Η χειραψία που αιματοκύλησε την Ευρώπη: Η μυστική συμφωνία Χίτλερ & Στάλιν

Το βράδυ της 23ης Αυγούστου 1939, στη Μόσχα, υπογράφηκε μία από τις πιο κυνικές και καθοριστικές συμφωνίες του 20ού αιώνα.

Η ναζιστική Γερμανία και η Σοβιετική Ένωση, δύο καθεστώτα που εμφανίζονταν ως ιδεολογικοί και πολιτικοί εχθροί, δεσμεύτηκαν ξαφνικά να μην επιτεθούν το ένα στο άλλο. Ήταν το περίφημο Σύμφωνο Μολότοφ–Ρίμπεντροπ, το οποίο άνοιξε ουσιαστικά τον δρόμο για την έκρηξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Τη συμφωνία υπέγραψαν οι υπουργοί Εξωτερικών των δύο χωρών, Βιατσεσλάβ Μολότοφ και Γιόαχιμ φον Ρίμπεντροπ, παρουσία του Ιωσήφ Στάλιν.

Επισήμως, το κείμενο προέβλεπε ότι Γερμανία και Σοβιετική Ένωση δεν θα στρέφονταν στρατιωτικά η μία εναντίον της άλλης για δέκα χρόνια.

Πίσω, όμως, από τις επίσημες δηλώσεις και τις φωτογραφίες με τις χειραψίες κρυβόταν μία πολύ σκοτεινότερη συμφωνία.

Ένα μυστικό συμπληρωματικό πρωτόκολλο μοίραζε την Ανατολική Ευρώπη σε γερμανικές και σοβιετικές ζώνες επιρροής.

Η Πολωνία βρισκόταν στο κέντρο αυτού του σχεδίου, ενώ η Φινλανδία, η Εσθονία, η Λετονία, η Λιθουανία και η Βεσσαραβία εντάσσονταν επίσης στους γεωπολιτικούς υπολογισμούς των δύο δυνάμεων. Εκατομμύρια άνθρωποι παραδίδονταν, χωρίς να το γνωρίζουν, στις διαθέσεις δύο αυταρχικών καθεστώτων.

Για τον Αδόλφο Χίτλερ, το σύμφωνο εξουδετέρωνε προσωρινά τον κίνδυνο ενός πολέμου σε δύο μέτωπα. Μπορούσε πλέον να επιτεθεί στην Πολωνία χωρίς να φοβάται άμεση σοβιετική αντίδραση.

Για τον Στάλιν, η συμφωνία προσέφερε χρόνο για την ενίσχυση του Κόκκινου Στρατού, αλλά και την ευκαιρία να επεκτείνει τη σοβιετική επιρροή προς τα δυτικά.

Μόλις εννέα ημέρες αργότερα, την 1η Σεπτεμβρίου 1939, οι γερμανικές δυνάμεις εισέβαλαν στην Πολωνία. Η Βρετανία και η Γαλλία κήρυξαν τον πόλεμο στη Γερμανία και η Ευρώπη βυθίστηκε στη μεγαλύτερη σύγκρουση της ιστορίας της.

Στις 17 Σεπτεμβρίου, ο Κόκκινος Στρατός εισέβαλε από τα ανατολικά, ολοκληρώνοντας τον διαμελισμό της Πολωνίας που είχε συμφωνηθεί μυστικά στη Μόσχα.

Η συνεργασία ανάμεσα στα δύο καθεστώτα περιλάμβανε όχι μόνο πολιτικές διευθετήσεις, αλλά και σημαντικές οικονομικές συναλλαγές.

Η Σοβιετική Ένωση προμήθευε τη Γερμανία με πετρέλαιο, σιτηρά και άλλες πρώτες ύλες, βοηθώντας τη να αντιμετωπίσει τον βρετανικό αποκλεισμό και να συνεχίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις της.

Η εύθραυστη συμμαχία κατέρρευσε στις 22 Ιουνίου 1941, όταν ο Χίτλερ εξαπέλυσε την Επιχείρηση «Μπαρμπαρόσα» και εισέβαλε στη Σοβιετική Ένωση.

Η συμφωνία που είχε παρουσιαστεί ως εγγύηση ειρήνης αποδείχθηκε ένας προσωρινός και κυνικός ελιγμός.

Το Σύμφωνο Μολότοφ–Ρίμπεντροπ έμεινε στην Ιστορία ως η μυστική συνεννόηση που επέτρεψε σε δύο δικτάτορες να ξαναχαράξουν τα σύνορα της Ευρώπης και να οδηγήσουν εκατομμύρια ανθρώπους στον πόλεμο, στην κατοχή και στον θάνατο.