Ανακάλυψη 1.500 ετών στην αρχαία Έδεσσα: Τάφοι και ελληνικές επιγραφές αποκαλύπτουν το μυστικό ενός βυζαντινού ναού

Ένα σπάνιο ψηφιδωτό ηλικίας περίπου 1.500 ετών και νέα ευρήματα κάτω από το Κάστρο της Σανλιούρφα στη νοτιοανατολική Τουρκία δίνουν στους αρχαιολόγους νέα στοιχεία για ένα σημαντικό χριστιανικό κτίριο της ύστερης αρχαιότητας.

Το ψηφιδωτό είχε εντοπιστεί το 2025 και χρονολογείται μεταξύ 460 και 495 μΧ.

Οι νέες ανασκαφές, όμως, φαίνεται πως αλλάζουν την εικόνα για τη χρήση του κτιρίου, καθώς αποκαλύφθηκαν πέντε τάφοι και μία ταφή σε σαρκοφάγο, ενώ βρέθηκαν και νέες ελληνικές επιγραφές.

Συνολικά έχουν αποκαλυφθεί περίπου 60 τετραγωνικά μέτρα του εντυπωσιακού δαπέδου, το οποίο είναι διακοσμημένο με γεωμετρικά και φυτικά μοτίβα, αλλά και επιγραφές στην ελληνική γλώσσα.

Οι τάφοι οδηγούν σε νέο συμπέρασμα

Οι αρχαιολόγοι εκτιμούν πλέον ότι η τρίκλιτη δομή μπορεί να ήταν μαρτύριο, δηλαδή χριστιανικός ναός που συνδεόταν με τη μνήμη ή την ταφή μαρτύρων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει μια ελληνική επιγραφή πάνω σε τμήμα της σαρκοφάγου, η οποία δεν έχει ακόμη αποκρυπτογραφηθεί πλήρως. Οι ερευνητές ελπίζουν ότι το περιεχόμενό της θα βοηθήσει να αποκαλυφθεί ποιος ή ποιοι είχαν ταφεί στον χώρο.

Στο ψηφιδωτό είχαν ήδη εντοπιστεί αναφορές σε πρόσωπα της χριστιανικής κοινότητας, μεταξύ των οποίων ο επίσκοπος Κύρος, ο πρεσβύτερος Ηλίας και ένας διάκονος με το όνομα Ράβουλος. Αναφέρεται επίσης ένας ευεργέτης, ο Κόμης Ανασκάς.

Η αρχαία Έδεσσα

Η σημερινή Σανλιούρφα βρίσκεται στη θέση της αρχαίας Έδεσσας, η οποία υπήρξε σημαντικό κέντρο του χριστιανισμού κατά την ύστερη αρχαιότητα και πρωτεύουσα του βασιλείου της Οσροηνής.

Οι αρχαιολόγοι θεωρούν ότι ο συνδυασμός των ελληνικών επιγραφών, των ταφών, του ψηφιδωτού και της αρχιτεκτονικής προσφέρει πλέον μια πολύ πιο ολοκληρωμένη εικόνα για τη θρησκευτική ζωή της περιοχής κατά τον 5ο και 6ο αιώνα.

Το μεγάλο μυστήριο, ωστόσο, παραμένει: ποιος ήταν ο μάρτυρας προς τιμήν του οποίου μπορεί να κατασκευάστηκε το κτίριο;

Η μελέτη των νέων επιγραφών και οι επόμενες ανασκαφές ίσως δώσουν τελικά την απάντηση.