«Φίλα τη Φανί»: Πώς τα οπίσθια μιας Γαλλίδας σερβιτόρας έγιναν… εθνική παράδοση

Στην Προβηγκία της Γαλλίας, ένα παιχνίδι πετάνκ μπορεί να καταλήξει σε μια απρόσμενη και μάλλον… ταπεινωτική δοκιμασία για τον ηττημένο.

Η φράση «Embrasser Fanny», που σημαίνει «φίλα τη Φανί», αποτελεί μέρος μιας ιδιαίτερης παράδοσης, η οποία συνδέεται με τη συντριπτική ήττα με σκορ 13-0.

Η πετάνκ, το δημοφιλές παιχνίδι με τις μεταλλικές μπάλες, έχει τους δικούς της άγραφους κανόνες και χιουμοριστικά έθιμα. Αν κάποιος παίκτης χάσει χωρίς να καταφέρει να κερδίσει ούτε έναν πόντο, τότε κινδυνεύει να γίνει ο πρωταγωνιστής ενός ασυνήθιστου τελετουργικού: να φιλήσει τα οπίσθια της περίφημης Φανί.

Η ιστορία πίσω από τη Φανί

Η προέλευση του εθίμου τοποθετείται στον 19ο αιώνα, αν και οι λεπτομέρειες της ιστορίας παραμένουν αβέβαιες. Σύμφωνα με μια δημοφιλή εκδοχή, σε ένα καφέ στη Σαβοΐα ή στη Λυών εργαζόταν μια σερβιτόρα με το όνομα Φανί, η οποία παρακολουθούσε συχνά τους άνδρες να παίζουν.

Η ίδια φέρεται να είχε υποσχεθεί ότι όποιος έχανε με 13-0 θα μπορούσε να τη φιλήσει στο μάγουλο. Όταν, όμως, ο άτυχος παίκτης ήταν ο δήμαρχος του χωριού, η Φανί αποφάσισε να του επιφυλάξει μια διαφορετική έκπληξη: αντί για το μάγουλό της, του πρόσφερε τα οπίσθιά της. Εκείνος αποδέχτηκε την πρόκληση και, σύμφωνα με τον θρύλο, έτσι γεννήθηκε ένα από τα πιο ιδιόμορφα έθιμα του παιχνιδιού.

Με την πάροδο του χρόνου, η ιστορία της Φανί πέρασε από στόμα σε στόμα και καθιερώθηκε σε λέσχες πετάνκ, κυρίως στη νότια Γαλλία. Το έθιμο απέκτησε συμβολικό χαρακτήρα, με τους παίκτες που χάνουν με μηδενικό σκορ να καλούνται να υποστούν την καθιερωμένη «ποινή» μπροστά στους συμπαίκτες τους.

Καθώς η κυριολεκτική εκδοχή του εθίμου δεν ήταν πάντα πρακτική, εμφανίστηκαν αγαλματίδια και άλλες απεικονίσεις της Φανί, με έμφαση στα οπίσθιά της. Σε ορισμένες λέσχες, ο ηττημένος καλείται να γονατίσει και να φιλήσει το άγαλμα, ενώ ένα κουδούνι μπορεί να αναγγείλει δημόσια την αποτυχία του.

Σήμερα, η έκφραση «faire Fanny» ή «embrasser Fanny» παραμένει συνδεδεμένη με την απόλυτη ήττα στην πετάνκ. Το έθιμο αντιμετωπίζεται κυρίως ως ένα πείραγμα μεταξύ παικτών, που προσθέτει χιούμορ και τοπικό χρώμα στο παιχνίδι.

Υπάρχει, πάντως, και μια γλωσσική λεπτομέρεια που κάνει την ιστορία ακόμη πιο ενδιαφέρουσα: η λέξη «fanny» έχει διαφορετικές σημασίες στην αγγλική γλώσσα, ανάλογα με το αν κάποιος χρησιμοποιεί τη βρετανική ή την αμερικανική εκδοχή της. Έτσι, ένα γαλλικό έθιμο που ξεκίνησε, σύμφωνα με τον θρύλο, ως μια πονηρή φάρσα εξελίχθηκε σε σύμβολο της πιο ντροπιαστικής ήττας στο παιχνίδι.