Παναγιώτα Τσιφρικά: Η μητέρα που δηλητηρίασε την έγκυο κόρη της για να «ξεπλύνει την ντροπή»

Ιανουάριος του 1997. Στο μικρό ορεινό χωριό Κακοτάρι της Ηλείας, μια οικογενειακή τραγωδία επρόκειτο να εξελιχθεί σε ένα από τα εγκλήματα που συγκλόνισαν την ελληνική κοινή γνώμη.

Η Παναγιώτα Τσιφρικά, χήρα και μητέρα πέντε παιδιών, κατηγορήθηκε και αργότερα καταδικάστηκε για τη δολοφονία της νεαρής κόρης της, Κωστούλας.

Το στοιχείο που έκανε την υπόθεση ακόμη πιο συγκλονιστική ήταν ότι η νεαρή γυναίκα βρισκόταν σε προχωρημένη εγκυμοσύνη.

Και πίσω από το έγκλημα, σύμφωνα με όσα δέχθηκε το δικαστήριο, βρισκόταν ο φόβος της κοινωνικής κατακραυγής επειδή η κόρη της ήταν ανύπαντρη.

Η ζωή στο μικρό χωριό της Ηλείας

Η Παναγιώτα Τσιφρικά είχε χάσει χρόνια νωρίτερα τον σύζυγό της και είχε αναλάβει μόνη της την ανατροφή των πέντε παιδιών της.

Η οικογένεια ζούσε στο Κακοτάρι και η καθημερινότητά της ήταν συνδεδεμένη με τα χωράφια και την κτηνοτροφία.

Η Κωστούλα ήταν μία από τις τρεις κόρες της. Περιγραφόταν ως κλειστό και ντροπαλό κορίτσι, που δεν είχε έντονη κοινωνική ζωή και βοηθούσε τη μητέρα της στις καθημερινές εργασίες.

Κάποια στιγμή όμως έμεινε έγκυος.

Η εγκυμοσύνη παρέμενε κρυφή και είχε φτάσει πλέον σε πολύ προχωρημένο στάδιο.

Η αποκάλυψη της εγκυμοσύνης

Όταν η μητέρα της αντιλήφθηκε τι συνέβαινε, το γεγονός φαίνεται ότι αντιμετωπίστηκε μέσα από τα αυστηρά κοινωνικά δεδομένα μιας κλειστής επαρχιακής κοινωνίας εκείνης της εποχής.

Η Κωστούλα ήταν ανύπαντρη και η ταυτότητα του πατέρα του παιδιού δεν είχε γίνει γνωστή.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη δικαιοσύνη, η Παναγιώτα Τσιφρικά φοβόταν ότι η εγκυμοσύνη θα γινόταν γνωστή στο χωριό και ότι ολόκληρη η οικογένεια –και ιδιαίτερα οι υπόλοιπες κόρες της– θα στιγματιζόταν κοινωνικά.

Αυτός ο φόβος, σύμφωνα με την κατηγορία που έγινε δεκτή από το δικαστήριο, την οδήγησε σε μια ακραία απόφαση.

Το δηλητήριο στο φαγητό

Τον Ιανουάριο του 1997 η Κωστούλα έφαγε στο σπίτι της ένα γεύμα μέσα στο οποίο είχε τοποθετηθεί γεωργικό φάρμακο.

Λίγο αργότερα αισθάνθηκε έντονη αδιαθεσία.

Η κατάσταση της νεαρής γυναίκας επιδεινώθηκε και τελικά πέθανε. Μαζί της χάθηκε και το παιδί που κυοφορούσε.

Αρχικά εξετάστηκε ακόμη και το ενδεχόμενο αυτοκτονίας. Η έρευνα όμως σύντομα στράφηκε στη μητέρα της.

Η Παναγιώτα Τσιφρικά έδωσε κατά την αστυνομική έρευνα ομολογία που τη συνέδεε με τη δηλητηρίαση. Αργότερα, ωστόσο, άλλαξε θέση.

«Η κόρη μου αυτοκτόνησε»

Όταν η υπόθεση έφτασε στο δικαστήριο, η Τσιφρικά αρνήθηκε ότι είχε σκοτώσει την κόρη της.

Υποστήριξε ότι η προηγούμενη ομολογία της δεν είχε δοθεί ελεύθερα και ισχυρίστηκε ότι οι αστυνομικοί την είχαν πιέσει να γράψει όσα περιλαμβάνονταν σε αυτή.

Η δική της εκδοχή ήταν διαφορετική: υποστήριζε ότι η Κωστούλα είχε αυτοκτονήσει.

Το δικαστήριο όμως δεν πείστηκε από την υπερασπιστική γραμμή της.

Η απόφαση του δικαστηρίου

Τον Νοέμβριο του 1997 η υπόθεση εκδικάστηκε στο Κακουργιοδικείο Ζακύνθου.

Η Παναγιώτα Τσιφρικά κρίθηκε ένοχη, με οριακή πλειοψηφία τεσσάρων έναντι τριών, για ανθρωποκτονία και βίαιη διακοπή της κύησης.

Της επιβλήθηκε κάθειρξη δέκα ετών για την ανθρωποκτονία και επιπλέον έξι μηνών για τη βίαιη διακοπή της κύησης.

Η εισαγγελική πρόταση ήταν πολύ βαρύτερη, ωστόσο το δικαστήριο της αναγνώρισε ελαφρυντικό.

Και τότε συνέβη κάτι που προκάλεσε ιδιαίτερη αίσθηση.

Παρά την καταδίκη της, το δικαστήριο έκανε δεκτό το αίτημα να έχει η έφεσή της ανασταλτικό αποτέλεσμα. Έτσι, μετά την άσκηση έφεσης, η Τσιφρικά αφέθηκε ελεύθερη μέχρι την επόμενη δικαστική κρίση.

Η υπόθεση που έμεινε στη μνήμη

Για χρόνια η Παναγιώτα Τσιφρικά αναφερόταν από δημοσιεύματα ως η «Μήδεια της Ηλείας», ένας χαρακτηρισμός που συνόδευσε την υπόθεση πολύ μετά τη δεκαετία του 1990.

Πέρα όμως από το ίδιο το έγκλημα, η ιστορία της Κωστούλας ανέδειξε και μια σκοτεινή πλευρά της κοινωνικής πραγματικότητας εκείνης της εποχής: τη δύναμη που μπορούσε να έχει ο φόβος του κοινωνικού στιγματισμού μέσα σε μια μικρή και κλειστή κοινωνία.

Μια νεαρή γυναίκα βρισκόταν λίγες εβδομάδες πριν γεννήσει. Αντί όμως η εγκυμοσύνη της να καταλήξει στη γέννηση ενός παιδιού, μητέρα και αγέννητο μωρό χάθηκαν μέσα στο ίδιο τους το σπίτι.

Και η υπόθεση του Κακοταρίου έμεινε στην ελληνική εγκληματολογική ιστορία ως μία από τις πιο σοκαριστικές οικογενειακές τραγωδίες της δεκαετίας του 1990.