητής Πάολο Ντε Κόπι εξηγεί ότι ο οισοφάγος αποτελεί ένα ιδιαίτερα σύνθετο όργανο, το οποίο δεν διαθέτει αυτόνομη αιμάτωση, γεγονός που δυσκολεύει τη μεταμόσχευσή του με τις κλασικές μεθόδους. Για τον λόγο αυτό, τονίζει τη σημασία της χρήσης ζωικών μοντέλων που προσομοιάζουν στενά την ανθρώπινη ανατομία και λειτουργία, όπως ο οισοφάγος του χοίρου.

Όπως επισημαίνει, «εδώ και πάνω από πέντε δεκαετίες, οι καρδιακές βαλβίδες από χοίρους αξιοποιούνται για να παρατείνουν και να σώζουν τη ζωή ασθενών με καρδιοπάθειες, αποτελώντας πλέον μια καθιερωμένη πρακτική στην καρδιοχειρουργική. Τα τελευταία χρόνια, η ξενομεταμόσχευση εξετάζεται ως πιθανή απάντηση στο πρόβλημα της έλλειψης οργάνων.

Στη μελέτη μας δείχνουμε ότι ο ιστός χοίρου, αφού αφαιρεθεί πλήρως το κυτταρικό του περιεχόμενο, μπορεί να λειτουργήσει ως “σκελετός” για τη δημιουργία εξανθρωπισμένου, πλήρως βιοσυμβατού ιστού. Εκτιμώ ότι βρισκόμαστε μπροστά σε ένα νέο, ανάλογο ορόσημο στην αναγεννητική ιατρική».

Παράλληλα, η ερευνητική ομάδα εργάζεται για τη βελτιστοποίηση της μεθόδου, με στόχο την παραγωγή μεγαλύτερων μοσχευμάτων, την καθιέρωση τυποποιημένων διαδικασιών και τη διενέργεια επιπλέον ελέγχων ασφάλειας.